Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 473/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, odrzucił wniosek A Sp. z o.o. w B. o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z [...] lipca 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach.
Przedstawiając stan sprawy Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja została skierowana do pełnomocnika skarżącej za pośrednictwem operatora pocztowego [...]. Z adnotacji znajdujących się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru WSA wywiódł, że przesyłka była dwukrotnie awizowana w dniach 21 i 29 lipca 2016 r. a następnie zwrócona do organu w dniu 8 sierpnia 2016 r. Na przesyłce podano miejsce odbioru tj. [...] i zamieszczono adnotację, że adresata nie zastano.
Pismem z dnia 9 kwietnia 2018 r., nadanym w dniu 11 kwietnia 2018 r., pełnomocnik spółki wniosła o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z [...] lipca 2016 r. We wniosku wskazano, że kancelaria prowadzi obsługę [...] spraw z zakresu urządzania gier na automatach i podczas przeprowadzania szczegółowej inwentaryzacji postępowań w dniu 9 kwietnia 2018 r. zauważono, że w sprawie nr [...] nie ma decyzji organu II instancji ani informacji o przedłużeniu terminu rozprawy. W kancelarii nie odnaleziono decyzji i zwrócono się telefonicznie do organu o podanie informacji, czy wydano decyzję. Pełnomocnik po rozmowie telefonicznej z funkcjonariuszem dowiedziała się, że w sprawie wydano decyzję w II instancji, która powróciła do organu i pozostawiono ja ze skutkiem doręczenia.
Pełnomocnik wskazała, że w czasie doręczania spornej przesyłki obsługę przesyłek sądowych i urzędowych wykonywał [...], a w sierpniu 2016 r. były problemy z odbiorem przesyłek u tego operatora. Zdaniem pełnomocnika, nie może ona odpowiadać za nieprawidłową organizację doręczenia korespondencji zatem w sprawie winien mieć zastosowanie art. 87 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie wskazał, że okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu, nawet gdyby zostały podniesione w ciągu roku od uchybionego terminu, nie usprawiedliwiają braku winy skarżącej spółki w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji. Tym bardziej nie stanowią wyjątkowego przypadku w rozumieniu art. 87 § 5 p.p.s.a., gdyż podana przyczyna uchybienia tkwiła w sposobie zorganizowania pracy w kancelarii adwokackiej.
Zażalenie na to postanowienie wniosła spółka zaskarżając to orzeczenie w całości. Wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- 1. art. 87 § 5 p.p.s.a. przez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie występował wyjątkowy przypadek uzasadniający przywrócenie terminu;
- 2. art. 88 p.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji odrzucenie wniosku, podczas gdy złożony wniosek nie był spóźniony ani niedopuszczalny z mocy ustawy, a zatem nie było podstaw do jego odrzucenia.
Wobec powyższego autor zażalenia wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie trzeba wskazać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. W orzecznictwie trafnie podnosi się jednak, że zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (§ 3). W myśl natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a., to na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.
Instytucja przywrócenia terminu ma zatem zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona wykazuje brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności. Natomiast w przypadku, gdy strona twierdzi, że nie dokonano prawidłowego doręczenia, nie ma mowy o przywróceniu terminu. Nie można bowiem przywrócić terminu, który nie rozpoczął swojego biegu. W konsekwencji powyższego nieprawidłowość doręczenia nie jest przesłanką przywrócenia terminu. Doręczenie korespondencji w sposób nieprawidłowy powoduje, że termin do dokonania danej czynność procesowej nie rozpoczyna biegu, nie dochodzi do uchybienia terminu, co powoduje, że wniosek o przywrócenie terminu jest bezprzedmiotowy.
Wyjaśnienie zakresu skutecznego korzystania z instytucji przywrócenia terminu jest o tyle istotne w sprawie, że z całokształtu twierdzeń wniosku o przywrócenie terminu oraz zażalenia wynika, że ich autor - mimo iż na obecnym etapie postępowania podważa prawidłowość wykładni i zastosowania przepisów dotyczących przywrócenia terminu - w zasadzie kwestionuje prawidłowość procesu doręczenia przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję, potencjalnie skutkującą wadliwym przyjęciem fikcji skutecznego jej doręczenia. Takie argumenty sprawiają, że w istocie rzeczy skarżąca kwestionuje rozpoczęcie biegu terminu do złożenia skargi, liczonego przecież od dnia doręczenia decyzji.
Stąd, o ile trafne jest twierdzenie Sądu I instancji, że przywrócenie terminu po upływie roku od jego uchybienia wymaga zaistnienia wyjątkowego przypadku, o tyle w postanowieniu Sądu, wobec twierdzeń autora wniosku o przywrócenie terminu, brak rozważań, co do ustalenia okoliczności początku biegu tego rocznego terminu, tj. momentu doręczenia, a ściślej mówiąc, momentu przyjęcia jego fikcji. Przyjęcie fikcji doręczenia wymaga dysponowania faktami, okolicznościami niespornymi. Niewątpliwie, co do zasady, data doręczenia decyzji ustalana jest na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru. Jednakże w rozpoznawanej sprawie, skreślenie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję (k. 19 akt admin.) w zakresie jednego punktu odbioru [...] oraz nieopisana pieczęć określająca adres innego punktu [...], mogą podawać w wątpliwość miejsce możliwości odbioru przesyłki. Stąd ustalenia wymagałoby, czy pełnomocnik skarżącej został przez operatora pocztowego prawidłowo pouczony o właściwym punkcie odbioru przesyłki. Uzasadnione wątpliwości w tym zakresie mogą bowiem uzasadniać odmowę przyjęcia fikcji doręczenia.
Nie ulega wątpliwości, że fakt, iż pełnomocnik prowadzi sprawy w ponad czterystu pięćdziesięciu postępowaniach administracyjnych, dotyczących urządzania gier na automatach poza kasynem, nie stanowi okoliczności usprawiedliwiającej przywrócenie terminu. Należyta staranność strony czy też jej pełnomocnika - która mogłaby być brana pod uwagę przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu czy też przy ocenie czy miał miejsce przypadek wyjątkowy, w rozumieniu art. 87 § 5 p.p.s.a. - dotyczy jednak dokonywania czynności procesowych, nie zaś uzyskiwania od organu informacji o tym, czy prowadzona przed tym organem sprawa została już zakończona.
Na koniec, wobec treści sformułowanych zarzutów zażalenia w zestawieniu z rozważaniami niniejszego postanowienia, Sąd kasacyjny wyjaśnia, że w postępowaniu zażaleniowym Sąd ten nie jest związany granicami zażalenia wyznaczonymi sformułowanymi zarzutami zażalenia, jak to ma miejsce w postępowaniu kasacyjnym, a jego zadaniem jest kontrola legalności, tj. zgodności z prawem orzeczenia sądu I instancji.
Mając na uwadze całokształt rozważań, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.