Uzasadnienie
Postanowienie
Dnia 7 lutego 2006 r.
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie:
Sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2006 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 546/05 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz
Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych p o s t a n a w i a: oddalić zażalenie
Uzasadnienie
WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 10 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 546/05 stwierdził nieważność decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 7 stycznia 2005 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz orzekł, że decyzja ta nie podlega wykonaniu w całości. Doręczając wyrok WSA pouczył skarżącego o wymogach, terminie i trybie zaskarżenia go skargą kasacyjną, a w pkt 3 o możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy (k. 41 akt sądowych)
Jerzy Ziemiński w dniu 8 lipca 2005 r. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku i jednocześnie złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 września 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 546/05 odmówił wnioskującemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Sąd powołując się na treść art. 239 pkt 1 lit e) p.p.s.a. rozpoznał jego wniosek, jako złożony o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – ustanowienia adwokata, gdyż skarżący jest z mocy ustawy zwolniony od kosztów sądowych. Sąd oceniając sytuację finansową wnioskodawcy stwierdził, że łączny dochód osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym wynosi 2.172 zł brutto miesięcznie oraz że skarżący do lipca 2004 r. prowadził działalność gospodarczą i powinien w związku z tym uwzględnić ewentualne uczestnictwo w procesach sądowych i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Ponadto skarżący nie wykazał, że podejmował we własnym zakresie działania zmierzające do ustanowienia pełnomocnika i nie był w stanie spełnić jego żądań finansowych.
Jerzy Ziemiński złożył na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu zażalenia oświadczył, że sytuacja jego rodziny nie uległa polepszeniu, a jej stan uwidoczniony jest w aktach sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie skarżącego kwestionujące postanowienie WSA w Warszawie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem Sąd I instancji słusznie uznał, iż skarżący nie wykazał, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy ma zastosowanie w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i te właśnie osoby mogą liczyć na pomoc ze strony państwa, czego wyrazem jest orzecznictwo sądów w tym zakresie.
Zdaniem NSA, przyznanie skarżącemu pomocy prawnej profesjonalnego pełnomocnika następuje w sytuacji, gdy wnioskujący wykaże, że nie jest w stanie ponieść takich kosztów. W zażaleniu na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata skarżący podniósł, że "sytuacja jego rodziny nie uległa polepszeniu, a jej stan uwidoczniony jest w aktach sprawy". Argumentacja zażalenia nie jest w ocenie NSA przekonująca, skarżący nie uzasadnił bowiem swojego stanowiska, tzn. nie wyjaśnił dlaczego nie zgadza się z rozstrzygnięciem Sądu I instancji i nie wskazał okoliczności, które przemawiałyby za zasadnością jego wniosku. Nie sposób zaprzeczyć, że wiedza i doświadczenie profesjonalnego pełnomocnika, będącego adwokatem zapewni skarżącemu fachową pomoc prawną, niemniej jednak mając na uwadze sytuację, w jakiej znajduje się skarżący NSA uznał, że Sąd I instancji w okolicznościach niniejszej sprawy mógł odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w tym zakresie.
Z dokumentów nadesłanych przez skarżącego, załączonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna skarżącego nie jest tak trudna – w szczególności z uwagi na to, że może on liczyć na pomoc finansową ze strony małżonki, której dochody wynoszą 2.172 złotych brutto miesięcznie – by nie mógł się on ubiegać się o pomoc ze strony adwokata we własnym zakresie. Koszt ustanowienia adwokata przy sprawie tego rodzaju, jak sprawa skarżącego zapewne nie wywoła istotnego uszczerbku w utrzymaniu koniecznym skarżącego i jego rodziny. Okolicznością, która nie pozostaje bez znaczenia na gruncie niniejszej sprawy jest również fakt, że skarżący jest z mocy ustawy zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit e) p.p.s.a.). Skarżący pokryje zatem jedynie koszty ustanowienia adwokata w niniejszej sprawie.
Mając na uwadze wszystkie te okoliczności NSA doszedł do przekonania, że zażalenie skarżącego jest pozbawione uzasadnionych podstaw, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, gdyż Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny sytuacji materialnej skarżącego i dlatego NSA na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.