Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 141/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (pkt 1) umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi M. M., reprezentowanego przez r.pr. A. K., na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom", a także (pkt 2) zasądził od Prezesa ARiMR na rzecz M. M. 1.000 zł tytułem kosztów postępowania.
Sąd I instancji umorzył postępowanie sądowe na mocy art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) z uwagi na to, że organ uchylił własną decyzję w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.).
O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygnął w oparciu o art. 201 § 1 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 a) w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804; dalej rozporządzenie).
Ustalając wysokość kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, Sąd wziął pod uwagę wartość przedmiotu zaskarżenia, która w niniejszej sprawie wynosi 75.000 zł oraz treść § 14 ust. 1 pkt 1 a) w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia, zgodnie z którymi wynagrodzenie to powinno wynieść 5.400 zł. Nie mniej jednak Sąd uznał, że zaistniały przesłanki do odstąpienia od zasądzenia kosztów postępowania w części (art. 206 p.p.s.a.), ponieważ aktywność pełnomocnika sprowadzała się do napisania i wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł M. M., zaskarżając je w zakresie punktu 2. Wniósł o jego zmianę poprzez zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania w wysokości 5.400 zł, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy w tym zakresie WSA do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Zarzucił naruszenie art. 206 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sprawie.
W ocenie skarżącego w sprawie nie zachodziły żadne uzasadnione przesłanki, które przemawiałyby za zastosowaniem przez Sąd instytucji miarkowania kosztów postępowania, ponieważ podjął wszystkie niezbędne do prawidłowej obrony interesów strony na tym etapie postępowania, to jest złożył skargę, uzupełnił jej braki formalne i złożył wniosek o zwrot kosztów postępowania. Nie było możliwe podjęcie innych czynności, ponieważ organ uwzględnił skargę w całości przed jej rozpoznaniem przez Sąd. Skarżący podkreślił, że wszystkie czynności pełnomocnika były konieczne i wywołane czynnościami organu. Jednocześnie nie zachodziły okoliczności wyjątkowe, które uzasadniałyby miarkowanie kosztów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest uzasadnione.
Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 p.p.s.a. zażalenie do NSA przysługuje na postanowienie sądu I instancji, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Oznacza to, że jeżeli strona kwestionuje orzeczenie jedynie w zakresie zwrotu kosztów postępowania, powinna zaskarżyć to rozstrzygnięcie zażaleniem, co też prawidłowo zrobił skarżący w niniejszej sprawie.
W rozpoznawanej sprawie kwestionowana jest przez skarżącego wysokość kosztów postępowania zasądzona od organu na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a., to jest w przypadku umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego z przyczyny uwzględnienia skargi w całości przez organ w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.).
Sąd I instancji uznał, że z uwagi na to, że w takim przypadku aktywność pełnomocnika sprowadzała się do napisania i wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zachodziły przesłanki do odstąpienia od zasądzenia kosztów postępowania w całości, na podstawie art. 206 p.p.s.a.
Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątek od powyższej zasady stanowią przepisy art. 200-201 p.p.s.a. (na etapie postępowania przed sądem I instancji) i art. 203-204 p.p.s.a. w postępowaniu wywołanym skargą kasacyjną. Art. 200 i 203-204 p.p.s.a. wprowadzają tzw. "zasadę rezultatu", zgodnie z którą stronie, której środek zaskarżenia okazał się skuteczny należy się zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Rozwinięciem zasady rezultatu jest art. 201 p.p.s.a., który wprowadza zwrot kosztów postępowania, w sytuacji gdy wynik sprawy jest korzystny dla skarżącego, jednak nie został wydany w sprawie wyrok i nie została rozpoznana przez Sąd I instancji skarga. Przepis ten stanowi podstawę do zwrotu kosztów postępowania w sytuacji umorzenia postępowania po skutecznym przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego między stronami (§ 2), a także w razie umorzenia postępowania sądowego z uwagi na uwzględnienia skargi w całości przez organ w trybie autokontroli (§ 1 cyt. przepisu), z którą to sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Jak wynika jednak z art. 206 p.p.s.a. sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis ten znajduje zastosowanie również w przypadku zasądzenia kosztów postępowania na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a., jednak Sąd powinien poprzedzić postanowienie wydane na jego podstawie wnikliwą analizą sprawy, a także powinien w sposób pełny uzasadnić podjęte w tym zakresie rozstrzygnięcie. Zdaniem NSA takie rozstrzygnięcie może zapaść na przykład, jeżeli za uwzględnieniem skargi przemawiały inne argumenty niż podniesione w tym środku odwoławczym, a działania pełnomocnika nie przyczyniły się w znacznym stopniu do rozstrzygnięcia sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, że na gruncie niniejszej sprawy zaszły przesłanki do miarkowania kosztów postępowania. Przede wszystkim, wbrew poglądowi WSA, nie przemawia za zastosowaniem tej instytucji nakład pracy pełnomocnika skarżącego. Należy bowiem w tym kontekście stwierdzić, że jedynymi możliwymi do podjęcia przez pełnomocnika skarżącego czynnościami procesowymi było złożenie skargi w trybie i terminie przewidzianym w ustawie, a także ewentualne uzupełnienie jej braków formalnych. Powyższe czynności zostały podjęte przez r.pr. A. K., a złożona skarga została uwzględniona w całości przez organ w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. Zdaniem NSA z podjętych przez organ działań, tj. z uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji, wynika, że skarga zawierała w pełni uzasadnione zarzuty.
Skoro zaś pełnomocnik nie mógł podjąć żadnych dodatkowych czynności z uwagi na przebieg postępowania, a złożona przez niego skarga była w pełni zasadna, to zdaniem NSA na gruncie rozpoznawanej sprawy nie zachodzi szczególny przypadek przemawiający za miarkowaniem kosztów postępowania, a tym samym nie było podstaw do zastosowania przez WSA art. 206 p.p.s.a.
W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny, uchylił zaskarżone postanowienie i uznał, że kwestia kosztów postępowania została wystarczająco wyjaśniona. NSA, uwzględniając, że wartość przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie wynosi 75.000 zł, co w sprawie nie było sporne, zasądził na rzecz M. M. kwotę 5.400 zł tytułem kosztów postępowania sądowego, na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. i art. 201 § 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 2 pkt. 6 cyt. rozporządzenia.