Uzasadnienie
Postanowieniem objętym zażaleniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., działając na podstawie art. 59 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) stwierdził swą niewłaściwość w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej i przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że w dniu 30 maja 2011 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2011 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego (Dz. U. Nr 89 poz. 506, dalej jako: rozporządzenie z dnia 18 kwietnia 2011 r.). Zgodnie z § 1 rozporządzenia rozpoznawanie spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczących nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, ze zm.), przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. § 2 tego rozporządzenia stanowi, iż sprawy zarejestrowane przed dniem wejścia w życie rozporządzenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w W., rozpoznaje wojewódzki sąd administracyjny właściwy w rozumieniu niniejszego rozporządzenia, z wyjątkiem spraw, w których wyznaczono terminy rozprawy.
Sąd I instancji stwierdził, że w dniu 13 czerwca 2012 r. weszło w życie rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 15 maja 2012 r. zmieniające powyższe rozporządzenie w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania GITD. W rozporządzeniu tym § 1 otrzymał brzmienie "Rozpoznawanie spraw z zakresu działania GITD dotyczących nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 92a u.t.d., przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę." Wskazał, że nowelizacja tego rozporządzenia była konsekwencją zmiany ustawy o transporcie drogowym, która weszła w życie dnia 1 stycznia 2012 r. Po nowelizacji to art. 92a u.t.d. stał się podstawą do nakładania kary pieniężnej w trybie administracyjnym, natomiast art. 92 tej ustawy stał się podstawą do orzekania o odpowiedzialności za wykonywanie przewozu drogowego z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego w trybie określonym w K.p.a. w sprawach o wykroczenia (kara grzywny).
Zdaniem Sądu zastosowanie literalnej wykładni obowiązującego po zmianie § 1 rozporządzenia Prezydenta RP doprowadziłoby do sytuacji, w której przekazaniu do wojewódzkich sadów administracyjnych, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę, po 1 stycznia 2012 r. podlegałyby wyłącznie sprawy związane z nałożeniem kary pieniężnej w drodze decyzji wydanych na podstawie art. 92a u.t.d., bowiem do 31 grudnia 2011 r. decyzje w tym przedmiocie wydawane były na podstawie art. 92 u.t.d. Natomiast wykładania celowościowa nakazuje uznać, że przedmiotowa sprawa dotycząca odmowy umorzenia kary pieniężnej nałożonej na skarżącego w drodze decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. na podstawie art. 92 u.t.d. (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2011 r.), podlega przekazaniu na podstawie § 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 18 kwietnia 2011 r. Zastosowanie przeciwnej wykładni § 1 tego rozporządzenia ograniczyłoby osiągnięcie celu wprowadzenia tego przepisu, którym było usprawnienie i przyspieszenie rozpatrywania szeroko rozumianych spraw z zakresu działania GITD.
Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., stwierdził, że skoro miejscem zamieszkania skarżącego jest miejscowość B. P., położona na obszarze województwa l., to zgodnie z § 1 pkt 6 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652 ze zm.), właściwym dla obszaru województwa l. jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w L., stąd ten Sąd jest właściwym do rozpoznania niniejszej sprawy.
Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł zażalenie na to postanowienie domagając się jego uchylenia. Postanowieniu zarzucił naruszenie art. 13 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 1 rozporządzenia z dnia 18 kwietnia 2011 r. poprzez jego błędną wykładnię tj. błędne przyjęcie, że po nowelizacji ma on zastosowanie również do postępowań administracyjnych mających związek z nałożeniem kary pieniężnej w drodze decyzji wydanych na podstawie art. 92 u.t.d. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2011 r. i w konsekwencji przyjęcie, że sprawa podlega przekazaniu Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. W nowym stanie prawnym możliwość przekazania sprawy odnosi się wyłącznie do kar pieniężnych nałożonych na podstawie art. 92a u.t.d.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 13 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postępowaniu sądowym obowiązuje zasada, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, co wynika z art. 13 § 2 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.). Prezydent Rzeczypospolitej w rozporządzeniu z dnia 18 kwietnia 2011 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego (które weszło w życie z dniem 30 maja 2011 r.) odmiennie (niż wynika to z art. 13 § 2 p.p.s.a.) uregulował właściwość miejscową wojewódzkich sądów administracyjnych do rozpoznawania niektórych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego.
Zgodnie z § 1 cyt. rozporządzenia, rozpoznawanie spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczących nałożenia kar pieniężnych, o których mowa w art. 92 ustawy o transporcie drogowym, przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Sprawy, o których mowa w art. 92 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, dotyczą nałożenia kar pieniężnych za naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy o transporcie drogowym lub przepisów o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (pkt 1), o czasie pracy kierowców (pkt 2), o odpadach (pkt 3), o ochronie zwierząt (pkt 4), o ruchu drogowym oraz w zakresie ochrony środowiska, okresowych ograniczeń ruchu pojazdów na drogach lub zakazu ruchu niektórych ich rodzajów (pkt 5), o bezpieczeństwie żywności i żywienia (pkt 6), wiążących Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych (pkt 7) oraz przepisów wspólnotowych dotyczących przewozów drogowych (pkt 8).
