Uzasadnienie
T. T. (skarżący) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Celnego z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji. W skardze skarżący zawarł wniosek i wstrzymanie wykonania tej decyzji.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że opłata podwyższona w sprawie wynosi aż 3.984.147,24 zł. Stwierdził, że wykonanie decyzji i środki podjęte w celu wyegzekwowania tej kwoty, miałyby wpływ na płynność finansową skarżącego, a nawet mogłyby skutkować jego upadłością. Skarżący do akt sprawy przedłożył dokumenty obrazujące jego sytuację finansową:
- 1) zestawienie przychodów i wydatków w roku obrotowym 2015 oraz. 2016.
- 2) podsumowanie dochodu w roku obrotowym 2016 oraz 2017.
Zdaniem skarżącego przedstawione dowody uprawdopodobniły opisywaną przez skarżącego sytuację i wskazały na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący wyjaśnił, że w sytuacji realnej możliwości wszczęcia postępowania celem wyegzekwowania nałożonej opłaty podwyższonej w kwocie blisko 4.000.000.00 zł. zajęciu podlegać mogą wszystkie należące do niego rachunki bankowe oraz środki trwałe (maszyny), które stanowią jedyne jego źródło dochodu i utrzymania, co z kolei spowoduje brak możliwości prowadzenia dalszej działalności gospodarczej, a co za tym idzie, ogromne straty finansowe.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 28 maja 2018 r. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: p.p.s.a.). W oparciu o wskazaną podstawę, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, aby zaistniały ustawowe przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Nie wykazał tym samym, że wykonanie zaskarżonej decyzji rodziłoby skutek w postaci groźby wyrządzenia znacznej szkody, nadto zaś że powstałe skutki byłyby trudne do odwrócenia.
W ocenie Sądu, dołączona do skargi dokumentacja, która obejmowała zestawienie przychodów i wydatków w roku obrotowym 2015 i 2016 oraz podsumowanie dochodu w roku obrotowym 2016 oraz 2017, jednakże wskazana dokumentacja nie uprawdopodobniła twierdzeń wnioskodawcy, który stwierdził, iż ewentualna egzekucja opłaty podwyższonej w kwocie 3.984.147,24 zł. wpłynie na płynność finansową skarżącego, a nawet mogłyby skutkować jego upadłością.
Zdaniem Sądu przedłożone przez skarżącego dokumenty źródłowe nie opisują wnikliwie i dokładnie jego sytuacji finansowej, a co za tym idzie trudno domniemywać jaką szkodę czy skutki może wywołać ewentualna egzekucja opłaty dodatkowej. Zdaniem Sądu wnioskodawca nie uprawdopodobnił, iż ewentualna egzekucja opłaty dodatkowej mogłaby spowodować szkodę i to znaczną oraz iż możliwe skutki tej egzekucji mogą być trudne do odwrócenia.
T. T. złożył zażalenie na postanowienie Sądu I instancji, zarzucając naruszenie art. 63 § 3 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne uznanie, iż skarżący nie wykazał, aby zaistniały ustawowe przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji:
- - wykonanie zaskarżonej decyzji rodziłoby skutek w postaci groźby wyrządzenia znacznej szkody, a powstałe skutki byłyby trudne do odwrócenia,
- - załączona do wniosku dokumentacja nie uprawdopodabnia twierdzeń wnioskodawcy, iż ewentualna egzekucja opłaty podwyższonej w kwocie 3 984 147,24 zł wpłynie na płynność finansową skarżącego, a nawet mogłaby skutkować upadłością.
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, zatem to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie wymierzenia skarżącemu opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji w wysokości 3 984 147,24 zł.
W zaskarżonym postanowieniu WSA uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ skarżący nie uprawdopodobnił, iż ewentualna egzekucja opłaty dodatkowej mogłaby spowodować szkodę i to znaczną oraz iż możliwe skutki tej egzekucji mogą być trudne do odwrócenia.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ocena jest nieprawidłowa.
Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja kwoty (znacznej) 3 984 147,24 zł może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty jego do sytuacji majątkowej. Podkreślenia wymaga, że do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżący załączył dokumenty, które są przydatne z punktu widzenia oceny zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Te dokumenty to m.in.:
- - zestawienie przychodów i wydatków w roku obrotowym 2015 oraz 2016,
- - podsumowanie dochodu w roku obrotowym 2016 oraz 2017,
- - zestawienie przychodów i wydatków w roku obrotowym 2016 oraz 2016,
- - podsumowanie dochodu w roku obrotowym 2016 oraz 2017.
Dodatkowo do postępowania w przedmiocie przyznania wnioskowanego przez stronę prawa pomocy skarżący przedstawił dodatkową dokumentację finansową w postaci rachunków działalności, faktur VAT, wysokości zaciągniętych kredytów i ich oprocentowania oraz harmonogram spłat jak również dokumenty prowadzonej działalności i wydruki z elektronicznej bazy ksiąg wieczystych dotyczących nieruchomości i inne.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA odniósł się wprawdzie do załączników do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ale uczynił to w sposób zbiorczy i lakoniczny, zaś dokonana przez WSA, z uwzględnieniem tych dokumentów, ocena spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest wadliwa.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko, że przy ocenie sytuacji płatniczej przedsiębiorców miarodajna jest kategoria przychodu, a nie dochodu, bowiem istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, aby w końcowym rozliczeniu minimalizować lub w ogóle eliminować obciążenia podatkowe (zob. L. Błystak, M. Kazek, Koszty postępowania sądowoadministracyjnego, Warszawa 2015 r., s. 208). Niemniej jednak należy w takim przypadku analizować źródła przychodu i potencjalny wpływ wykonania decyzji na osiągany przychód.
Ponadto z punktu widzenia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej różne okoliczności mogą być istotne w przypadków różnych kategorii przedsiębiorców. W szczególności w przypadku osoby fizycznej prowadzącej samodzielnie działalność gospodarczą i będącej głównym lub jedynym żywicielem rodziny możliwość utraty płynności finansowej i likwidacji działalności gospodarczej w razie wykonania decyzji może prowadzić do trudnego do odwrócenia skutku częściej niż w przypadku przedsiębiorcy będącego np. spółką prawa handlowego.
W ocenie NSA, zdaje się być słuszna ocena skarżącego, który zażaleniem wskazuje, że Sąd nie poddał dostatecznej analizie kwestii spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż Sąd poza ogólnikowym stwierdzeniem, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż ewentualna egzekucja opłaty dodatkowej mogłaby spowodować szkodę i to znaczną oraz iż możliwe skutki tej egzekucji mogą być trudne do odwrócenia, nie dokonał głębszej analizy złożonej dokumentacji.
Zgodnie z treścią przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd winien dokonać oceny wniosku wraz z dokumentacją i argumentację zawartą w skardze lub inne okoliczności wynikające z akt sprawy. Zaś analiza i wnioski, które wyciąga Sąd powinny znaleźć odzwierciedlenie w motywach rozstrzygnięcia. Jak słusznie wskazał skarżący w uzasadnieniu zażalenia - postanowienie jest pozbawione oceny prawnej okoliczności, które zdaniem Sądu I instancji przemawiały za odmową wstrzymania zaskarżonej decyzji w tej konkretnej sprawie.
Rozpoznawana sprawa oczywiście ma charakter indywidualny, jednakże również kwota zaskarżonej decyzji jest wysoka, gdyż podwyższona opłata to 3 984 147,24 zł. Zaś rację może mieć skarżący, iż egzekucja a następnie zwrot wyegzekwowanego świadczenia, w żaden sposób nie zrekompensują skarżącemu utraty firmy, jedynego źródła dochodu jak również nie przywróci dobrego imienia oraz marki przedsiębiorstwa wypracowanego przez lata na rynku.
Wobec powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przy ponownym rozpoznaniu sprawy, winien raz jeszcze rozpoznać wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz dokonać wnikliwej analizy dokumentacji złożonej do akt sprawy pod kontem spełnienia przesłanej warunkujących zastosowanie ochrony tymczasowej.
Wobec czego Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.