Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. postanowieniem z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt I SAB/Sz 9/13 przyznał M.T. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie ze skargi na przewlekłość postępowania Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. Sąd pierwszej instancji podał, że M. T. (dalej: skarżąca) wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym uzasadniając to trudną sytuacją materialną 4 - osobowej rodziny, w której jedyny dochód stanowi renta otrzymywana przez męża skarżącej w kwocie 2.220 zł. Skarżąca wyjaśniła, że jest bezrobotna i ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Z miesięcznego dochodu rodziny, po potrąceniu miesięcznych wydatków na utrzymanie pozostaje kwota ok. 1000 zł na zaspokojenie innych niezbędnych potrzeb.
Mając na uwadze wymienione okoliczności Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarżąca spełnia warunki określone w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej p.p.s.a) i uwzględnił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Odnosząc się do żądania o ustanowienie adwokata z Unii Europejskiej Sąd powołał się na art. 253 p.p.s.a. i art. 244 § 3 p.p.s.a. i wskazał, że kompetencja sądu ogranicza się do ustanowienia adwokata w ramach prawa pomocy a następnie do zwrócenia się ze stosownym wnioskiem do okręgowej rady adwokackiej.
Sąd podkreślił, że organ samorządu korporacyjnego wyznacza określoną osobę do reprezentowania skarżącej i może w związku z tym uwzględnić jej wskazania odnośnie konkretnej osoby pełnomocnika procesowego z urzędu lub ewentualnie zmienić wyznaczonego już pełnomocnika. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że nie może ingerować we wspomniane czynności samorządu zawodowego i dlatego wniosek skarżącej o ustanowienie konkretnego adwokata (z krajów Unii Europejskiej) jako pełnomocnika z urzędu nie może być skuteczny.
M. T. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego zmiany poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu - adwokata z Unii Europejskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie jest zasadne.
Stosownie do art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie adwokata, radcy, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. O wyznaczenie adwokata sąd zwraca się właściwej okręgowej rady adwokackiej (art. 253 p.p.s.a). Z treści powołanych przepisów ustawy wynika, że z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu (referendarza) o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika profesjonalnego nawiązuje się stosunek pełnomocnictwa o charakterze blankietowym, czyli stosunek prawny nieskonkretyzowany z uwagi na brak wskazania z imienia i nazwiska osoby umocowanego do reprezentowania mocodawcy. Dopełnieniem tego jest dopiero wyznaczenie przez właściwy organ samorządu zawodowego dla strony konkretnego adwokata. Okręgowa rada adwokacka kieruje do sądu pismo, w którym wskazuje oznaczonego adwokata i zawiadamia o tym stronę co powoduje powstanie domniemania, że adwokat działa w ramach pełnomocnictwa udzielonego przez stronę, dla której został wyznaczony (por. postanowienie NSA z 12 lipca 2011 r. sygn. akt II GZ 314/11 CBOSA).
Strona może jednak we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazać konkretnego adwokata, z którego zastępstwa chciałaby skorzystać. Stosownie do art. 244 § 3 p.p.s.a. jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata właściwa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem wyznaczy go pełnomocnikiem strony. Organ samorządu zawodowego zobowiązany jest więc uwzględnić, na ile jest to możliwe wniosek strony w tym zakresie i wyznaczyć adwokata przez nią wytypowanego do reprezentowania w postępowaniu sądowym w sprawie dla której pełnomocnik z urzędu został jej przyznany. Wybór adwokata dla strony mieści się w kompetencji organu samorządu zawodowego (rady adwokackiej) a nie sądu administracyjnego. Właściwość sądu obejmuje natomiast rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Sąd ocenia więc, czy strona żądająca ustanowienia pełnomocnika profesjonalnego z urzędu spełniła przesłanki określone w ustawie (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a) w tym zakresie i następnie wydaje orzeczenie o przyznaniu lub odmowie przyznania tego uprawnienia. Innymi słowy Sąd przyznaje stronie prawo do pełnomocnika profesjonalnego z urzędu lecz nie wskazuje jego personaliów. Strona niezadowolona z pełnomocnika wyznaczonego jej przez organ samorządu zawodowego może wystąpić do okręgowej rady adwokackiej o wyznaczenie innego adwokata. W związku z tym skarżąca żądając ustanowienia adwokata z Unii Europejskiej może ewentualnie zwrócić się ze stosownym wnioskiem do właściwej okręgowej rady adwokackiej.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.