Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2879/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił T. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt VI SA/Wa 2879/15 w sprawie ze skargi T. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2015 r., w przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu na listę radców prawnych.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że opisany wyżej wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi skarżącego (adwokatowi P. K.) w dniu 22 czerwca 2017 r. Pismem z dnia 14 listopada 2017 r. nowo ustanowiony pełnomocnik skarżącego adwokat B. Z. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że niedotrzymanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zostało spowodowane tym, że skarżący w okresie od 11 kwietnia 2017 r. do 6 października 2017 r. przebywał w areszcie tymczasowym i nie miał możliwości zapoznania się z wydanym wyrokiem oraz wniesienia od niego skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Ponadto – jak stwierdził - nie ustanowił i nie miał możliwości ustanowienia pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA, a pełnomocnictwo udzielone adwokatowi P. K. jak i pełnomocnictwo udzielone adwokatowi A. P. obejmowało umocowanie do reprezentowania skarżącego wyłącznie przed WSA.
Jednocześnie pełnomocnik skarżącego podniósł, że o rezultacie zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie sprawy skarżący dowiedział się dopiero w dniu 7 listopada 2017 r., kiedy jego nowy pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy i przekazał skarżącemu informację o prawomocności zapadłego orzeczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie wskazał m.in., że pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego adwokatowi P. K. uprawniało go do występowania przed sądami, nie ograniczało zatem pełnomocnika jedynie do występowania przed Sądem I instancji. Nie było ono również odwołane przez żadną ze stron. Nie można zatem uznać, że w dniu doręczenia adwokatowi P. K. odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, nie miał on uprawnienia do sporządzenia i wniesienia w imieniu skarżącego skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Podsumowując Sąd I instancji stwierdził, że skarżący nie wykazał, że uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej bez swojej winy.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił obrazę przepisów prawa procesowego, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, tj.:
- 1. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.) skutkujące odmową przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sytuacji, w której WSA niekonsekwentnie stwierdził z jednej strony, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w przewidzianym ustawą 7-dniowym terminie od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, jednak odmówił jego przywrócenia uznając, że przyczyna uzasadniająca przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, którą było aresztowanie ustała z dniem opuszczenia przez niego aresztu, tj. 6 października 2017 r., co powoduje, że zaskarżone postanowienie jest wewnętrznie sprzeczne i nie może się ostać w obrocie prawnym;
- 2. art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienie skargi kasacyjnej było przez niego zawinione i nie dochował on należytej staranności, podczas gdy przebywając w areszcie nie wiedział on o treści wyroku, albowiem dotychczasowy pełnomocnik, adwokat P. K. nie przekazał mu tej informacji, a jego pełnomocnictwo obejmowało tylko występowanie przed Sądem I instancji, zaś skarżący ustanawiając nowego pełnomocnika i zlecając mu wgląd w akta sprawy udowodnił, że dochował należytej staranności i w sposób należyty zadbał o swoje interesy, czego wyrazem jest wniesienie wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną.
Ponadto, zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, polegający na błędnym przyjęciu, że pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego adwokatowi P. K. obejmowało reprezentowanie go również przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, podczas gdy z treści pełnomocnictwa (k.
32) wynika, że zawiera ono umocowanie do reprezentowania T. S. tylko w sprawie "skargi na decyzję Ministra Sprawiedliwości", co oznacza, że upoważniało pełnomocnika do działania tylko przed sądem I instancji, zaś pełnomocnictwa udzielone adwokatowi M. M., adwokatowi A. P. oraz radcy prawnemu M. G. zostały im wypowiedziane.
Wobec powyższego autor zażalenia wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie podlega oddaleniu, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy.
Jednocześnie pojęcie winy strony w uchybieniu terminu obejmuje swoim zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonych czynności. Jak podkreślono w postanowieniu NSA z 7 maja 2010 r., sygn. akt I OZ 327/10, uchybienie terminu przez stronę, spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jej pełnomocnika, w pełni odnosi negatywne skutki wobec niej samej. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy strona i jej pełnomocnik nie mogli usunąć przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku.
Powyższe rozważania mają znaczenie w niniejszej sprawie, gdyż istota problemu sprowadza się do kwestii wykazania braku winy skarżącego - reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika - w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Skarżący, uzasadniając swoje stanowisko w sprawie, kwestionuje, z uwagi na treść pełnomocnictwa, umocowanie pełnomocnika do złożenia skargi kasacyjnej oraz podnosi brak poinformowania przez adwokata o fakcie wydania wyroku przez Sąd I instancji.
W tej sytuacji, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zakresu skutecznego umocowania adwokata P. K. Sąd kasacyjny nie ma wątpliwości, że pełnomocnictwo wspomnianego obejmowało występowanie w imieniu skarżącego zarówno przed WSA jaki i przed Sądem kasacyjnym. Karta 121 akt sądowych zawiera dokument pełnomocnictwa z dnia 31 stycznia 2017 r. udzielonego adwokatowi P. K. do reprezentowania skarżącego przed sądami. Z kolei karta 32 akt sądowych zawiera dokument pełnomocnictwa obejmującego upoważnienie dla adwokata P. K. do reprezentowania skarżącego przed sądami (...) "w tym przed Sądami Administracyjnymi". Z akt sprawy nie wynika natomiast fakt cofnięcia tego pełnomocnictwa.
Wobec powyższego należy uznać, że adwokat P. K. był skutecznie ustanowionym pełnomocnikiem skarżącego do reprezentowania go zarówno przed sądem I instancji jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Wobec faktu skutecznego doręczenia mu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem w dniu 22 czerwca 2017 r. (karta 182 akt WSA), należało przyjąć, że z tym dniem rozpoczął bieg termin do złożenia skargi kasacyjnej, do złożenia której adwokat P. K. był umocowany.
Jak już wyżej wskazano, uchybienie terminu przez stronę, spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jej pełnomocnika, odnosi negatywne skutki wobec niej samej. W tej sytuacji nie może być uznany za skuteczny w postępowaniu o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej argument dotyczący nieprzekazania skarżącemu przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika informacji o wydanym i doręczonym wyroku oddalającym skargę. Z akt sprawy nie wynika też jakoby ustanowiony pełnomocnik w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej napotkał przeszkody w złożeniu tego środka odwoławczego niemożliwe do usunięcia przy użyciu największych nawet w danych warunkach starań.
Ponadto, odnosząc się do pierwszego zarzutu zażalenia, należy stwierdzić, że użyty w przytoczonym na wstępie art. 87 § 1 p.p.s.a. zwrot "od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu" - wskazujący moment, od którego liczy się upływ terminu na wniesienie pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu - odnosi się do przyczyny wskazywanej przez wnioskodawcę. Nie polega zatem na prawdzie twierdzenie, jakoby WSA - stwierdzając, że wniosek zgłoszono w określonym ustawą terminie - uznał, że przyczyną uzasadniającą przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było jego aresztowanie. Wobec tego podniesiona rzekoma wewnętrzna sprzeczność uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji w ogóle nie miała miejsca.
W konsekwencji za trafne należy uznać przyjęcie przez Sąd I instancji, że w sprawie nie wykazano przesłanki braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługiwał zatem na uwzględnienie.
W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.