Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lipca 2010 r., sygn. akt VI SA/Wa 548/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu J. Z. (prowadzącemu działalność gospodarczą jako "[...]") przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przy piśmie z dnia 25 marca 2010 r. Sąd przesłał skarżącemu zarządzenie z dnia 22 marca 2010 r. wzywające do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 900 zł w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Odbiór tej korespondencji, wysłanej na adres wskazany w skardze, pokwitowała w dniu 30 marca 2010 r. jako dorosły domownik żona skarżącego M. Z. Pismem nadanym w dniu 12 kwietnia 2010 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazując, że w czasie kiedy żona odebrała wezwanie do uiszczenia wpisu (30 marca 2010 r.) on przebywał za granicą, zaś do Polski wrócił 10 kwietnia 2010 r. W dniu 17 maja 2010 r. skarżący uzupełnił – na wezwanie Sądu – brak formalny przedmiotowego wniosku uiszczając wpis od skargi.
Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy nie może być uznany wskazany przez stronę wyjazd zagraniczny, bowiem skarżący nie wykazał, że w tej sytuacji nie był w stanie zlecić uiszczenia wpisu przez inną osobę np. żonę, tym bardziej, że czynność procesowa w postaci uiszczenia wpisu nie wymagała dla swej skuteczności osobistego działania skarżącego. Skutkowało to odmową przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi.
Zażalenie na to postanowienie złożył J. Z., wnosząc o zmianę tego orzeczenia i przywrócenie terminu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła:
- - błędne uznanie, iż wpis od skargi nie został uiszczony w terminie pomimo, iż wezwaniem z dnia 29 kwietnia 2010 r. skarżący został zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 900 zł, który został uiszczony w dniu 17 maja 2010 r. wobec czego brak formalny skargi został uzupełniony,
- - naruszenie art. 49 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako: p.p.s.a.) poprzez uznanie, że pomimo uzupełnienia braku formalnego w postaci opłaty od skargi następującego w wykonaniu zobowiązania Sądu skarżący uchybił terminowi do uiszczenia wpisu od skargi w niniejszej sprawie,
- - błędne uznanie, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia wpisu od skargi.
W uzasadnieniu wnoszący zażalenie stwierdził, że brak opłaty nie jest brakiem formalnym wniosku o przywrócenie terminu tylko brakiem formalnym skargi, która wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu została złożona. Zgodnie z art. 49 § 3 p.p.s.a. pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia. Skoro Sąd pierwszej instancji uznał wpis od skargi za brak formalny i zażądał jego uzupełnienia wezwaniem z dnia 29 kwietnia 2010 r. (doręczonym skarżącemu w dniu 10 maja 2010 r.), a skarżący w dniu 17 maja 2010 r. wpłacił tę kwotę na konto Sądu, to tym samym brak formalny został uzupełniony i opłatę należy uznać za wniesioną w terminie.
Zdaniem skarżącego, do uchybienia terminowi nie doszło z winy strony. Skarżący wskazał, że prowadzi przedsiębiorstwo spedycyjne. W ramach tej firmy żona skarżącego nie jest uprawniona do podejmowania żadnych czynności. Wszelkie koszty związane ze wspomnianą działalnością gospodarczą pokrywane są ze środków firmowych, którymi tylko skarżący może dysponować. Będąc za granicą skarżący nie był w stanie samodzielnie dokonać wpłaty na konto Sądu, a zatem nieuiszczenie opłaty nastąpiło bez winy strony.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżenie postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej powoduje, że zadaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest ocena, czy Sąd pierwszej instancji zgodnie z prawem uznał, iż w danej sprawie nie wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu, określone w art. 86 – 88 p.p.s.a.
W przedmiotowej sprawie – z uwagi na treść zarzutów zawartych w zażaleniu - ocena, czy uchybienie terminu nie było zawinione powinna być poprzedzona ustaleniem, czy strona rzeczywiście nie uiściła wpisu od skargi w terminie. Gdyby bowiem okazało się, że wpis od skargi został uiszczony w terminie, to wniosek o przywrócenie terminu byłby bezzasadny, gdyż nie jest możliwe przywrócenie terminu, który nie został uchybiony.
