Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1841/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił dopuszczenia Huty "Ł." S.A. z siedzibą w Ł. G. do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi "G. Z. E." S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) z dnia [..] sierpnia 2007 r. nr [..] w przedmiocie wyrażenia stanowiska wobec zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
Referując na wstępie uzasadnienia stan faktyczny Sąd I instancji podał, że "G. Z. E." S.A. z siedzibą w G. wniósł do WSA w Warszawie skargę na postanowienie Prezesa URE z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], w którym Prezes URE zawarł stanowisko jako wierzyciel wobec zarzutów skarżącego będącego zobowiązanym zgłoszonych przez niego w toku prowadzonego przez Wojewodę Ś. postępowania egzekucyjnego obowiązków o charakterze niepieniężnym. Egzekwowany przez Wojewodę Ś., na wniosek Prezesa URE, obowiązek określony został w postanowieniu Prezesa URE z dnia [...] października 2001 r. nr [...] i polegał na podjęciu i kontynuowaniu przez "G. Z. E." S.A. dostaw energii elektrycznej dla Huty "Ł." S.A. w Ł. G. na warunkach określonych w umowie sprzedaży energii elektrycznej i świadczenia usług przesyłowych nr 06-487 zawartej w dniu 30 lipca 2001 r.
W trakcie postępowania sądowoadministracyjnego Huta "Ł." S.A. powołując się na art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) złożyła do WSA w Warszawie wniosek z dnia 6 czerwca 2008 r. o dopuszczenie jej do udziału w tym postępowaniu w charakterze uczestnika.
Zarówno skarżący, jak i organ odnosząc się do wniosku Huty "Ł." S.A. stwierdzili, że jest on nieuzasadniony i nie zasługuje na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 21 listopada 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 1841/07, wydanym na posiedzeniu niejawnym, odmówił Hucie "Ł." S.A. dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi "G. Z. E." S.A. w G. na postanowienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] sierpnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie wyrażenia stanowiska wobec zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Na powyższe postanowienie Huta "Ł." S.A. w dniu 10 grudnia 2008 r. złożyła zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w W. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2009 r. sygn. akt II GZ 57/09, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie WSA w W. z dnia 21 listopada 2008 r. W uzasadnieniu, nie odnosząc się do kwestii merytorycznych wskazano, iż w wypadku wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika, ustawodawca nie przewidział możliwości orzekania w tym przedmiocie na posiedzeniu niejawnym.
W ocenie NSA w rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie zostało podjęte w składzie sprzecznym z przepisami prawa. Jednocześnie NSA wskazał, iż zgodnie z dyspozycją art. 16 § 1 p.p.s.a. postanowienie to powinno być wydane na posiedzeniu jawnym w składzie trzyosobowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę, na posiedzeniu jawnym w składzie trzyosobowym, postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1841/07 odmówił dopuszczenia Huty "Ł." S.A do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika.
Uzasadniając motywy swego rozstrzygnięcia Sąd I instancji wskazał, iż kwestią zasadniczą, decydującą o możliwości dopuszczenia konkretnego podmiotu do postępowania sądowego jest ustalenie, czy po jego stronie istnieje interes prawny, na który mogłoby oddziaływać orzeczenie zapadłe w zawisłej przed sądem administracyjnym sprawie. W ocenie WSA, Huta "Ł." S.A. nie wskazała na istnienie żadnej normy prawnej, z której wynikałyby bezpośrednio dla niej określone prawa i obowiązki uzasadniające dopuszczenie jej do udziału w niniejszej sprawie. Sąd I instancji wyjaśnił, że zaskarżone przez "G. Z. El." S.A. postanowienie Prezesa URE zostało wydane w toku postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Wojewodę Ś. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zdaniem Sądu w powołanej ustawie został jasno określony krąg podmiotów, którym przysługuje przymiot strony i krąg tych podmiotów jest ograniczony.
Stronami tego postępowania są: zobowiązany, na którym ciąży wykonanie obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji, stanowiącej podstawę prawną prowadzonej egzekucji oraz wierzyciel, jako podmiot uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z decyzji organu administracji publicznej. Brak jest natomiast podstaw do udziału w tym postępowaniu osób zainteresowanych wykonaniem nałożonego na zobowiązanego obowiązku.
