Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił B. S.A. w G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi spółki na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z [...] października 2014 r. w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu.
Ze złożonego w sprawie oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że wartość kapitału zakładowego spółki wynosi 4 949 232,00 zł, wartość środków trwałych wynosi 115 456,39 zł, natomiast wartość straty za ostatni rok obrotowy wynosi 245 204,08 zł. Na rachunku bankowym na dzień [...] stycznia 2015 r. spółka posiadała kwotę 1 028.45 zł. W złożonym wniosku PPPr dodatkowo wskazała, że ciążą na niej dodatkowe zobowiązania w postaci umów leasingowych, zobowiązań ZUS i US oraz z tytułu obligacji serii [...]. Wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 6 749 zł, spółka ze środków własnych uiściła na poczet wpisu kwotę 100 zł, a w pozostałej kwocie po wezwaniu Przewodniczącego Wydziału [...] WSA w W. o uzupełnieniu wpisu wystąpiła o przyznanie prawa pomocy będącego przedmiotem niniejszego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. [...] w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że z przedłożonych dokumentów skarżącej wynika, że spółka posiada na koncie bankowym na dzień [...] marca 2015 r. kwotę 11.700,32 zł, wysokość kapitału zakładowego wynosi 4.949.232,00 zł, spółka posiada również środki trwałe o łącznej wartości 115.456,39 zł. Z rachunku zysków i strat wynika, iż w 2013 r. skarżąca uzyskała przychody w wysokości 1.226.500,00 zł, poniosła koszty działalności operacyjnej w kwocie 657.105,21 zł oraz osiągnęła zysk w kwocie 449.606,49 zł. Zgodnie z treścią zeznania podatkowego CIT-8 za [...] r. w [...] r. skarżąca uzyskała przychody w wysokości 1.218.790,80 zł, poniosła koszty uzyskania przychodów w wysokości 1.672.078,74 zł oraz poniosła stratę w wysokości 453.287,94 zł. Wysokość obrotu wskazuje, że skarżąca prowadziła działalność gospodarczą o dużych rozmiarach, a ujemny wynik podatkowy nie musi przesądzać o złej sytuacji finansowej spółki.
Należy zauważyć, iż strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
WSA reasumując rozważania o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi stwierdził, że zestawienie danych rachunkowych z kwotą należna tytułem wpisu od skargi w kwocie 6 749 zł oraz z ewentualnymi dalszymi kosztami postępowania sądowego, pozwala na przyjęcie założenia, iż koszty te nie przekraczają możliwości płatniczych skarżącej.
B. S.A. w G. złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie.
Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła naruszenie:
- - art. 246 § 2 p.p.s.a. poprzez nierozpoznanie wszystkich przesłanek uzasadniających zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
- - art. 246 § 2 p.p.s.a. poprzez niezasadne przyjęcie przez Sąd, że skarżąca nie wykazała, aby zachodziły pozytywne przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie;
- - naruszenie polegające na niewyczerpującym rozpoznaniu materiału dowodowego oraz jego dowolnej ocenie wyrażającej i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
W związku z powyższymi zarzutami Spółka wniosła o zamianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Ewentualnie wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Nadto wniosła o zasądzenie kosztów postępowania oraz na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. wniosła o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonego postanowienia, a na wypadek gdyby organ nie uwzględnił przedmiotowego wniosku, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. skarżąca wnosi o uwzględnienie wniosku przez Sąd z powodu wysokiego prawdopodobieństwa wyrządzenia skarżącej znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków materialnych w majątku spółki.
Dodatkowo o przeprowadzenie dowodu z dokumentów: B. sporządzony na dzień [...].12.2014 r. wraz z analizą finansową B. S.A., sporządzony przez Główną Księgową skarżącej na okoliczności zawarte w uzasadnieniu zażalenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Jego przyznanie jest uwarunkowane wykazaniem przez wnioskodawcę, że jego sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze nie są wystarczające dla poniesienia pełnych kosztów postępowania przed sądem. W przypadku osoby prawnej oznaczać to będzie wykazanie sytuacji uniemożliwiającej jej realne wygospodarowanie środków finansowych niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, mimo generalnej zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów swojego uczestnictwa w procesie (art. 199 p.p.s.a.).
Z przytoczonej powyżej regulacji wynika zatem, iż o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę obowiązek wskazania obiektywnie istniejących przesłanek zwolnienia skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, które poddane są ocenie sądu. Sąd rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy musi wyczerpująco odnieść się do przytoczonych przez wnioskodawcę okoliczności oraz wyjaśnić, z jakich powodów wniosek zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie, co w niniejszej sprawie wojewódzki sąd administracyjny uczynił.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo ocenił po dokonaniu dogłębnej analizy dokumentów finansowych spółki, że uregulowanie przez skarżącą wpisu od skargi w wysokości ok. 6 700 zł nie przekracza jej możliwości płatniczych. Argumentacja Spółki nie zasługuje również na akceptację, ponieważ spółka nie przedstawiła żadnych dowodów mogących wskazywać, że spółka utraciła płynność finansową bądź, że spółka nie posiada żadnych możliwości płatniczych umożliwiających jej realizację cytowanego obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżąca w dalszym ciągu prowadzi działalność, rozwija się, wykazuje na koncie bankowym zysk przekraczający wysokość wpisu w sprawie. Spółka reguluje zobowiązania wobec innych swoich kontrahentów, usługodawców, tym samym winna regulować również zobowiązanie płatnicze wynikające z wpisu sądowego od wniesionej przez spółkę skargi na decyzję organu.
Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Instytucja ta, mająca na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom/podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 roku (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze. zm.). Jednakże, zaznaczyć trzeba raz jeszcze, że wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący.
Sąd I instancji w oparciu o materiały dostarczone przez spółkę szczegółowo zbadał i ocenił jej status materialny i realne możliwości płatnice. W konsekwencji nie można zaakceptować argumentacji spółki o błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.
W takiej też sytuacji zasadnie Sąd I instancji doszedł do przekonania, posiłkując się danymi przedstawionymi przez skarżącą, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, aby utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, ma obowiązek partycypować w kosztach postępowania sądowego.
Skarżąca w zażaleniu również nie wskazała nowych okoliczności, które, w myśl obowiązującej regulacji prawnej, mogłyby przesądzić o spełnieniu przesłanek do zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Nadmienić trzeba, że Spółka nie wykazała, również jaką ewentualną szkodę poniesie i jaki ona będzie mieć wpływ na funkcjonowanie spółki, jeśli ureguluje wpis we wskazanej wyżej wysokości.
Wobec powyższego, z uwagi na fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. nie naruszył prawa wydając zaskarżone postanowienie jak również wobec braku podstaw do uchylenia skarżonego postanowienia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i § 2 tej ustawy, orzekł jak w sentencji.