Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA lub sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 6 kwietnia 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 3068/21, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej cyt. jako: p.p.s.a.), oddalił wniosek L.P. (dalej: skarżący) o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z 22 lipca 2021 r., nr EA-b-1240/683/21 w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską do celu łowieckiego.
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżący jako przyczynę uchybienia terminu skarżący podał, że dopiero 20 października 2021 r. dowiedział się o wydaniu zaskarżonej decyzji. Dodał, że nieprawdziwe jest oświadczenie z Poczty Polskiej o tym, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję była dwukrotnie awizowana. Podał, że nie opuszczał miejsca zamieszkania, a skrzynkę pocztową sprawdza średnio dwa razy na tydzień, nie otrzymał również zawiadomienia o tym, iż istnieje do odebrania list polecony (awizo). Stwierdził ponadto, że mieszka w 10-piętrowym bloku, w którym znajdują się 44 mieszkania i tyle samo skrzynek pocztowych i być może przez nieumyślną pomyłkę listonosza awizo trafiło do innej skrzynki.
Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu WSA stwierdził, że skarżący nie wykazał okoliczności potwierdzających brak winy w uchybieniu terminu, podczas gdy brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności sądowej stanowi konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, kwestionując w istocie prawidłowość doręczenia mu przesyłki zawierającą decyzję, wskazał bowiem, że nie otrzymał żadnego awiza informującego gdzie i kiedy może kierowaną do niego przesyłkę odebrać.
Natomiast z akt sprawy wynika, że skierowana do strony przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję została zwrócona przez pocztę 13 sierpnia 2021 r. do organu z adnotacją "ZWROT nie podjęto w terminie". Organ ustalił, że list polecony zawierający decyzję był awizowany 29 lipca 2021 r., a następnie 6 sierpnia 2021 r. Jak wynika z wyjaśnień Poczty Polskiej zawiadomienia zostały pozostawione w skrzynce oddawczej adresata (pismo Poczty Polskiej z 27 sierpnia 2021 r.). W konsekwencji, zdaniem sądu, prawidłowo organ uznał, że zaskarżona decyzja została doręczona skarżącemu w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej jako: k.p.a.). Wskazując na orzecznictwo i poglądy doktryny WSA przypomniał, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 44 k.p.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu.
By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować np. argumentem w postaci reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji i Administracji z 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz.U. z 2018 r., poz. 421), czy też oświadczeniami określonych osób, które uprawdopodobniałyby jego twierdzenia.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący ponowił argumentację podniesioną we wniosku o przywrócenie terminu, wskazując, że zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji jest błędne, a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zasługiwał na uwzględnienie. Skarżący podkreślił również, że epidemia SARS-Cov-2 nasiliła problemy z doręczaniem przesyłek i działaniem poczty. Skarżący dodał, że od 2 do 27 sierpnia 2021 r. przebywał w szpitalu, na potwierdzenie czego załączył zaświadczenie. Przedłożył również oświadczenia żony i syna na okoliczność nieotrzymania awiza zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.
Jak wskazuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA, sąd drugiej instancji) instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w CBOSA pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z powołanego przepisu wynika ponadto, że równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie, co – jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym – jest podstawowym warunkiem umożliwiającym rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu.
W ocenie NSA kontrolowane postanowienie sądu pierwszej instancji jest zgodne z prawem, a wniesione zażalenie należy uznać za nieuzasadnione. Strona nie wykazała braku swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, a zatem uchybiony termin nie mógł zostać przywrócony. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu zażalenia stanowi w przeważającej mierze powielenie treści wniosku o przywrócenie terminu – w części dotyczącej niedoręczenia zaskarżonej decyzji w związku z wadliwym działaniem Poczty Polskiej polegającym na niezgodnym z prawdą wskazaniu, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję była dwukrotnie awizowana, a następnie na skutek nieodebrania jej przez stronę, zwrócona do organu z adnotacją "ZWROT nie podjęto w terminie". Skarżący uzupełnił tę informację o wskazanie, że od 2 do 27 sierpnia 2021 r. przebywał w szpitalu. Dodatkowo załączył oświadczenia żony i syna na okoliczność nieotrzymania awiza zaskarżonej decyzji.
Podkreślić zatem należy, że instytucję przywrócenia terminu uregulowaną w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. stosuje się wtedy, gdy strona nie neguje uchybienia terminowi i wskazuje przyczyny usprawiedliwiające to uchybienie. Wniosku o przywrócenie terminu nie można bowiem opierać na twierdzeniu, że termin ten został zachowany, gdyż istotą tej instytucji, jak wskazano wyżej, jest właśnie twierdzenie przeciwne, że termin ten nie został zachowany bez winy strony (np. postanowienie NSA z 14 stycznia 2020 r., sygn. akt II FZ 893/19). A do takiej właśnie argumentacji sprowadza się zażalenie (a wcześniej wniosek) skarżącego.
Skarżący wniósł bowiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, kwestionując w istocie prawidłowość doręczenia mu przesyłki zawierającej decyzję, co oznacza, że jego zdaniem zaskarżona decyzja w ogóle nie została mu doręczona, a zatem termin do zaskarżenia decyzji Komendanta Głównego Policji z 22 lipca 2021 r. w ogóle nie zaczął biec. Skarżący wskazał bowiem, że nie otrzymał żadnego awiza informującego gdzie i kiedy może kierowaną do niego przesyłkę odebrać. Natomiast z akt sprawy wynika, że przesyłka skierowana do skarżącego zawierająca zaskarżoną decyzję została zwrócona przez pocztę 13 sierpnia 2021 r. do organu z adnotacją "ZWROT nie podjęto w terminie". Organ ustalił, że list polecony zawierający decyzję był awizowany 29 lipca 2021 r., a następnie 6 sierpnia 2021 r. Zawiadomienia zostały pozostawione w skrzynce oddawczej adresata (pismo Poczty Polskiej z 27 sierpnia 2021 r.). W konsekwencji organ uznał, że zaskarżona. decyzja została doręczona w trybie art. 44 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, za prawidłową uznać należy ocenę wniosku skarżącego o przywrócenie uchybionego terminu, jakiej dokonał sąd pierwszej instancji stwierdzając, że przedstawione przez stronę okoliczności nie mogą usprawiedliwić braku winy w uchybieniu terminu. W ocenie NSA skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. Oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. Nie wskazano bowiem żadnych okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu i zakwestionować zgodność z prawem zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji.
Sformalizowanie postępowania nakłada na strony obowiązek dokonywania określonych czynności w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach. Uporządkowana procedura gwarantuje pewność prawa i jego przewidywalność dla uczestników postępowania. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią funkcję ochronną dla uczestników postępowania, zapewniając bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Przepisy normujące instytucję przywrócenia terminu jednoznacznie wskazują, jakie przesłanki warunkują możliwość skorzystania z tej instytucji, a nadto precyzują, jakie okoliczności winny być uprawdopodobnione, aby wniosek mógł zostać merytorycznie rozpoznany. Rzeczone przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie i żadne przepisy szczególne w omawianym zakresie nie przewidują odstępstwa (zob. np. postanowienie NSA z 19 lutego 2020 r., sygn. akt II FZ 28/20).
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.