Uzasadnienie
I
A. R. (dalej jako: "skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim na urzędowym formularzu PPF, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Skarżący wskazał m.in., iż nie stać go na poniesienie kosztów postępowania, gdyż po 7 latach pobytu w areszcie śledczym nie ma pracy, nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym, nie posiada żadnych stałych dochodów, oszczędności, nieruchomości ani innego majątku. Obciążają go jedynie zobowiązania do spłaty egzekwowane przez komornika, w tym alimenty oraz nawiązki na rzecz osób pokrzywdzonych, orzeczone wobec niego w postępowaniach karnych. Według złożonego oświadczenia skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych w wysokości około 1.000 zł miesięcznie, zaś jego stałe koszty to alimenty w wysokości 300 zł oraz 500 zł z opłatami za mieszkanie jest to łącznie 800 zł. Ponadto skarżący oświadczył w pkt 12 formularza, że zatrudnia adwokata w sprawie o sygn. akt [...].
Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2021 r., sygn. akt II SPP/Go 95/20 Referendarz sądowy odmówił przyznania stronie prawa pomocy.
Skarżący od powyższego postanowienia złożył sprzeciw.
Na podstawie zarządzenia z dnia 10 lutego 2021 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wyjaśnienie czy adwokat reprezentujący go w sprawie o sygn. [...] został przez niego zatrudniony czy też ustanowiony w ramach prawa pomocy.
W piśmie z dnia 8 marca 2021 r. skarżący wskazał, iż miał pełnomocnika z urzędu, ale nie był zadowolony z reprezentacji i obecnie zatrudnia pełnomocnika z wyboru.
Postanowieniem z dnia 24 marca 2021 r. sygn. akt II SPP/Go 95/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zmienił zaskarżone postanowienie Referendarza sądowego w ten sposób, że przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi (pkt 1) i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałym zakresie (pkt 2). W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., iż w zakresie wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, uznał, iż zgodnie z art. 246 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, który nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym.
Sąd zauważył, że przesłanką wyłączającą przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest sam fakt zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika lub pozostawania z taką osobą w innym stosunku prawnym, nie jest natomiast istotna treść tego stosunku prawnego, w tym sposób realizacji płatności przez mocodawcę. Ponieważ skarżący sam przyznał, najpierw w oświadczeniu zawartym w formularzu PPF, a następnie w piśmie z dnia 8 marca 2021 r., że zatrudnia profesjonalnego pełnomocnika w innej sprawie, tym samym za niemożliwe uznał Sąd przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zastępstwa procesowego.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim wpłynęło zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskiego z dnia 24 marca 2021 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, do którego skarżący załączył wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych, w tym obejmujących zażalenie. W/w wniosek zarejestrowany został pod sygn. akt II SPP/Go 42/21. W dniu 19 maja 2021 r. skarżący w ramach usunięcia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy złożył wniosek na wymaganym formularzu urzędowym (PPF) zaznaczając w nim, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał m.in., iż nie stać go na pokrywanie kosztów sądowych i opłacanie pełnomocnika.
Skarżący oświadczył także, iż zatrudnia adwokata w sprawie o sygn. akt [...]. Jednocześnie w piśmie z dnia 19 maja 2021 r. skarżący wskazał, iż wnosi o zmianę postanowienia dotyczącego prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych i ustanowienia na jego rzecz adwokata.
Postanowieniem z dnia 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II SPP/Go 42/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zmienił pkt 1 postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt II SPP/Go 95/20 i przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (pkt 1) oraz odmówił zmiany w pozostałym zakresie (pkt 2).
W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., iż w zakresie wniosku skarżącego o zmianę postanowienia Sądu z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt II SPP/Go 95/20 w zakresie ustanowienie pełnomocnika z urzędu, stwierdzić należało, iż zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu nadesłanego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący zatrudnia adwokata w sprawie w postępowaniu karnym. Oznacza to, że nie uległa zmianie w/w okoliczność, z uwagi na którą Sąd w punkcie 2 postanowienia z 24 marca 2021 r., sygn. akt II SPP 95/20 utrzymał w mocy postanowienie Referendarza sądowego z dnia 11 stycznia 2021 r. tj. odmawiając ustanowienia adwokata. Zgodnie bowiem z art. 246 § 3 p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, który nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym.
Zatem sam fakt zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika lub pozostawania z taką osobą w innym stosunku prawnym stanowi negatywną przesłanką wyłączającą przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jest. Z uwagi na powyższe Sąd uznał, iż brak jest podstaw do zmiany postanowienia z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt II SPP/Go 95/20 w zakresie odmowy ustanowienia adwokata.
Skarżący złożył zażalenie na punkt 2 powyższego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim.
II
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 3 p.p.s.a. adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z wyżej wskazanymi osobami. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy.
Jak podkreśla się w doktrynie przesłanka negatywna z art. 246 § 3 p.p.s.a. wyklucza badanie wniosku o przyznanie prawa pomocy pod kątem wystąpienia przesłanek pozytywnych co do żądania ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego (por. J. Harczuk "Zwroty szacunkowe jako przesłanka przyznania prawa pomocy", ZNSA 2007, Nr 5, s. 69 i n.).
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżący przyznał w oświadczeniu zawartym w formularzu PPF (pkt 12) z dnia 10 grudnia 202 r., a następnie w piśmie z dnia 8 marca 2021 r., że zatrudnia profesjonalnego pełnomocnika w innej sprawie. Ponadto, skarżący podtrzymał powyższe w oświadczeniu zawartym w formularzu PPF (pkt 12) z dnia 19 maja 2021 r., a następnie w piśmie z dnia 19 maja 2021 r.
Zgodzić należy się zatem ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że w zakresie wniosku skarżącego o zmianę postanowienia Sądu z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt II SPP/Go 95/20 w zakresie ustanowienie pełnomocnika z urzędu, stwierdzić należało, iż zgodnie z oświadczeniem zawartym w formularzu nadesłanego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący zatrudnia adwokata w sprawie w postępowaniu karnym, co oznacza, że nie uległa zmianie okoliczność, z uwagi na którą Sąd w punkcie 2 postanowienia z dnia 24 marca 2021 r., sygn. akt II SPP 95/20 utrzymał w mocy postanowienie Referendarza sądowego z dnia 11 stycznia 2021 r. tj. odmawiając ustanowienia adwokata.
Skoro skarżący aktualnie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu karnym toczącym się w jego sprawie to wobec treści art. 246 § 3 p.p.s.a. brak było podstaw do uwzględnienia wniosku, a tym samym brak było podstaw do uwzględnienia zażalenia.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.