Po nowelizacji powyższego rozporządzenia, dokonanej rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 15 maja 2012 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 604) § 1 otrzymał brzmienie: "rozpoznawanie spraw z zakresu działania GITD dotyczących nałożenia kar pieniężnych o których mowa w art. 92a u.t.d. przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę". Powyższe rozporządzenie weszło w życie 13 czerwca 2012 r.
Istotą problemu w niniejszym postępowaniu wpadkowym było ustalenie czy Sąd I instancji właściwie zastosował rozporządzenie z dnia 18 kwietnia 2011 r. uwzględniając jego nowelizację, która weszła w życie z dniem 13 czerwca 2012 r.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarówno przed nowelizacją jak i po nowelizacji § 1 rozporządzenia stanowi, że przekazaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. pozostałym wojewódzkim sądom administracyjnym podlegają sprawy z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego dotyczące nałożenia kar pieniężnych. Należy podkreślić, na co zwracał już uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. w zaskarżonym postanowieniu, że nowelizacja rozporządzenia spowodowana była zmianą ustawy o transporcie drogowym. W znowelizowanej ustawie o transporcie drogowym to art. 92a stał się podstawą do nakładania kary pieniężnej w trybie administracyjnym, a art. 92 stał się podstawą do nakładania kary grzywny.
Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2012 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję organu pierwszej instancji i odmówił skarżącemu umorzenia kary pieniężnej w wysokości 3000 zł wynikającej z decyzji L. Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2010 r.
Należy wskazać, że w podstawie prawnej decyzji z dnia [...] listopada 2010 r. znalazł się m.in. art. 92 ust. 1 w brzmieniu ustawy o transporcie drogowym obowiązującym do dnia 31 grudnia 2011 r. Natomiast kary pieniężne nałożone po 1 stycznia 2012 r. były wymierzane na podstawie art. 92a u.t.d. Zatem przekazanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L., dotyczące nałożenia kary pieniężnej przed dniem 1 stycznia 2012 r. (nowelizacja ustawy o transporcie drogowym i cyt. rozporządzenia) nie stanowiło wykładni prawotwórczej, jak twierdził organ, ale została zastosowana wykładnia celowościowa, która przyświecała autorowi rozporządzenia. Przyjęcie innego stanowiska prowadziłoby do sytuacji, w której sprawy dotyczące nałożenia kar pieniężnych, wymierzonych przed nowelizacją ustawy o transporcie drogowym, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2012 r., a więc wymierzonych na podstawie art. 92 tej ustawy, a które wpłynęły do Sądu po dniu 1 stycznia 2012 r. byłyby rozpoznawane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. (zgodnie z właściwością przyjętą w ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a sprawy z tego samego zakresu (kar pieniężnych za naruszenie przepisów o transporcie drogowym), gdzie kara pieniężna została nałożona po dniu 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 92a u.t.d. rozpoznawane by były przez wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę.
Należy podkreślić, że przepisy rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2011 r. zawierają uregulowania mające na celu usprawnienie i przyspieszenie rozpatrywania szeroko rozumianych spraw z zakresu działania Głównego Inspektora Transportu Drogowego przez wojewódzkie sądy administracyjne. Oczywistym następstwem przekazania spraw z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. pozostałym, właściwym według rozporządzenia miejscowo ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania strony, wojewódzkim sądom administracyjnym będzie szybsze rozpoznanie spraw w postępowaniu sądowoadministracyjnym I instancji, dogodniejszy dla stron dostęp do sądów rozpoznających ich sprawy i pełniejsza realizacja konstytucyjnej zasady prawa do sądu, która obejmuje również prawo do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Zastosowanie prezentowanej przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego wykładni znowelizowanego § 1 rozporządzenia i w konsekwencji przekazanie jedynie spraw związanych stricte z nałożeniem kar pieniężnych, a wyłączenie z tegoż przekazania spraw niejako pochodnych w tej kwestii ograniczyłoby osiągnięcie omawianego celu w sposób niewynikający bezpośrednio z treści przepisu.
Stąd też ze względu na widoczną i zakładaną przez prawodawcę realizację zasady prawa do sądu za niewłaściwe należy uznać zarzucane przez organ uchybienie art. 13 § 2 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż przekazanie sprawy WSA w L. było usprawiedliwione ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego.
Identyczne stanowisko w omawianej kwestii zajął NSA w postępowaniach wydanych w dniach: 22 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 70/13 i 28 lutego 2013 r., sygn. akt II GZ 82/13 (bazaorzeczeń.nsa.gov.pl). Z przyczyn wyżej wskazanych WSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela stanowiska odmiennego wyrażonego w postępowaniach NSA z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 456/12 i z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt II GZ 342/12.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.