Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 grudnia 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 784/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił A. sp. k. w M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 13 października 2020 r. i doręczenie go wraz z odpisem wyroku w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Komendanta Bieszczadzkiego Oddziału Straży Granicznej w P. z [...] maja 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji zrelacjonował, że 27 października 2020 r. spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 13 października 2020 r. i doręczenie go wraz z tym orzeczeniem. Wskazała, że opóźnienie spowodowane zostało tym, że brak było osoby, która mogłaby podpisać w terminie wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Spółkę mogą bowiem reprezentować dwaj komplementariusze tj. A. sp. z o.o. i B. sp. z o.o. w których imieniu może występować Prezes Zarządu S. F. Ponadto, w imieniu spółki może działać także prokurent samoistny w osobie T. F. W dalszej części spółka podniosła, że S. F. przebywał na zwolnieniu lekarskim od 29 września 2020 r. do 29 października 2020 r. Z kolei, T. F. od końca września 2020 r. przebywała na kwarantannie z uwagi na kontakt z osobą zarażoną COVID-19, a następnie poddała się samoizolacji.
Wynik przeprowadzonego testu, który otrzymała dnia [...] października 2020 r., wykazał, że przebyła ona chorobę. Konsultacja tego wyniku nastąpiła 21 października 2020 r., w czasie której wymieniona uzyskała od lekarza informację, że nie będzie już zarażać innych osób i może zakończyć samoizolację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), przede wszystkim zaznaczył, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu złożony został z zachowaniem siedmiodniowego terminu z art. 87 § 1 p.p.s.a., brak było jednak, zdaniem WSA, podstaw do przyjęcia, że przeszkody, na które powołała się spółka, były przez nią niezawinione. Jak wynika z przedstawionych przez spółkę okoliczności, przez okres prawie miesiąca nie mogła być ona de facto reprezentowana, bowiem uprawniony do tego S. F. (działający imieniem każdego z komplementariuszy spółki) przebywał na zwolnieniu lekarskim, zaś T. F. (prokurent samoistny spółki) przebywała z kolei na kwarantannie, a następnie w samoizolacji. Trudno w ocenie Sądu I instancji przyjąć, by spółka jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego wykazała się w takiej sytuacji wystarczającą dbałością o własne interesy.
W takich bowiem okolicznościach winna była już wcześniej udzielić pełnomocnictwa zawodowemu pełnomocnikowi, który mógłby prowadzić jej wszelkie sprawy. Nie wykazano bowiem, że w celu wysłania stosownej korespondencji tj. zawierającej dokument pełnomocnictwa, czy też sam wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku spółka nie mogła się posłużyć np. jej pracownikiem czy inną osobą np. domownikiem prezesa zarządu dwóch komplementariuszy, tj. S. F. czy też domownikiem prokurenta spółki. Poza tym, zaznaczenia wymaga, że wystawione w stosunku do S. F. zwolnienia lekarskie nie wskazywały, że chory "powinien leżeć", a przeciwnie tj., że "może chodzić".
Zażalenie na to postanowienie wniosła spółka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając to orzeczenie w całości.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że skarżący nie dochował należytej staranności w zachowaniu możliwości złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, podczas gdy brak możliwości wynikał z choroby reprezentantów skarżącej spółki, która wymagała od tych osób poddania się całkowitej izolacji od reszty społeczeństwa.
Wobec powyższego, autor zażalenia wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, a także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że spółka A. jest firmą rodzinną której zarówno wspólnikami jak i członkami organów wykonawczych jest małżeństwo Państwa F. (T. F. i S. F.). Spółka ta nie posiada zorganizowanej struktury władz natomiast przedmiotem przeważającej działalności spółki jest przetwórstwo zbóż. W praktyce czynności organizacyjno-administracyjne (biurowe) realizowane są przez reprezentantów zaś osoby zatrudnione to zwykle pracownicy fizyczni, niezaangażowani w działalność organizacyjną spółki. Państwo F. są wieloletnim małżeństwem zamieszkującym samotnie w gospodarstwie domowym. Posiadają wprawdzie trójkę dzieci, jednak są już one dorosłe i prowadzą samodzielne gospodarstwa domowe lub studiują daleko od domu, dlatego też posłużenie się domownikiem należy ocenić jako niemożliwe.
Autor zażalenia wskazał też, że stanowisko Sądu jest sprzeczne z obecnie obowiązującymi wytycznymi władz publicznych dotyczących kwarantanny osób zakażonych lub z podejrzeniem zakażenia wirusem Sars-Cov-2, zgodnie z którymi osoby te zobowiązane są do poddania się całkowitej izolacji celem ograniczenia możliwości rozprzestrzeniania się choroby. W ocenie naukowców, wirus Sars-Cov-2 posiada zdolność do utrzymywania się na różnych powierzchniach przez okres nawet 72 godzin, dlatego też negatywnie należy ocenić także postulat Sądu dotyczący choćby możliwości udzielenia pełnomocnictwa. Przeprowadzone przez T. F. badanie na obecność przeciwciał choroby Covid-19 wykazało wynik pozytywny, co tylko potwierdza, że kwarantanna/samoizolacja była konieczna i uzasadniona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie podnieść należy, że regułą w postępowaniu sądowym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Niniejsza zasada nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepis art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. przewiduje bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uchybiła ona terminowi bez swojej winy.
Podkreślenia wymaga, że powołana ustawa, obok innych warunków przywrócenia terminu, ustanawia obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy (art. 87 § 2). Wnioskodawca nie musi zatem dowodzić braku winy, a jedynie uwiarygodnić fakty świadczące o niezawinionym przekroczeniu terminu.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie takiego uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, dokonano.
Przede wszystkim bowiem wykazano, że osoby uprawnione do reprezentacji spółki, to małżeństwo (akt małżeństwa), zaś jedno z małżonków było zarażone COVID-19 (wynik testu z [...] października 2020 r.). Naczelny Sąd Administracyjny dał też wiarę twierdzeniom, że osoby te - z racji kontaktu musiały - wspólnie poddać się samoizolacji.
W związku z tymi okolicznościami można przyjąć, że w sprawie uprawdopodobniono, że bezpośrednią przyczyną uchybienia terminowi była samoizolacja w związku z wysokim prawdopodobieństwem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 – następnie potwierdzonego. To bowiem na skutek tej izolacji osoby uprawnione do reprezentacji skarżącej nie mogły złożyć osobiście wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ani też nie mogły ustanowić pełnomocnika do dokonania tej czynności. W ocenie NSA uprawdopodobniono, że – wobec informacji o łatwości przenoszenia się wirusa i możliwości jego utrzymywania się na powierzchniach – zachodziły uzasadnione obawy co do możliwości bezpiecznego udzielenia pełnomocnictwa.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela bowiem argumenty zażalenia, że łatwość w przenoszeniu się wirusa oraz możliwość utrzymywania się na powierzchniach uniemożliwiał bezpieczne udzielenie pełnomocnictwa na piśmie.
Mając na względzie powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że niedochowanie terminu do wniesienia zażalenia było w rozpatrywanym przypadku niezawinione.
W świetle powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 86 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.