Zażalenie na postanowienie z dnia 12 sierpnia 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 1841/07 wniosła Huta "Ł." S.A., żądając jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 33 § 2 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że postępowanie w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez "G. Z. E" S.A. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie dotyczy interesu prawnego Huty "Ł." S.A. oraz sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że wbrew twierdzeniom Sądu wykazała w sposób wyczerpujący, istnienie po jej stronie interesu prawnego, uzasadniającego udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wskazała, że pojęcie interesu prawnego użyte w art. 33 § 2 p.p.s.a. jest szersze od pojęcia interesu prawnego w rozumieniu art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej k.p.a.). Według skarżącej nie ma podstaw, aby w postępowaniu egzekucyjnym chronić interesy prawne węższego kręgu podmiotów, niż ma to miejsce w postępowaniu orzekającym.
W odpowiedzi na zażalenie "G. Z. E." S.A pismem z dnia 5 listopada 2009 r. oraz Prezes URE pismem z dnia 6 listopada 2009 r. wnieśli o jego oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu dotyczącego sprzeczności istotnych ustaleń Sądu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału, ponieważ zarzut dotyczący naruszenia art. 33 § 2 p.p.s.a. może być oceniany przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę wydanego rozstrzygnięcia został ustalony niewadliwie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowy. Szersze odniesienie się do powyższego zarzutu nie jest możliwe, z uwagi na niesprecyzowanie w treści zarzutu, ani w uzasadnieniu zażalenia, na czym zarzucana sprzeczność polega.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 33 § 2 p.p.s.a należy podnieść, iż stosownie do treści tegoż przepisu udział w charakterze uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego może stać się podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału, albowiem tylko wtedy wynik postępowania sądowoadministracyjnego może dotyczyć jego interesu prawnego (por. M. Romańska w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 204). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, str. 60).
Wbrew zarzutom zażalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie naruszył art. 33 § 2 p.p.s.a., gdyż zasadnie ocenił, iż strona skarżąca nie wykazała, aby sprawa sądowoadministracyjna, będąca przedmiotem postępowania, w którym skarżąca domaga się udziału, dotyczyła jej interesu prawnego. Podkreślić należy, iż skarga "G. Z. E." S.A. z siedzibą w G., inicjująca postępowanie w niniejszej sprawie, dotyczy postanowienia Prezesa URE z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie wyrażenia stanowiska wobec zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym. Zaskarżony akt został wydany na podstawie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oznacza to, iż interes prawny Huty "Ł." S.A. w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym należy oceniać w świetle jej sytuacji prawnej w postępowaniu egzekucyjnym.
Jak trafnie podniósł Sąd I instancji w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji został jasno określony krąg podmiotów, którym przysługuje przymiot strony i krąg tych podmiotów jest ograniczony. Stronami tego postępowania są: zobowiązany, na którym ciąży wykonanie obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji, stanowiącej podstawę prawną prowadzonej egzekucji oraz wierzyciel, jako podmiot uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z decyzji organu administracji publicznej. Brak jest natomiast podstaw do udziału w tym postępowaniu osób zainteresowanych wykonaniem nałożonego na zobowiązanego obowiązku. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji brak jest norm prawnych, w oparciu o które Huta "Ł." S.A. mogłaby budować swój interes prawny w postępowaniu prowadzonym na podstawie tej ustawy oraz w postępowaniu sądowoadministracyjnym wszczętym w celu kontroli legalności aktów na podstawie tej ustawy podejmowanych.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym odrzucić należy dopuszczalność stosowania art. 28 k.p.a., określającego kogo należy rozumieć pod pojęciem strony postępowania administracyjnego. W świetle art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym, ale wyłącznie w sytuacji, gdy przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej. Tym samym, skarżąca nie może wywodzić swojego prawa do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w sprawie ze skargi na postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym z faktu posiadania statusu strony w postępowaniu administracyjnym, zakończonym postanowieniem, z którego wynika egzekwowany w drodze egzekucji administracyjnej obowiązek.
Sąd I instancji zasadnie nie podzielił również argumentu skarżącej, że za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika przemawiało żądanie odszkodowania przez Hutę "Ł." S.A. w postępowaniu cywilnym, solidarnie od skarżącego i Skarbu Państwa reprezentowanego przez Prezesa URE. W świetle tego, co zostało wyżej powiedziane, należy stwierdzić, iż świadczy to jedynie o istnieniu interesu faktycznego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, który wyraża się w tym, że rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie może mieć wpływ na orzeczenie sądu cywilnego.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.