Uzasadnienie
Zarządzeniem z 1 lutego 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 4364/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie pozostawił bez rozpoznania wniosek Miasta Ł. – Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z [...] grudnia 2016 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 30 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4364/15.
Sąd I instancji stwierdził, że zarządzeniem z [...] grudnia 2016 r. Miasto Ł. – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (dalej skarżący) zostało wezwane do uzupełnienia braku formalnego wniosku z [...] grudnia 2016 r. o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 30 listopada 2016 r. poprzez nadesłanie do tego Sądu dokumentu potwierdzającego upoważnienie osoby, która podpisała wniosek do reprezentowania skarżącego przed sądami administracyjnymi (np. regulaminu, pełnomocnictwa) w terminie 7 dniu pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania.
W odpowiedzi na wezwanie skarżący przekazał upoważnienia wydane przez Prezydenta Miasta Ł. potwierdzone za zgodność z oryginałem przez E. J. – zastępcę Dyrektora MOPS w Ł. do spraw pomocy środowiskowej.
WSA w Warszawie uznał, że przedstawione przez skarżącego dokumenty zostały uwierzytelnione w sposób niezgodny z art. 48 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Wobec tego w ocenie Sądu skarżący nie wykonał wezwania Sądu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a. pozostawił ten wniosek bez rozpoznania.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 6 p.p.s.a. poprzez brak pouczenia strony o konieczności załączenia oryginałów pełnomocnictwa lub kserokopii uwierzytelnionych zgodnie z wymogami art. 38 § 3 p.p.s.a., co spowodowało brak zastosowania się strony do wymogów określonych w tym przepisie;
- 2. art. 49 § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że pomimo załączenia uwierzytelnionych dokumentów pełnomocnictwa i braku stosownego pouczenia przez Sąd co do sposobu ich uwierzytelnienia nie został uzupełniony brak pisma, co pozbawiło stronę możliwości uzyskania uzasadnienia wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżone zarządzenie jest nieprawidłowe, więc należało je uchylić.
Istota sporu na obecnym etapie postępowania sprowadza się do oceny, czy MOPS prawidłowo wykonał wezwanie Przewodniczącego Wydziału V WSA w Warszawie z [...] grudnia 2016 r., przesyłając upoważnienie do wykonywania określonych czynności potwierdzone za zgodność z oryginałem przez pracownika – zastępcę dyrektora MOPS w Ł. E. J..
Aby w pełni ocenić prawidłowość takiego wykonania wezwania należy w pierwszej kolejności przeanalizować przepisy p.p.s.a. odnoszące się do niego, tj. art. 49 § 1 p.p.s.a.
Jak wynika z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Jeżeli strona nie uzupełniła pisma w terminie, przewodniczący zarządza jego pozostawienie bez rozpoznania (art. 49 § 2 p.p.s.a.). Jednym z braków formalnych, o którym mowa w powyższym przepisie jest nieprzedstawienie przez pełnomocnika strony dokumentu potwierdzającego upoważnienie do działania w jej imieniu przy pierwszej czynności, co jest wymagane na mocy art. 37 § 1 p.p.s.a. Powyższy przepis uprawnia adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego i rzecznika patentowego do uwierzytelniania dokumentów udzielających im pełnomocnictwo. Jednak wyjątek ten nie rozciąga się na innych pełnomocników strony, takich jak członek rodziny czy – jak w rozpoznawanej sprawie – pracownik organu administracji publicznej.
Wobec tego – co do zasady – rację miał Sąd I instancji twierdząc, że MOPS w Ł. nieprawidłowo uzupełnił braki formalne wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, przesyłając upoważnienie do działania w jego imieniu pracownika, potwierdzone za zgodność z oryginałem przez tego pracownika, niebędącego podmiotem, o którym mowa w art. 37 § 1 p.p.s.a.
Sąd I instancji pominął jednak w swoich rozważaniach istotną zasadę postępowania sądowoadministracyjnego, wyrażoną w art. 6 p.p.s.a., tj. zasadę pouczania stron występujących w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika. Zgodnie z tym przepisem sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego realizacja powyższej zasady na gruncie rozpoznawanej sprawy powinna przejawiać się w tym, że wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych skargi Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie powinien był pouczyć stronę, której nie reprezentował profesjonalny pełnomocnik, o formie, w jakiej powinno być złożone upoważnienie do działania – tj. w oryginale bądź potwierdzonej notarialnie za zgodność z oryginałem kopii.
Tymczasem wezwanie z [...] grudnia 2016 r. do usunięcia braków formalnych wniosku o sporządzenie uzasadnienia nie zawiera takiego pouczenia. Przewodniczący Wydziału V WSA w Warszawie wskazał jedynie termin i rygor nieuzupełnienia braków formalnych skargi wynikające z art. 49 § 1 p.p.s.a., co zdaniem NSA było niewystarczające z uwagi na art. 6 p.p.s.a. Sąd I instancji nie uwzględnił bowiem wszystkich okoliczności sprawy, przemawiających za pełniejszym sformułowaniem pouczenia w wezwaniu [...] grudnia 2016 r. Po pierwsze, Sąd nie uwzględnił, że skarga na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej została podpisana przez pracownika MOPS – p.o. dyrektora M. W., niebędącą żadnym z podmiotów określonych w art. 37 § 1 p.p.s.a. Stwierdzić w tym zakresie należy, że WSA w Warszawie nie wezwał tego pracownika skarżącego do przedłożenia pełnomocnictwa do działania w jego imieniu, więc MOPS również na późniejszym etapie postępowania mógł spodziewać się takiego działania, a przede wszystkim nie znać przepisów dot. poświadczania dokumentów za zgodność z oryginałem.
Po drugie, Sąd I instancji pominął to, że pozostawienie wniosku skarżącego z [...] grudnia 2016 r. bez rozpoznania pozbawia stronę możliwości zaskarżenia wyroku WSA w Warszawie z 30 listopada 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4364/15. Skoro zaś podjęte na podstawie art. 49 § 2 rozstrzygnięcie rodzi tak poważne konsekwencje dla strony, Sąd powinien był dopilnować, aby wystosowane do strony wezwanie do usunięcia braków formalnych wniosku było pełne i chroniło stronę przed nieznajomością przepisów, czego w niniejszej sprawie zabrakło.
Zdaniem NSA wobec sformułowania wezwania z [...] grudnia 2016 r. w sposób niewypełniający dyspozycji wynikającej z art. 6 p.p.s.a., nie można przyjąć, że strona została w sposób prawidłowy wezwana do uzupełnienia braków formalnych wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W konsekwencji niewłaściwego wezwania skierowanego do strony w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., nie było podstaw do pozostawienia tego pisma bez rozpoznania na podstawie art. 49 § 2 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.