W zażaleniu strona twierdzi, że brak formalny skargi w postaci nieuiszczenia wpisu sądowego został uzupełniony w terminie, bowiem na wezwanie Sądu z dnia 29 kwietnia 2010 r. (doręczone w dniu 10 maja 2010 r.) skarżący w dniu 17 maja 2010 r. uiścił przedmiotowy wpis sądowy.
Stanowisko wnoszącego zażalenie jest w tym zakresie błędne. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W sytuacji, gdy opłata taka nie została uiszczona, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do jej uiszczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Nieuiszczenie wpisu sądowego jest zatem brakiem formalnym skargi. Z akt sprawy wynika, że przy piśmie z dnia 25 marca 2010 r. skarżącemu przesłano odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2010 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 900 zł (k. 11 akt sądowych). Pismo to zostało skutecznie doręczone w dniu 30 marca 2010 r. (k. 12 akt sądowych). Ustawowy, siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upływał zatem w dniu 6 kwietnia 2010 r. Do tego dnia skarżący nie uiścił wspomnianego wpisu, a zatem doszło do uchybienia terminu.
Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie natomiast z art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.
Z akt sprawy wynika, że składając wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, strona nie dokonała jednocześnie tej czynności procesowej, to jest nie uiściła przedmiotowego wpisu od skargi. W tej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu zawierał brak formalny polegający na tym, że wraz ze złożeniem tego wniosku nie dokonano czynności, której strona nie dokonała pierwotnie w terminie (to jest nie uiszczono wpisu sądowego od skargi). Skarżący został wobec tego wezwany do uzupełnienia tego braku formalnego wniosku o przywrócenie terminu. Wezwanie to zostało wykonane przez stronę w dniu 17 maja 2010 r. Zaistniała zatem okoliczność, o której mowa w art. 49 § 3 p.p.s.a. (zgodnie z którym pismo poprawione lub uzupełnione w terminie wywołuje skutki od dnia jego wniesienia), ale w odniesieniu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przywrócenie terminu. Uiszczenie w dniu 17 maja 2010 r. wpisu sądowego było równocześnie uzupełnieniem braku formalnego skargi, ale niewątpliwie uzupełnienia tego dokonano po terminie, który upłynął z dniem 6 kwietnia 2010 r.
Przechodząc do oceny stanowiska Sądu pierwszej instancji w przedmiocie spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminowi, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądami doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna.
W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Sąd uznał, że wyjazd zagraniczny skarżącego nie świadczy o braku jego winy w uchybieniu terminowi, bowiem przy wykonaniu czynności procesowej, jaką jest uiszczenie wpisu od skargi, skarżący mógł się posłużyć się innymi osobami.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe stanowisko Sądu pierwszej instancji jest prawidłowe. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie występuje przesłanka braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi. Wyjazd zagraniczny nie jest co do zasady zdarzeniem nagłym i trudnym do przewidzenia. W okresie nieobecności skarżącego nie ustała prowadzona przez niego działalność gospodarcza. Skarżący będący przedsiębiorcą – mając świadomość, że jest stroną w postępowaniu sądowym wiążącym się z działalnością przedsiębiorstwa, które to postępowanie niespełna dwa miesiące wcześniej zainicjował – winien liczyć się z koniecznością dokonania określonych czynności procesowych i powinien tak zorganizować działalność przedsiębiorstwa, by możliwe było terminowe wykonywanie czynności związanych z ewentualnymi wezwaniami dotyczącymi braków formalnych skargi, w szczególności w zakresie uiszczenia wpisu sądowego.
Przedsiębiorca dbający o zachowanie działania przedsiębiorstwa w okresie jego nieobecności zapewnia metody i środki, w tym finansowe, niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności i wykonywania zobowiązań. Strona wnosząca skargę, która dochowuje należytej staranności w prowadzeniu własnych interesów, winna w sytuacji wyjazdu zagranicznego przedsięwziąć odpowiednie środki na wypadek konieczności uzupełnienia ewentualnych braków formalnych skargi, na przykład zlecić przed wyjazdem dokonanie takiej czynności innej osobie. W przypadku braku formalnego skargi w postaci nieuiszczenia wpisu sądowego istniała także możliwość podjęcia środków zmierzających do stworzenia warunków do przelania wymaganej kwoty z zagranicy. W przedmiotowej sprawie skarżący nie dochował należytej staranności w omawianym zakresie, a zatem nie jest możliwe uznanie uchybienia terminowi za niezawinione.
Z powyższych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.
PG
- - ---------------------- 6