Uzasadnienie
Postanowieniem z 5 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1537/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika I. L. i R. w N. w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 29 maja 2023 r. w przedmiocie wpisu na listę osób i podmiotów wspierających agresję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę.
Sąd wskazał, że termin na wstąpienie uczestników postępowania nie został określony w ustawie, jednakże w zgodnie z orzecznictwem i doktryną wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu można złożyć w dowolnym czasie, dopóki postępowanie sądowoadministracyjne się toczy, tj. do jego prawomocnego zakończenia.
W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało zakończone postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 sierpnia 2023 r., które stało się prawomocne od 26 września 2023 r. Do czasu prawomocnego zakończenia postępowania I. w L. i R. w N. (dalej "spółki") nie złożyły wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Wniosek taki został złożony dopiero 27 października 2023 r., czyli w momencie złożenia wniosków postępowanie sądowoadministracyjne już się nie toczyło.
Wobec powyższego wniosek spółek nie mógł podlegać ocenie merytorycznej i należało odmówić spółkom dopuszczenia do udziału w postępowaniu na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej "p.p.s.a.").
Zażalenia na powyższe postanowienie złożyły spółki, zarzucając:
- 1. naruszenie przepisu postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 33 § 2 p.p.s.a. w związku z niewłaściwym zastosowaniem: art. 191 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2024 r., poz. 18 ze zm.; dalej "k.s.h."), art. 193 § 1 k.s.h. art. 201 § 4, art. 212 § 1 k.s.h., art. 228 k.s.h., art. 231 § 2 k.s.h., art. 242 § 1 k.s.h., art. 255 § 1 k.s.h., art. 286 § 1 k.s.h., art. 64 Konstytucji RP, art 45 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 w zw. z art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, w wyniku którego to naruszenia Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił dopuszczenia spółek do udziału w niniejszym postępowaniu, nie biorąc pod uwagę, iż wynik postępowania dotyczy interesu prawnego spółek i przysługuje mu prawo do udziału w sprawie i prawo do sądu i skutecznej ochrony;
- 2. z ostrożności procesowej naruszenie następujących przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie tj. art. 191 § 1 k.s.h., art. 193 § 1 k.s.h., art. 201 § 4, art. 212 § 1 k.s.h., art. 228 k.s.h., art. 231 § 2 k.s.h., art 242 § 1 k.s.h., 255 § 1 k.s.h., art. 286 § 1 k.s.h., art. 64 Konstytucji RP, art 45 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 w zw. z art. 13 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, w wyniku którego to niewłaściwego zastosowania Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił dopuszczenia spółek do udziału w niniejszym postępowaniu, nie biorąc pod uwagę, iż wynik postępowania dotyczy interesu prawnego spółek i przysługuje im prawo do udziału w sprawie i prawo do sądu i skutecznej ochrony.
Spółki wniosły o rozpoznanie spraw zgodnie z ich wpływem, tj. kolejno: wniosków o przywrócenie terminu na wniesienie wniosku o udział w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestników postępowania, wniosków o przywrócenie terminu na wniesienie zażalenia na postanowienie WSA w Warszawie z 30 sierpnia 2023 r. i zażaleń na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu.
Wniosły również o zmianę zaskarżonego postanowienia przez ich dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestników postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
W ocenie NSA, rację miał Sąd pierwszej instancji, wskazując, że termin na wstąpienie uczestników postępowania nie jest określony w ustawie, co oznacza, że wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu zainteresowany podmiot może złożyć w dowolnym czasie. Jednak granicą nieprzekraczalną jest zakończenie postępowania (zob. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 33 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Lex/el. 2021).
W związku z tym należy stwierdzić, że postanowieniem z 30 sierpnia 2023 r. WSA odrzucił skargę B. Sp. z o.o. w W. ze względu na przekroczenie ustawowego terminu do jej wniesienia. Oznacza to, że postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało zakończone. Spółki złożyły natomiast wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jako jego uczestnicy 27 października 2023 r., czyli po prawomocnym zakończeniu postępowania.
W tych okolicznościach sprawy zdaniem NSA, Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił dopuszczenia spółek do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika, bez zbadania pod kątem merytorycznym zasadności argumentów przedstawionych we wnioskach. Już bowiem samo złożenie wniosków po prawomocnym zakończeniu postanowienia stanowiło wystarczającą przesłankę odmowy dopuszczenia do działu w postępowaniu
Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.