Uzasadnienie
H. Spółka z o.o. z w K. (dalej: Spółka), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. skargę na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek oraz rozłożenia na raty zapłaty zaległości obowiązkowych wpłat.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł Spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek Spółka podała, że 9 marca 2012 r. planuje wypłatę wynagrodzeń, na którą zbiera środki. Ponieważ Spółka realizuje szereg inwestycji to wszystkie wydatki planuje z pewnym wyprzedzeniem, a wniesienie skargi do Sądu należy do "nieprzewidzianych kosztów".
W oświadczeniu o majątku i dochodach Spółka wskazała kwotę 50.000 zł jako wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, kwotę 523.690,04 zł jako wartość jej środków trwałych, kwotę 555.749,26 zł jako wysokość zysku za ostatni rok obrotowy oraz kwotę 6.743,10 zł jako stan rachunku bankowego.
Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 2614/11 referendarz sądowy WSA w W. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W wyniku wniesionego od tego rozstrzygnięcia sprzeciwu WSA w W. postanowieniem z dnia 3 lipca 2012 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Sąd przeanalizował wniosek strony a także twierdzenia podniesione w sprzeciwie i piśmie procesowym z dnia 15 czerwca 2012 r. z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie strona skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu, jak i jej możliwości finansowych. Sąd stwierdził, że kwota wpisu w sprawie (200 zł) z całą pewnością nie przekracza możliwości finansowych Spółki.
W ocenie Sądu już z samego faktu zgromadzenia na rachunku bankowym środków finansowych uiszczenie kwoty wpisu nie może doprowadzić do wniosku, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wniosku tego w żaden sposób nie może zmienić fakt spoczywania na pracodawcy obowiązku zapłaty wynagrodzenia i zaliczek na podatek od wynagrodzeń dla pracowników Spółki.
W ocenie Sądu ze złożonych przez Spółkę dokumentów nie wynika, że Spółka planuje inwestycje długoterminowe, ma obowiązek spłaty należności długoterminowych, poniosła straty w roku 2011. Ze znajdującego się w aktach sądowych odpisu pełnego z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 16 stycznia 2012 r. wynika, iż Spółka nie znajduje się w stanie upadłości, ani nie jest prowadzone wobec niej postępowanie układowe, nie utraciła płynności finansowej oraz uzyskuje dochody z bieżącej działalności.
W ocenie Sądu wnioskująca Spółka jest w stanie partycypować w kosztach postępowania na jego obecnym etapie, bowiem posiada środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym, przekraczające wysokość wpisu sądowego w sprawie.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka, wnosząc o jego zmianę na postanowienie zwalniające Spółkę od poniesienia dodatkowych opłat sądowych lub jego uchylenie i przekazanie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu Spółka wskazała, że podtrzymuje wszystkie dotychczasowe argumenty.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Celem tej instytucji jest zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego podmiotom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia.
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane:
- 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania;
- 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych ze swoim udziałem w sprawie. Odstępstwo od tej zasady ma na celu zagwarantowanie prawa do sądu podmiotom, których obiektywnie nie stać na poniesienie kosztów postępowania.
W rozpoznawanej sprawie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych złożyła spółka kapitałowa. W uzasadnieniu powoływała się na konieczność wypłaty pracownikom wynagrodzeń, jak również wskazała, że nie stać jej na ponoszenie ciągłych nieprzewidzianych kosztów.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że Spółka nie wykazała, iż jej sytuacja finansowa uzasadnia przyznanie prawa pomocy.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu I instancji, że Spółka jest w stanie partycypować w kosztach postępowania na jego obecnym etapie, bowiem posiada środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym przekraczające wysokość wpisu sądowego (200 zł). Podkreślić również należy, że każdy podmiot gospodarczy musi liczyć się z ryzykiem gospodarczym, obejmującym również konieczność ponoszenia kosztów ewentualnych procesów sądowych, w tym zainicjowanych przez samą Spółkę.
Wskazać również należy, że wpis sądowy jest wydatkiem, który wiąże się z bieżącą działalnością podmiotu i jako taki wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów.
Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.