Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt III SA/Wr 67/10 odrzucił wniosek P. P. o wyłączenie siedmiu sędziów od orzekania w sprawie, a także w innych sprawach, które zawisną w przyszłości przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we W., w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z [...] listopada 2009 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wyrokiem z 16 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. oddalił skargę P. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. Pismem z 5 lipca 2010 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i jego doręczenie. Wniosek nie został uwzględniony i postanowieniem z 21 lipca 2010 r. Sąd odmówił przywrócenia terminu do złożenia tego wniosku.
Wraz z zażaleniem od powyższego postanowienia skarżący złożył wniosek o uzupełnienie postanowienia z 21 lipca 2010 r. oraz o wyłączenie siedmiu sędziów Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W., powołując jako podstawę prawną wniosku art. 18 § 1 pkt 6a w związku z art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Uzasadniając wniosek o wyłączenie wskazano, że wymienieni we wniosku sędziowie brali udział w prowadzonych wcześniej postępowaniach sądowoadministracyjnych "w obrębie tej samej sprawy administracyjnej".
Sąd pierwszej instancji stwierdził, że choć wniosek skarżącego podlega odrzuceniu w całości, to jednak inne przyczyny legły u podstaw odrzucenia wniosku o wyłączenie sędziego NSA A. M., sędziego WSA J. S. oraz sędziego WSA M. G., inne zaś w pozostałym zakresie, tj. o wyłączenie sędziego WSA M. M., sędziego WSA M. M.-G., sędziego NSA J. K. oraz sędziego WSA M. J.-S.
Pierwsi ze wskazanych sędziów byli członkami składu orzekającego w sprawie o sygn. akt III SA/Wr 67/10 zakończonej wyrokiem z 16 czerwca 2010 r. Sąd stwierdził zatem, że nie toczy się już postępowanie przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i wniosek o wyłączenie członków składu orzekającego jest w tym stadium niedopuszczalny i jako taki podlega odrzuceniu.
W zakresie wyłączenia sędziego WSA M. M., sędziego WSA M. M.-G., sędziego NSA J. K. oraz sędziego WSA M. J.-S., Sąd również uznał wniosek za niedopuszczalny, albowiem ustawodawca nie przewidział możliwości złożenia wniosku o wyłączenie in spe. We wniosku należy też wskazać, wyłączenia którego sędziego domaga się strona, a warunków tych nie sposób spełnić, nie wiedząc kto będzie członkiem składu orzekającego w sytuacji, gdy sprawa nie zawisła jeszcze przed sądem.
P. P. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości i wyłączenie wskazanych we wniosku sędziów, względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a.
W uzasadnieniu wskazał, że złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. wniosek o uzupełnienie postanowienia z 21 lipca 2010 r., który podlega rozpoznaniu przez ten Sąd. Wniosek dotyczył wyłączenia wskazanych w nim sędziów od rozpoznawania tego wniosku, a nie od udziału w wydaniu wyroku zapadłego półtora miesiąca wcześniej, bądź w mogących mieć miejsce potencjalnych postępowaniach w przyszłości. Zdaniem składającego zażalenie, wyrażony przez Sąd pogląd o niedopuszczalności wniosku o wyłączenie sędziego in spe, czyli przed wyznaczeniem składu, jest błędny, gdyż pozbawia stronę możliwości złożenia wniosku o wyłączenie sędziego w innych przypadkach, niż na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie jest zasadne.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek P. P. o wyłączenie siedmiu sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. "z orzekania w sprawie".
Z wniosku strony powołującej się na przepisy art. 18 § 1 pkt 6a w zw. z art. 19 p.p.s.a. wynikało, że sędziowie ci "w prowadzonych wcześniej postępowaniach brali udział w wydaniu wyroków w obrębie tej samej sprawy administracyjnej, co powoduje ich wyłączenie z mocy ustawy".
Uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że "inne przyczyny legły u podstaw odrzucenia wniosku" w odniesieniu do poszczególnych sędziów. Niektórzy z nich uczestniczyli w wydaniu wyroku z 16 czerwca 2010 r., zatem późniejszy wniosek o wyłączenie jest niedopuszczalny, wniosek zaś co do innych sędziów nie może zostać poddany merytorycznej ocenie, bowiem nie wiadomo, czy konkretni sędziowie będą orzekali jeszcze w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny nadał bieg zażaleniu na postanowienie o odrzuceniu wniosku, w którym strona powoływała się na przepisy art. 194 § 1 pkt 6 i art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. podkreślając, iż jej wniosek dotyczy jedynie wyłączenia wskazanych sędziów od rozpoznawania równolegle złożonego wniosku o uzupełnienie postanowienia z 21 lipca 2010 r.
Z akt sprawy wynika, że wszyscy wymienieni we wniosku strony sędziowie uczestniczyli w wydawaniu orzeczeń w toku postępowania sądowoadministracyjnego, a w sprawie nadal są podejmowane czynności sądowe (przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku). Nie można w tej sytuacji zasadnie twierdzić, że wniosek strony wskazującej na okoliczność objętą przepisem art. 18 § 1 pkt 6a p.p.s.a. (wyłączenie z mocy samej ustawy) jest niedopuszczalny, bądź jest wnioskiem in spe, gdy w tym samym czasie rozpoznawany był wniosek strony o uzupełnienie postanowienia z 21 lipca 2010 r.
Wniosek o wyłączenie sędziego ma za zadanie zagwarantowanie rozpoznania sprawy przez bezstronny sąd, zatem winien zostać wniesiony przed przystąpieniem do rozstrzygania konkretnej sprawy, w tym np. związanej z przywróceniem terminu. Ewentualne wątpliwości co do treści, przyczyn i zakresu wniosku o wyłączenie sędziów, Sąd pierwszej instancji winien usuwać w drodze wezwania do jego poprawienia lub uzupełnienia (art. 49 § 1 p.p.s.a.).
Przyczyny, dla których Sąd pierwszej instancji stwierdził, że "legły u podstaw odrzucenia wniosku" w odniesieniu do poszczególnych sędziów, w istocie były konsekwencją powierzchownego odczytania wniosku, bez próby spowodowania ewentualnego uzupełnienia jego braków.
Konkretne zaś powody rozważane przez Sąd w odniesieniu do adresatów wniosku prowadzić powinny do merytorycznego załatwienia wniosku, to jest jego oddalenia lub uwzględnienia w całości lub części. Z tego założenia wydaje się, iż wychodził także Sąd pierwszej instancji nadając bieg zażaleniu opartemu na przepisie dotyczącym oddalenia wniosku (art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a.).
Z przytoczonych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.