Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2021 r., sygn. akt VI SA/Wa 1975/21, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) odrzucił skargę P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 19 maja 2021 r. w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji w przedmiocie rejestracji pojazdu z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że skarżący wniósł skargę na ww. decyzję SKO w Ostrołęce. Zaskarżona decyzja wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi do WSA została doręczona stronie w dniu 24 maja 2021 r., a zatem 30-dniowy termin na wniesienie skargi upływał z dniem 23 czerwca 2021 r. WSA wskazał, że skarga w niniejszej sprawie została nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 24 czerwca 2021 r., co oznacza, że została ona wniesiona 1 dzień po terminie. W konsekwencji Sąd uznał, że czynność, jako podjęta przez stronę po upływie terminu, była bezskuteczna, co skutkowało koniecznością jej odrzucenia.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając orzeczenie w całości oraz domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, przywrócenia terminu oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:
- - art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, pomimo wstrzymania biegu terminu - wynikającego z zarządzenia Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 30 kwietnia 2021 r. nr 7/2021 w sprawie wstrzymania biegu terminów załatwiania spraw w związku z art. 15 zzzzzn ustawy z dnia 2 marca 2020 o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Niewłaściwość zastosowania przepisu art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. miała istotny wpływ na wynik postępowania, gdyż skutkowało odrzuceniem skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji dotyczącej rejestracji pojazdu z naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odrzucając skargę, powołał się na jej wniesienie po upływie terminu do jej złożenia. Jednakże bezsporny jest fakt, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce w swoim postanowieniu z dnia 13 maja 2021 r. wyraźnie wskazało jednej ze stron - tj. A. G., że wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji został wstrzymany z dniem 30 kwietnia 2021 r. i trwa do nadal. Jak do tej pory, żadna ze stron - ani A. G., ani P. G., nie została jasno i jednoznacznie pouczona, od kiedy powinien być obliczany bieg terminu w przedmiotowym postępowaniu. W postanowieniu SKO powołuje się na wstrzymanie biegu od dnia 30 kwietnia 2021 r. na okres 30 dni, tj. do dnia 29 maja 2021, z kolei kilka dni później ten sam organ poucza stronę o tym, że na wniesienie skargi strona ma 30 dni od daty doręczenia pisma. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce w dwóch pismach, w odstępach zaledwie kilku dni przesyła stronie dwa sprzeczne stanowiska. Strona, nie będąc profesjonalnym adwokatem, nie była w stanie oszacować, który termin jest tym prawidłowym i od jakiego dnia powinien być obliczony bieg terminu. Biorąc pod uwagę postanowienie i zawartą w nim informację o wstrzymaniu biegu terminu, strona przyjęła, że na odpowiedź na otrzymaną kilka dni później decyzję, ma 30 dni, ale począwszy od dnia 29 maja, czyli od ustania wstrzymanego biegu terminu. Jeżeli w przedmiotowej sprawie organ skrócił lub zakończył wcześniej wstrzymany bieg terminu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce było zobowiązane powiadomić o tym fakcie prawidłowo każdą ze stron.
W uzasadnieniu zażalenia stwierdzono m.in., że SKO w postanowieniu z dnia 13 maja 2021 r., sygn. akt SKO/4114/67/2021 - skierowanym do strony A. G., wyraźnie zaznaczyło, że zarządzeniem Prezesa SKO w Ostrołęce z dnia 30 kwietnia 2021, nr 7/2021 w sprawie wstrzymania biegu terminów załatwiania spraw przez SKO w Ostrołęce, podjętym stosownie do zapisów art. 15 zzzzzn ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczeniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywoływanych nimi sytuacji kryzysowych (powoływanej dalej jako: ustawa covidowa) dokonano wstrzymania biegu terminów załatwiania spraw przez tut. Kolegium począwszy od dnia 30 kwietnia 2021 r. na okres 30 dni, tj. do dnia 29 maja 2021 r., z uwagi na utrudnienia w działalności orzeczniczej i administracyjnej SKO.
Skarżący wskazał, że mając na uwadze wstrzymanie biegu terminów załatwiania spraw, bieg terminu rozpoznania wniosku A. G. o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Starosty Ostrołęckiego został wstrzymany z dniem 30 kwietnia 2021 r. i trwa do nadal.
