Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Rz 896/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. po rozpoznaniu wniosku M. W. odmówił wyłączenia sędziego NSA R. B., sędziego WSA J. Z. oraz sędziego WSA R. S. od orzekania w sprawie o sygn. akt II SA/Rz 896/06, ze skargi M. W. i A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego w części dotyczącej wydobywania kopaliny bez wymaganej koncesji. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że złożony do protokołu rozprawy wniosek M. W. o wyłączenie sędziów był niezasadny, gdyż nie podano w nim okoliczności, mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów. Sędziowie złożyli ponadto pisemne wyjaśnienia, z których jednoznacznie wynika, że w ich ocenie nie zachodzą przesłanki przemawiające za wyłączeniem ich od orzekania w niniejszej sprawie.
Na powyższe postanowienie M. i A. W. złożyli zażalenie, domagając się jego uchylenia i wyłączenia wymienionych powyżej sędziów od rozpoznania sprawy o sygn. akt II SA/Rz 896/06. W uzasadnieniu podniesiono, że działania sędziów, podjęte na rozprawie w dniu 6 czerwca 2008 r., zmierzały do rozpoznania sprawy, pomimo iż skarżący pozbawieni zostali pomocy prawnej ze strony pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Pełnomocnikowi temu zmuszeni byli bowiem cofnąć udzielone pełnomocnictwo, ze względu na jego działanie na ich szkodę (brak ustosunkowania się do zaskarżonych decyzji, niezawiadomienie ich o terminie rozprawy).
W ocenie skarżących, przedstawione okoliczności spowodowały powstanie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności orzekających w sprawie sędziów: R. S., J. Z. i R. B. Działanie sędziów miało na celu pozbawienie skarżących pomocy prawnej po to, by nieznajomość przepisów prawa uniemożliwiła im skuteczną reakcję na niezgodne z prawem, nieobiektywne i krzywdzące dla nich decyzje. Skarżący podnieśli ponadto, że sędzia R. S. w przeszłości wydał już postanowienie pozbawiające pomocy prawnej A. W. w sprawie o sygn. SA/Rz 1251/03, pozostającej w ścisłym związku z niniejszą sprawą. Odnośnie sędziego J. Z. skarżący stwierdzili, że w sprawie o sygn. II SA/Rz 442/05 również pozbawiła ona prawa pomocy M. W., mimo iż spełniała ona warunki do jej ustanowienia.
W zażaleniu podniesiono ponadto, że sytuacja finansowa skarżących ulega dalszemu pogorszeniu z uwagi na zwiększone nakłady finansowe na leczenie A. W. W związku tym wniesiono o zwolnienie od opłaty od zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Na wstępie podnieść należy, że instytucja wyłączenia sędziego ma charakter gwarancji procesowej jego bezstronności w konkretnym postępowaniu. Wyłączenie sędziego ma zatem służyć stworzeniu takich warunków sprawowania urzędu sędziowskiego, w których, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, wyeliminowana zostanie możliwość orzekania w sprawie przez sąd, którego skład budzi wątpliwości co do bezstronności. Zapewnia to realizację konstytucyjnej zasady prawa obywatela do bezstronnego sądu (art. 45 Konstytucji RP).
Dlatego też, zgodnie z art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., sędzia podlega wyłączeniu z mocy samej ustawy w sprawach:
- 1. w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki;
- 2. swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do drugiego stopnia;
- 3. osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli;
- 4. w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron;
- 5. w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą;
- 6. w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator;
- 7. w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej.
Niezależnie jednak od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego, o czym stanowi art. 19 wskazanej ustawy.
Przenosząc powyższe rozważania natury ogólnej na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż w sprawie nie wystąpiły przesłanki z art. 18, ani też z art. 19 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wskazane przez skarżących okoliczności nie wywołują uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności składu sędziowskiego. Sąd I instancji, po przeanalizowaniu zarzutów skierowanych pod adresem składu orzekającego w sprawie o sygn. II SA/Rz 896/06 oraz oświadczeń złożonych przez tych sędziów, wydał trafne orzeczenie w sprawie. Skarżący nie wykazali zaś, iż w rozpoznawanej sprawie zachodziły podstawy do wyłączenia od orzekania któregokolwiek ze wskazanych sędziów. W świetle powyższego rozpoznawane zażalenie należy uznać za oczywiście niezasadne.
Na marginesie tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że z uwagi na przyznane wcześniej skarżącym prawo pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, wniosek skarżących o zwolnienie ich od opłaty ponoszonej od zażalenia jest całkowicie bezzasadny.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.