Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 listopada 2019 r. (sygn. akt I SA/Bk 548/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej zwanej "ppsa"), odmówił Spółce A (dalej zwanej "Skarżącą") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z [...] sierpnia 2019 r. (nr [...]), która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku z [...] maja 2019 r. (nr [...]) o nałożeniu na Skarżącą kary pieniężnej w wysokości 200 000 zł za urządzanie gier hazardowych na automatach bez koncesji.
WSA wskazał, że Skarżąca w skardze zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania wskazanej wyżej decyzji Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku. Podniosła, że wykonanie decyzji rodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia Skarżącej znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie decyzji (opiewającej na kwotę 200 000 zł) stanowiłoby bowiem realne zagrożenie dla aktualnej sytuacji ekonomicznej Skarżącej (zważywszy, że kapitał zakładowy wynosi 5000 zł) i doprowadziłoby do całkowitej utraty płynności finansowej i uniemożliwienia prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącą. Na potwierdzenie swojego stanowiska Skarżąca przedłożyła sprawozdanie finansowe za 2018 r., z którego wynika, że nie dysponuje majątkiem o wartości 1 200 000 zł niezbędnym na opłacenie sześciu grożących jej kar (każda po 200 000 zł).
Zdaniem WSA, Skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje utratę jej płynności finansowej, a w konsekwencji ograniczenie prowadzonej działalności i brak możliwości regulowania bieżących należności. WSA uznał, że analiza sytuacji majątkowej Skarżącej wskazuje, że Skarżąca zgromadziła w kasie i na rachunkach bankowych środki pieniężne w wysokości 189 997,02 zł (wg bilansu sporządzonego na dzień 31 grudnia 2018 r.), a więc niemalże równe wymierzonej karze pieniężnej (200 000 zł). WSA podkreślił, że w przypadku podmiotów prowadzących działalności gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu" (który w 2018 r. wyniósł 1 254 745,94 zł). Zdaniem WSA, istotne jest zatem to, że Skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te na koniec 2018 r. kształtowały się na wysokim poziomie.
WSA zauważył też, że działalność gospodarcza Skarżącej jest prowadzona nieprzerwanie od 2016 r., a z przedłożonych dokumentów wynika, że Skarżąca osiąga wysokie przychody, nie wykazuje strat, osiąga zyski, utrzymuje wynagrodzenia pracownicze. Wobec tego WSA uznał, że zapłata nałożonej kary nie spowoduje nieodwracalnych skutków dla Skarżącej.
WSA zwrócił też uwagę, że Skarżąca przedłożyła dokumenty źródłowe (bilans zysków i strat oraz bilans) za 2018 r., natomiast nie przedłożyła dokumentów, które odzwierciedlałyby jej sytuację majątkową na dzień wniesienia skargi (wrzesień 2019 r.). Tymczasem sytuacja majątkowa w przeciągu 9 miesięcy mogła ulec zmianie. W związku z tym WSA stwierdził, ze nie ma wiedzy na temat aktualnej sytuacji finansowej Skarżącej i nie może dokonać oceny, czy Skarżącej faktycznie grozi utrata płynności finansowej wskutek uiszczenia spornej kwoty.
Odnosząc się do kwestii innych toczących się postępowań i kwot, jakie Skarżąca ewentualnie będzie zobowiązana uiścić, WSA wyjaśnił, że przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji bierze się pod uwagę sytuację w chwili rozpatrywania wniosku. Wobec tego nie jest zasadne powoływanie się na inne decyzje w sprawie wymierzenia kar pieniężnych, w których należności nie zostały jeszcze wyegzekwowane, bowiem nie są to kwoty, które Skarżąca uiściła i które miały wpływ na jej sytuację majątkową.
Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienie i wstrzymanie wykonania w całości decyzji Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego z [...] maja 2019 r.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu:
- 1. rażącą obrazę art. 61 § 3 ppsa przez uznanie, że Skarżąca nie uprawdopodobniła zajścia przesłanek wskazanych w tym przepisie;
- 2. brak prawidłowej analizy wszystkich okoliczności i argumentów podniesionych przez Skarżącą we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, w kontekście realizacji znamion w postaci skutków trudnych do odwrócenia, to jest przede wszystkim utraty faktycznego władztwa nad samą spółką - wobec jej upadłości, zwolnienia pracowników, utraty dotychczasowych klientów, a co za tym idzie w ogóle możliwości prowadzenia dalszej działalności gospodarczej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 ppsa sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 ppsa, w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji nakładającej na Skarżącą karę pieniężną w wysokości 200 000 zł. Jednak w uzasadnieniu wniosku Skarżąca podniosła, że jest to tylko jedna z sześciu nałożonych na nią kar pieniężnych, a suma tych kar wynosi 1 200 000 zł.
W zaskarżonym postanowieniu WSA uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ Skarżąca nie uprawdopodobniła wystąpienia w tej sprawie którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 61 § 3 ppsa.
Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się z tym, że to Skarżąca powinna wykazać okoliczności uzasadniające żądanie, jednakże po stronie WSA istnieje obowiązek rozważenia wszystkich przedstawionych przez wnioskodawcę okoliczności w kontekście spełnienia bądź niespełnienia przesłanek z art. 61 § 3 ppsa. Sąd rozpoznający sprawę może różnie ocenić przedstawione przez stronę skarżącą okoliczności, ale nie może żadnej z nich pominąć, nie może przytaczać ich wybiórczo.
Należy zauważyć, że przedmiotem kontroli instancyjnej były już postanowienia WSA w przedmiocie wniosków Skarżącej o wstrzymanie wykonania decyzji nakładających kary pieniężne (zob. postanowienia z 17 października 2019 r. o sygn. akt II GZ 221/19, 11 grudnia 2019 r. o sygn. akt II GZ 283/19, 12 grudnia o sygn. akt II GZ 296/19 i 30 stycznia 2020 r. o sygn. akt II GZ 5/20).
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela wyrażone w tych orzeczeniach NSA stanowisko odnośnie do konieczności uwzględnienia przez WSA przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji również okoliczności, że na Skarżącą nałożono w innych postępowaniach również pięć innych kar pieniężnych. Za nieprawidłowy należy bowiem uznać pogląd, w którym WSA stwierdza, że niezasadne jest powoływanie się przez Skarżącą na inne decyzje nakładające na nią kary pieniężne, w których należności jeszcze nie zostały wyegzekwowane.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA - badając, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków – powinien poddać ocenie powyższą okoliczność. W tym zakresie powinien ocenić relację, jaka zachodzi pomiędzy nałożonymi na Skarżącą karami, a jej ogólną zdolnością płatniczą. Natomiast WSA poddał jedynie ocenie wysokość kary nałożonej zaskarżoną decyzją (200 000 zł), wysokość przychodów za 2018 r. oraz wysokość środków zgromadzonych w poprzednim roku w kasie i na rachunkach. Nie rozważył jednak w pełni tego, że na Skarżącą nałożono sześć takich kar, co daje łączną kwotę 1 200 000 zł. W konsekwencji WSA uchylił się od oceny, jaki wpływ na sytuację majątkową Skarżącej będzie miało uiszczenie takiej kwoty kar. Jakkolwiek w rozpoznawanej sprawie przedmiotem merytorycznego rozpoznania będzie jedna z sześciu decyzji nakładających karę, to oceniając sytuację Skarżącej w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 ppsa WSA powinien wziąć pod uwagę, że na Skarżącą nałożono sześć kar po 200 000 zł każda.
Rozpoznając sprawę ponownie, WSA przeprowadzi kompleksową ocenę, czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 ppsa z uwzględnieniem wszystkich nałożonych na Skarżącą kar pieniężnych za urządzanie gier na automatach bez koncesji.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.