Skarżący uznał, że w sprawie nastąpiło błędne pouczenie stron postępowania przez SKO w Ostrołęce w postanowieniu z dnia 13 maja 2021 r. o wstrzymaniu biegu terminu rozpoznania wniosku A. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Ostrołęckiego. Z kolei, w swojej decyzji SKO/4114/58/2021, wydanej zaledwie kilka dni później, tj. 19 maja 2021 r., pouczono stronę, o możliwości wniesienia skargi w terminie 30 dni od daty doręczenia orzeczenia. Strona podkreśliła, że w decyzji SKO nie odniosło się już w żaden sposób do kwestii zawieszanego wcześniej biegu terminu. Zdaniem wnoszącego zażalenie, jeżeli przepisy dotyczące wstrzymania biegu terminu nie miały już zastosowania w przypadku decyzji z dnia 19 maja 2021 r., SKO powinno było wskazać to wyraźnie w swoim pouczeniu.
Tym samym organ nie pouczył prawidłowo strony, a wręcz wprowadził ją w błąd co do dnia, od którego faktycznie liczony powinien być biegu terminu w przedmiotowej sprawie. Skoro na dzień 13 maja bieg terminu został wstrzymany do 29 maja 2021, to organ w wydanej przez siebie dnia 19 maja 2021 r. decyzji powinien był poinformować i pouczyć stronę, od kiedy następuje jego przywrócenie. Podkreślił, że żadna ze stron nie jest z wykształcenia prawnikiem, a termin na wniesienie skargi podany przez SKO był dla strony niejasny, w szczególności ze względu na zawarte we wcześniejszym postanowieniu pouczenie o wstrzymaniu biegu terminów do 29 maja 2021 r.
Strona wnosząca zażalenie wskazał również na nierówność traktowania stron i naruszenie wielu fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego. Zdaniem skarżącego, pouczenie powinno być jasne, czytelne i zawierać wyczerpujące informacje o obowiązujących zasadach, a strona ma prawo uznać przekazane jej informacje za zgodne z prawdą, w myśl zasady zaufania do władzy publicznej. Błędne pouczenie dotyczące prawa, trybu i terminu wniesienia przysługującego środka prawnego nie może powodować dla strony negatywnych skutków. Uchybienie terminu, w zw. z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., na które wskazał WSA, nie nastąpiło w tym przypadku z winy strony, lecz na skutek błędnego poinformowania przez SKO o wstrzymaniu biegu terminu do dnia 29 maja 2021 r.
Do zażalenia skarżący załączył postanowienie organu z dnia 13 maja 2021 r. o nieuwzględnieniu ponaglenia A. G. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a., za pośrednictwem organu, którego działanie /.../ jest przedmiotem skargi. W przypadku wniesienia skargi do organu właściwego po upływie tego terminu, podlega ona odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy.
W rozpoznawanej sprawie istotne znaczenie ma zatem aspekt czasowy zaistniałych zdarzeń, rodzących określone skutki prawne. Kwestią zasadniczą i wymagającą oceny jest zatem ustalenie daty doręczenia decyzji, od której to daty liczony jest termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach administracyjnych, zaskarżona decyzja z dnia 19 maja 2021 r. została doręczona skarżącemu w dniu 24 maja 2021 r. i – jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia zawartego w aktach administracyjnych (karta bez numeru) – została odebrana przez dorosłego domownika H. G., który podjął się oddać pismo adresatowi.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ustalił w oparciu o ten dowód doręczenia, iż decyzja SKO w Ostrołęce została doręczona stronie we wskazanej dacie. W świetle powyższych okoliczności termin do wniesienia skargi na przedmiotowy akt powinien być liczony od dnia 24 maja 2021 r. i upływał po 30 dniach od tej daty, tj. w dniu 23 czerwca 2021 r. Skoro zatem istotnym w sprawie i wywołującym skutki procesowe był termin doręczenia skarżącemu decyzji II instancji, czyli dzień 24 maja 2021 r., za prawidłowe należało uznać stanowisko WSA, iż przesyłkę zawierającą skargę, nadaną w dniu 24 czerwca 2021 r. należało uznać za wniesioną po terminie.
Z kolei uznanie skargi za wniesioną z uchybieniem ustawowego terminu, przewidzianego na dokonanie tej czynności procesowej, musiało w konsekwencji skutkować jej odrzuceniem zgodnie z dyspozycją art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co też prawidłowo uczynił Sąd I instancji.
