Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1705/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a.), odmówił P.O. przywrócenia terminu do wniesienia skargi.
Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w Krakowie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2016 r., odmawiającą P. O. wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2015 r. wymierzającą mu karę pieniężną w wysokości 36.000 zł za urządzanie gier na trzech automatach poza kasynem gry. Przedmiotowa decyzja, wraz z prawidłowym pouczeniem o trybie i terminie wniesienia skargi, została doręczona skarżącemu w dniu 14 września 2016 r., a zatem termin do wniesienia skargi upływał w dniu 14 października 2016 r. Na ww. decyzję, w dniu 31 października 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżący wniósł do WSA w Krakowie skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w okresie od dnia 30 września 2016 r. do 24 października 2016 r. skarżący chorował na zapalenie płuc. Do wniosku załączono zaświadczenie lekarskie.
WSA odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi wskazał, że istota uzasadnienia wniosku ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że w okresie od 30 września 2016 r. do 24 października 2016 r. skarżący był chory na zapalenie płuc, a choroba wymagała leżenia. Jedynym przedstawionym dokumentem, mającym potwierdzić powyższe okoliczności, jest zaświadczenie lekarskie. Z treści wniosku skarżącego nie wynika, że jego stan uniemożliwiał mu poczynienie odpowiednich starań, w tym posłużenie się inną osobą. Zdaniem Sądu, okoliczności powołane przez skarżącego we wniosku mogły utrudniać prawidłowe podejście do załatwiania własnych spraw, ale tego nie uniemożliwiały.
W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie dochował należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw, jakiej w danych okolicznościach można by od niego oczekiwać. Skarżący mógł przewidzieć przebieg czynności procesowych i zorganizować się w sposób umożliwiający wniesienie skargi w terminie, np. posłużyć się pomocą innych osób, choćby swoich pracowników. Nadto skarżący mógł również ustanowić pełnomocnika profesjonalnego do sporządzenia i wniesienia skargi. Zwłaszcza, że dla wniesienia skargi przepisy ustawy nie ustalają żadnych szczególnych wymogów poza wniesieniem jej w terminie przez uprawnioną do tego osobę. Wystarczy wysłać w terminie pismo, z którego wynika, że strona kwestionuje dany akt prawny, a ewentualnie później uzupełnić skargę o stosowne zarzuty i argumentację.
W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2016 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy, dlatego podlega uwzględnieniu, a zaskarżone postanowienie jako nieodpowiadające prawu podlega uchyleniu.
W myśl art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynika z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP) oraz naruszałoby prawo do sądu (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając rygor określony w art. 85 p.p.s.a., ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., II FZ 992/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/).
Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący w sposób należyty uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Kopia zaświadczenia lekarskiego załączona do wniosku o przywrócenie terminu (k.
- 14) w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości uprawdopodabnia okoliczność, że skarżący w okresie od 30 września 2016 r. do 24 października 2016 r. chorował na zapalenie płuc i musiał leżeć w łóżku.
Powyższe zaświadczenie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi w niniejszej sprawie wystarczające wykazanie okoliczności wyłączających winę w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Nie można zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że skarżący mógł przewidzieć przebieg czynności procesowych i zorganizować się w sposób umożliwiający wniesienie skargi w terminie, np. posłużyć się pomocą innych osób, jak również mógł ustanowić pełnomocnika profesjonalnego do sporządzenia i wniesienia skargi. Skarżący zachorował na zapalenie płuc w połowie biegu terminu do wniesienia skargi i choroba ustała 10 dni po upływie tego terminu. Okoliczność ta niewątpliwie utrudniła dbałość skarżącego o własne sprawy. Nie mógł bowiem przewidzieć, że zachoruje na zapalenie płuc, by móc wcześniej zaplanować prowadzenie swoich spraw.
Nadto skarżący podniósł w zażaleniu, że nie mógł posłużyć się pomocą innych osób, gdyż zamieszkuje jedynie ze swoimi dwiema córkami, których matka zmarła kilkanaście lat temu. Obie córki były wówczas małoletnie (15 i 17 lat).
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wymóg uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a., nie jest tożsamy z wymogiem udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych, przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej (por. wyżej powoływane postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., II FZ 992/12). Nie jest zatem trafne stwierdzenie WSA w Krakowie, że uzasadnienie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że we wskazanym okresie skarżący był chory na zapalenie płuc, a choroba wymagała leżenia, co wynika jedynie z zaświadczenia lekarskiego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie wystarczającym środkiem uprawdopodabniającym brak winy w uchybieniu terminu jest zaświadczenie lekarskie stwierdzające nieprzerwaną niezdolność do pracy we wskazanym okresie, a także pozwalające wnioskować, że choroba skarżącego miała charakter poważny i uniemożliwiający codzienne funkcjonowanie. W konsekwencji uznać należy, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił skarżącemu termin do złożenia skargi.