Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Op 460/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił wniosek S. H. o ponowne ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Dyrektora O. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
S. H. w dniu [...] listopada 2009 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2009 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
Okręgowa Rada Adwokacka w O. do reprezentowania S. H. wyznaczyła adwokata B. P., któremu skarżąca udzieliła pełnomocnictwa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. poinformował skarżącą, iż wyznaczenie imienne pełnomocnika należy do właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej.
Wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r. strona skarżąca wniosła ponownie o ustanowienie dla niej innego adwokata z urzędu.
Oddalając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. stwierdził, iż nie jest możliwe ponowne przyznanie stronie prawa pomocy, po uprzednim przyznaniu go w zakresie całkowitym, prawomocnym postanowieniem, którym w niniejszej sprawie było postanowienie z dnia 17 grudnia 2009 r.
Sąd I instancji wskazał również, iż przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie zawierają normy, która przyznawałaby stronie prawo żądania od sądu wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu z uwagi na okoliczność, iż w ocenie strony wyznaczony adwokat nie spełnia jej oczekiwań. Podkreślono również, że wyznaczanie dla strony imiennie określonego pełnomocnika nie należy do kompetencji Sądu.
W zażaleniu na powyższe postanowienie S. H. wniosła o zmianę pełnomocnika. Strona podniosła, iż ustanowiony pełnomocnik swoim działaniem pozbawił ją prawa wniesienia skargi kasacyjnej. Zarzuciła, iż adwokat ograniczył się do odebrania podpisanego pełnomocnictwa, nie omówił ze skarżącą sprawy. Nie stawił się również na pierwszą rozprawę, a Sąd nie dopilnował czy adwokat skontaktował się ze stroną skarżącą. W ocenie S. H., ustanowiony z urzędu pełnomocnik działał na jej szkodę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 243 § 1 tej ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 p.p.s.a.), albo może być przez Sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249).
W niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata zostało przyznane skarżącej postanowieniem z dnia 17 grudnia, sygn. akt I SA/Op 460/09, które to postanowienie stało się podstawą do zwrócenia się przez Sąd I instancji do Okręgowej Rady Adwokackiej w O. o wyznaczenie dla strony skarżącej pełnomocnika.
Wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 374/09, wyraził pogląd, iż Sąd nie ma wpływu na decyzję w tym zakresie, nie może również wnioskować o zmianę pełnomocnika, zaś w sytuacji gdy strona, której przyznano prawo pomocy, ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego mu pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę.
W niniejszej sprawie, wobec faktu niezadowolenia skarżącej ze sposobu prowadzenia jej sprawy – sposobu reprezentacji przez pełnomocnika wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką w O., miała ona wobec powyższego, możliwość zwrócenia się do organu adwokatury o ustanowienie innego pełnomocnika w ramach przyznanego jej prawa pomocy nie zaś zwracania się do Sądu o dokonanie takiej zmiany, gdyż Sąd nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte lub nie wygasło.
Podobne stanowisko zostało wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05, w którym stwierdzono, że "jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane".
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który uprawniałby stronę do żądania od sądu wyznaczenia kolejnego adwokata (pełnomocnika) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.