Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 marca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 3038/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, ze. zm.), dalej: p.p.s.a., przywrócił J. G. termin do wniesienia skargi na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 30 września 2021 r., nr EA-1-600/510/21 w przedmiocie skreślenia z listy kwalifikowanych pracowników ochrony fizycznej
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, postanowieniem z 14 stycznia 2022 r. sygn. VI SA/Wa 3038/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na przedmiotową decyzję ze względu na uchybienie terminu do jej wniesienia. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu 25 stycznia 2022 r.
Pismem z 31 stycznia 2022 r., skarżący wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Motywując ten wniosek skarżący wskazał, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. Decyzja Komendanta Głównego Policji przesłana została na adres kancelarii ustanowionego przez niego pełnomocnika. Przesyłka była dwukrotnie awizowana. W związku z tym, że pełnomocnik w okresie 1 – 19 października 2021 r. z powodu choroby nie przebywał w siedzibie kancelarii i nie odebrał przesyłki, została ona zwrócona do adresata. 28 października pełnomocnik złożył do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie, jako organu pierwszej instancji, wniosek o wydanie odpisu decyzji Komendanta Głównego Policji z 30 września 2021 r. W tym samym dniu odpis decyzji został mu wydany. 29 października 2021 r. pełnomocnik przekazał skarżącemu odpis decyzji, a skarżący wypowiedział mu pełnomocnictwo.
Skarżący podniósł, że nie posiadał wiedzy o dacie doręczenia zastępczego i tym samym o początku biegu terminu do wniesienia skargi. Środek zaskarżenia wniósł osobiście 18 listopada 2021 r. uznając, że zachował 30 dniowy termin. O fakcie uchybienia terminowi dowiedział się w dniu doręczenia mu postanowienia o odrzuceniu skargi tj. 25 stycznia 2022 r. Na poparcie tych twierdzeń skarżący załączył kopię wniosku o wydanie odpisu decyzji skierowanego do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie, na którym figuruje prezentata potwierdzająca wpływ pisma do adresata 28 października 2021 r. oraz kopię dokumentu pt. "Odwołanie pełnomocnictwa" z potwierdzeniem doręczenia go pełnomocnikowi 29 października 2021 r.
W ocenie Sądu, spełniona została przesłanka z art. 87 § 1 p.p.s.a., gdyż wnioskodawca uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.
Zdaniem Sądu załączona do wniosku kopia pisma z 28 października 2021 r. skierowanego do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie dostatecznie dokumentuje istnienie przeszkody do zachowania ustawowego terminu do wniesienia skargi w postaci braku odbioru przesyłki z ostateczną decyzją przez pełnomocnika z powodu choroby i związanej z tym konieczności poszukiwania przez stronę alternatywnego sposobu zapoznania się z treścią decyzji. Wnioskodawca powołał się również na brak wiedzy o dacie doręczenia zastępczego i tym samym o początku biegu terminu do wniesienia skargi. W zaistniałej sytuacji twierdzenie to można uznać za usprawiedliwione. Jego wiarygodność znajduje potwierdzenie w udokumentowanej przez wnioskodawcę okoliczności wypowiedzenia pełnomocnictwa 29 października 2021 r.
W ocenie Sądu, przedstawione przez wnioskodawcę argumenty mające uprawdopodobnić brak winy wskazywały, że dołożył on wszelkich starań w celu przezwyciężenia zaistniałej przeszkody. Skarżący podjął bowiem niezbędne czynności celem jak najszybszego złożenia skargi. W konsekwencji podjętych działań pozyskał odpis decyzji i skargę wniósł w pierwszym dniu po upływie terminu tj. 18 listopada 2021 r.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Komendant Główny Policji zaskarżając je w całości i wniósł o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
- 1. art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. administracyjnymi poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na uznaniu, że nieodebranie skierowanej na adres Kancelarii pełnomocnika J. G. korespondencji zawierającej decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia 30 września 2021 r. nie nastąpiło bez winy Strony (jej pełnomocnika);
- 2. art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż została spełniona przesłanka z wymienionego przepisu i J. G. uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, a po jego stronie i jego pełnomocnika nie wystąpił jakikolwiek stopień zawinienia w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo);
- 3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że Skarżący nie miał świadomości, iż w dniu 18 października 2021 r. doszło do skutecznego doręczenia decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia 30 września.
W uzasadnieniu zażalenia organ przedstawił argumenty na poparcie podniesionych zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zażalenie jest zasadne i podlega uwzględnieniu.
Stosownie do art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest instytucja przywrócenia terminu.
W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a., warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony.
Zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144).
Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637).
Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, że przedstawione przez skarżącego okoliczności pozwoliły na przyjęcie, że uprawdopodobnił on brak winy w uchybieniu terminu przewidzianego na wniesienie skargi. Należy bowiem mieć na uwadze, że badając winę strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności, poddaje się również analizie działanie osób trzecich, wykonujących czynności w imieniu strony. Tym samym skarżący ponosi odpowiedzialność za działania osoby, która za niego dokonywała czynności procesowej, a ewentualne błędy tej osoby traktowane są zaś jak błędy samej strony postępowania i wywołują dla niej negatywne skutki procesowe. Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie, bowiem skarżący był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego. Tymczasem okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uprawdopodabniają braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu tej czynności procesowej.
Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu I instancji, że argumentacja wskazana we wniosku o przywrócenie terminu uzasadnia jego przywrócenia. Na kopercie adresowanej do pełnomocnika Skarżącego znajdują się adnotacje, iż przesyłkę awizowano w dniu 4 października 2021 r., w dniu 12 października 2021 r. awizowano ją powtórnie. Na elektronicznym wydruku istnieje zaś informacja, że w związku z niedoręczeniem przesyłki adresatowi, doręczyciel pozostawił ją w placówce pocztowej - UP Przemyśl 2, ul. Adama Mickiewicza 13, a zawiadomienie o tym umieścił oddawczej skrzynce listowej. Pełnomocnik skarżącego nie podjął jej w wyznaczonym terminie w związku z tym na podstawie art. 44 § 4 k.p.a. uznano ją za doręczoną w dniu 18 października 2021 r., a następnie niedoręczoną decyzję wraz z kopertą do akt głównych pstępowania administracyjnego.
Podkreślić należy, że pod tym adresem kancelarii zawód wykonuje nie również adwokat M. K. a zatem nie jest to kancelaria jednoosobowa, co czyni wątpliwym, iż w siedzibie kancelarii w okresie choroby pełnomocnika skarżącego nikt inny nie mógł odebrać przesyłki.
W ocenie Naczlenego Sądu Adminisatrcyjnego J. G. miał świadomość, że w dniu 18 października 2021 r. doszło do skutecznego doręczenia decyzji organu i termin do wniesienia skargi biegł od tej daty. Wskazuje na to fakt, że pełnomocnik Skarżącego w dniu 28 października 2021 r. wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie z wnioskiem o wydanie kopii decyzji. Okoliczność, iż pełnomocnik Skarżącego otrzymał jedynie kopię decyzji, a nie jej oryginał oznacza, że zarówno skarżacy J. G., jak i jego pełnomocnik mieli świadomość, że w dniu 18 października 2021 r. doszło do skutecznego doręczenia decyzji. A zatem brak wniesienia skargi od decyzji Komendanta Głównego Policji w terminie tj. do dnia 17 listopada 2021 r. wynikał z błędnego liczenia przez Skarżącego terminu na wniesienie skargi, a nie (jak to podaje Skarżący i błędnie Sąd I instancji) z braku wiedzy o skutecznym doręczeniu decyzji.
Gdyby bowiem doręczenie oczywiście było nieskuteczne pełnomocnik Skarżącego w dniu 28 października 2021 r. otrzymałby od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Rzeszowie oryginał decyzji, a nie jej kopię. Podkreślić należy, że kopię decyzji Skarżący otrzymał od swojego pełnomocnika w dniu 29 października 2021 r. i o przyczynach otrzymania kopii decyzji ten pełnomocnik powinien poinformować swojego klienta (tj. Skarżącego).
W świetle powyższego stwierdzić należy, że brak właściwej reakcji ustanowionego w sprawie pełnomocnika nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nieuwagi lub zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika nie można kwalifikować jako brak winy, stanowiący przesłankę przywrócenia uchybionego terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 maja 2004 r., sygn. akt FZ 93/04, H. Knysiak - Molczyk Uchybienie i przywrócenie terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Przegląd Sądowy 2006/7-8/122).
Nie można bowiem skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie zaistniały przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności w sposób prawidłowy. W ocenie sądu kasacyjnego, okoliczności podanych przez pełnomocnika nie można zaliczyć do tych, które warunkują przywrócenie terminu. Nie są to bowiem okoliczności obiektywne, lecz uzależnione od strony (w tym przypadku częściowo reprezentowanej przez pełnomocnika profesjonalnego),a więc subiektywne.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji niezasadnie przywrócił skarżącemu terminu do wniesienia skargi, ponieważ przedstawione przez niego okoliczności nie uzasadniają braku jego winy w powstałym uchybieniu. Nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od profesjonalnego pełnomocnika, reprezentującego stronę skarżącą, przeszkód w prawidłowym działaniu na rzecz skarżącego. Tym samym zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 1 i 2 i art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji