Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 3210/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), odmówił wstrzymania, na wniosek P. Sp. z o.o. w K., wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej w wysokości 242.494 zł za urządzanie gier na automatach bez zezwolenia.
W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że z przedstawionych przez skarżącą dokumentów finansowych wynika, iż spółka osiąga znaczne przychody, posiada środki w kapitale zakładowym, majątku czy środkach finansowych, nadal prowadzi działalność gospodarczą. W przedstawionym sprawozdaniu z działalności w roku obrotowym 2014 w zakresie prognozy działalności gospodarczej skarżącej na rok 2015 wskazano na konieczność rozszerzenia działalności "na inną płaszczyznę" np. na wynajem nieruchomości w związku przeszkodami uniemożliwiającymi dalszy rozwój działalności w zakresie urządzania gier na automatach o niskich wygranych. Wskazano na możliwość działalności w innej branży, co jest możliwe w świetle wpisanej do rejestru sądowego przedmiotu działalności spółki.
Sąd uznał więc, że spółka dynamicznie reaguje na zmianę sytuacji gospodarczej, w której działa, planuje kroki w celu dywersyfikacji działalności poprzez dalszy jej rozwój, poszerzenie kontaktów handlowych, marketing, zwiększenie rentowności sprzedaży. Dalej Sąd I instancji stwierdził, że z przedstawionych informacji o sytuacji finansowej spółki wynika, że w 2014 r. uzyskała zysk netto w wysokości 3.203.997,72 zł. Zgodnie ze sprawozdaniem finansowym przewidywała przeznaczyć zysk w 100 % na wypłatę dywidendy, pomimo że w roku 2014 przeciwko skarżącej organy administracji prowadziły postępowania administracyjne w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych albo odmownie załatwiały wnioski skarżącej o przedłużenie zezwoleń na prowadzenie działalności poprzez urządzanie gier na automatach o niskich wygranych.
Ponadto w sprawozdaniu finansowym za 2014 r. stwierdzono, że spółka na dzień 31 grudnia 2014 r. posiadała aktywa o łącznej wartości 16.195.214,26 zł, w tym 70% aktywów stanowiły aktywa trwałe (np. środki trwałe, w tym grunty, budynki). Majątek trwały spółki w całości był finansowany kapitałem własnym (wkłady właścicieli oraz zysk wypracowany przez spółkę). W pasywach spółki (kapitały własne i zobowiązania, tj. kapitały obce) kapitały własne stanowiły 89% ogólnej wartości pasywów. Sąd zwrócił uwagę, że w 2014 r., skarżąca poniosła nakłady na środki trwałe w wysokości 148.055,61 zł, które "wytworzyła własnymi siłami jednostki" oraz że w latach 2009 – 2011 udzieliła pożyczek powiązanej jednostce tj. spółce C. Sp. z o.o. w kwocie 1.400.000 zł. Termin spłaty pożyczek upływał w 2014 r. W latach 2012 - 2014 spółka powinna uzyskać dochód z tytułu odsetek od udzielonych pożyczek w wysokości 140.000 zł za poszczególne lata.
W dniu 31 grudnia 2014 r. Zarząd spółki zadecydował o umorzeniu pożyczek wraz z odsetkami na łączną kwotę 1.997.589,04 zł, z uwagi na brak spłaty pożyczek wraz z odsetkami przez jednostkę powiązaną. Nie wyjaśniono, czy skarżąca podejmowała jakiekolwiek działania w celu wyegzekwowania należności od dłużnika.
W podsumowaniu rozważań Sąd I instancji stwierdził, że przedstawione przez stronę materiały nie świadczą o ryzyku wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
P. Sp. z o.o. w K. zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niesłuszne niezastosowanie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r.
W uzasadnieniu spółka podniosła, że w dacie składania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji łączna suma wymierzonych jej kar pieniężnych wynosiła około 70 mln zł, a obecnie zamyka się kwotą około 140 mln zł. Skarżąca wyjaśniła, że osiągane dochody i cały posiadany majątek nie wystarczą na uiszczenie wszystkich wymierzonych kar pieniężnych, których egzekucja doprowadzi do likwidacji spółki i zwolnienia zatrudnionych pracowników (obecnie 11 osób), powodując trudne do odwrócenia skutki. Sąd nie wziął pod uwagę, że nawet gdyby całość zysku za 2014 r. została przeznaczona na pokrycie kar pieniężnych, to i tak pozwoliłaby spłacić jedynie część tych kar.
Co więcej, Sąd nie rozważył istotnej okoliczności, że z końcem 2015 r. wygasły udzielone spółce ostatnie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych, co znacznie pogorszyło jej sytuację. Składająca zażalenie podniosła ponadto, że pożyczki udzielone jednostce powiązanej zostały umorzone z powodu nieściągalności.
Reasumując, skarżąca uznała, że wykonanie decyzji zaskarżonej w tej sprawie, z powodu bardzo złej sytuacji finansowej, może doprowadzić do likwidacji spółki, a zatem udzielenie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest zasadne.
Przy piśmie procesowym z dnia 25 lutego 2016 r. spółka nadesłała dokumenty obrazujące jej sytuację ekonomiczną w końcu 2015 r. i 15 decyzji naczelników urzędów skarbowych, wymierzających spółce karę pieniężną za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia lub za urządzanie gier hazardowych bez zezwolenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie wymierzenia skarżącej spółce kary pieniężnej w wysokości 242.494 zł.
Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie jest prawidłowa.
Spółka co prawda już po wydaniu zaskarżonego postanowienia (jako załączniki do pisma procesowego z dnia 25 lutego 2016 r.) nadesłała do akt sprawy szereg dokumentów dotyczących jej aktualnej kondycji finansowej, w tym wyliczenie średniomiesięcznych kosztów utrzymania w styczniu 2016 r., zestawienie należności i zobowiązań na dzień 31 stycznia 2016 r. oraz listę środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych na dzień 31 stycznia 2016 r. Dokumenty te świadczą o pogorszeniu się sytuacji finansowej spółki, która na dzień 31 grudnia 2015 r. poniosła stratę finansową w wysokości 2.695.076,84 zł. Średniomiesięczne wydatki spółki kształtują się zaś na poziomie 150.870,22 zł.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena wystąpienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie może się ograniczyć do analizy sytuacji materialnej strony jedynie w kontekście wykonania zaskarżonej decyzji, ale konieczne jest też uwzględnienie pozostałych toczących się spraw dotyczących nałożenia kar pieniężnych. Z nadesłanych do akt sprawy odpisów decyzji administracyjnych wymierzających kary pieniężne za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia lub za urządzanie gier hazardowych bez zezwolenia wynika, że wysokość wszystkich nałożonych na spółkę kar wynosi 128.749.433 zł. Konieczność uiszczenia kar w tak znaczącej wysokości, nawet biorąc pod uwagę wysokość uzyskanego w 2014 r. zysku oraz wartość posiadanych przez spółkę aktywów (w tym aktywów trwałych), może w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci realnej możliwości ogłoszenia upadłości spółki, co mogłoby doprowadzić do utraty jej bytu prawnego przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowego w niniejszej sprawie.
Powyższe jest tym bardziej zasadne w świetle dokumentów obrazujących aktualną sytuację finansową spółki. Należy bowiem zauważyć, że wysokość wszystkich nałożonych kar stanowi niemal tysiąckrotność średniomiesięcznych wydatków skarżącej spółki.
W takiej sytuacji konieczne stało się zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sad Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. - wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.