Wskazać w tym miejscu należy, że procedurę przed sądami administracyjnymi regulują przepisy przywołanej powyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zob. art. 1 p.p.s.a.). Jak stanowi art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na wskazane w punktach niniejszego przepisu akty administracyjne. Natomiast wskazany przez skarżącego w zażaleniu przepis art. 15zzzzzn1 ustawy covidowej wprowadza instytucję wstrzymania biegu terminów załatwiania spraw przez organ administracji publicznej. Przepis ust. 1 art. 15zzzzzn1 powołanej ustawy stanowi, że w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 organ administracji publicznej może wstrzymać bieg terminów załatwiania spraw na okres nie dłuższy niż 30 dni, o czym zawiadamia strony. Zacytowana norma w sposób szczególny, w okresie stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, reguluje terminy załatwiania spraw przed organami administracyjnymi, przewidując możliwość wstrzymania ich biegu.
Nie jest to jednak przepis, z którego wynikałoby również wstrzymanie biegu terminu przewidzianego na wniesienie skargi do sądu administracyjnego i określonego w ustawie p.p.s.a. w art. 53 § 1. Nadto podkreślić należy, że zgodnie z art. 15zzzzzn1 ust. 3 ustawy covidowej, czynności dokonane przez organ administracji publicznej w okresie, o którym mowa w ust. 1, są skuteczne pod warunkiem poinformowania o nich stron. Z przytoczonego przepisu wynika zatem, iż w sytuacji dokonania przez organ czynności, pomimo wstrzymanego biegu terminów załatwiania przed nim spraw, są one skuteczne o ile poinformowano o nich strony postępowania. Za taką czynność dokonaną należy uznać wydanie przez SKO decyzji administracyjnej w dniu 19 maja 2021 r. i to niezależnie od trwania okresu wstrzymania biegu terminów załatwiania spraw. Nie może budzić wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie został również spełniony warunek poinformowania strony postępowania o podjętej czynności, bowiem skarżona decyzja - wydana mimo wstrzymanego okresu załatwiania spraw - została skutecznie doręczona w dniu 24 maja 2021 r.
Ponadto nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącego, iż w rozpoznawanej sprawie doszło do błędnego pouczenia o przysługującym mu prawie, terminie i trybie zaskarżenia decyzji administracyjnej, z którą się nie zgadza. Strona wnosząca zażalenie jako błędne pouczenie dokonane przez organ interpretuje z jednej strony pouczenie jej w postanowieniu SKO z dnia 13 maja 2021 r. o wstrzymaniu biegu terminu, zaś z drugiej strony pouczenie jej o 30-dniowym terminie przewidzianym na wniesienie skargi do sądu administracyjnego, liczonym od daty doręczenia orzeczenia.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślenia wymaga, że przywołane przez skarżącego postanowienie organu z dnia 13 maja 2021 r. wydane w przedmiocie nieuwzględnienia ponaglenia A. G. jako postanowienie niepodlegające zaskarżeniu, nie zawierało pouczenia. Tym bardziej za pouczenie – i to błędne - nie można uznać zawartej w jego treści informacji o wstrzymaniu biegu terminów załatwiania spraw na mocy art. 15zzzzzn1 ustawy covidowej. Wskazana okoliczność stanowiła jedynie informację dla strony wnoszącej ponaglenie o wynikających z epidemii COVID-19 utrudnieniach w działalności orzeczniczej i administracyjnej SKO i wstrzymaniu biegu terminu rozpoznaniu wniosku A. G. o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Ostrołęckiego z dniem 30 kwietnia 2021 r., na okres 30 dni. Na marginesie podnieść należy, iż jak wskazano powyżej, pomimo wstrzymania o którym mowa, organ mógł czynności dokonać na mocy art. 15zzzzzn1 ust. 3 ustawy covidowej.
W rozpoznawanej sprawie pouczenie adresowane do strony i odnoszące się do terminu i trybu wnoszenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję SKO było tylko jedno i zostało zawarte w decyzji, którą strona zaskarżyła. Jak wynika z jego treści nie było ono wadliwe. Terminy załatwiania spraw zostały uregulowane w Rozdziale 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; powoływanej dalej jako: k.p.a.), które to przepisy regulują postępowanie administracyjne przed organami. Poprzez wniesienie skargi strona inicjuje zaś wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego, normowanego przepisami ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wyżej wskazano termin na wniesienie skargi, wynikający właśnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., wiązał stronę od dnia doręczenia skarżącemu decyzji, dokonanego w rozpoznawanej sprawie w sposób zastępczy zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a. O terminie tym skarżący został w sposób prawidłowy pouczony w treści zaskarżonej decyzji.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.