Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. postanowieniem z 24 maja 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 1115/12 odmówił O. G. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Ł. z [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych w sprawie wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podał, że wyrokiem z 8 marca 2013 r., sygn. akt III SA/Łd 1115/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę O. G. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału ARiMR z [...] października 2012 r.
W dniu 14 marca 2013 r. skarżąca na urzędowym formularzu PPF zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z 23 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Ł. odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy.
Na powyższe postanowienie O. G. wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł., który odmawiając skarżącej przyznania prawa pomocy wskazał, że ze złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Od grudnia 2011 r. prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni 6,873 ha, z tytułu czego osiągnęła dochód przeliczeniowy w wysokości 18 646,45 zł. Ponadto ze złożonych do akt sprawy wyciągów z kont bankowych skarżącej wynika, iż na jednym z kont w Banku Spółdzielczym w S. (konto POL-EFEKT) widniało saldo ponad 5300 zł, które utrzymywało się na tym poziomie od stycznia do końca marca 2013 r. (taki okres obejmował nadesłany zgodnie z wezwaniem wyciąg z konta). Na drugie konto skarżącej w BS w S. w dniu złożenia wniosku o prawo pomocy wpłynęła kwota 2353,85 zł z ARiMR, a w dniu 20 marca 2013 r. - kwota 7069,20 zł, po przeksięgowaniu pieniędzy z lokaty.
Oprócz tego w dniu 5 kwietnia 2013 r. skarżąca otrzymała z tytułu płatności obszarowych kwotę 15 900,34 zł, a saldo na tym koncie w dniu 15 kwietnia 2013 r. wynosiło 23 585,46 zł. Skarżąca spłaca również kredyt preferencyjny w wysokości 106 720 zł, z płatną kwartalnie ratą w wysokości ok. 540 zł.
Wobec powyższego Sąd oceniając wniosek na dzień jego złożenia uznał, że skarżąca dysponuje środkami zdecydowanie przewyższającymi koszty sądowe w niniejszej sprawie, jak również koniecznymi do wynajęcia profesjonalnego pełnomocnika. Tym samym nie uznał, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze wysokość postępowania sądowego w niniejszej sprawie (100 zł tytułem opłaty kancelaryjnej za sporządzenie uzasadnienia wyroku i ewentualnie 100 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej) Sąd stwierdził, że ich pokrycie nie będzie wiązało się z brakiem środków na konieczne utrzymanie.
O. G. złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wskazała, że poniosła stratę w wysokości 6750 zł w wyniku decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S., która przy dochodach 12 872,74 zł była bardzo dotkliwa. Wniosła o powołanie biegłych z zakresu ekonomiki rolnictwa, produkcji siana i prawa rolnego obowiązującego państwa członkowskie UE, w celu dokonania obiektywnej oceny jej sytuacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: ppsa), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej reguły stanowi instytucja prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu.
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ppsa, prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym w przypadku, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), oraz w zakresie częściowym, kiedy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Zatem ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy. Należy podkreślić, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że strona nie wykazała istnienia przesłanki pozwalającej na przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W swoich rozważaniach ujął wszystkie informacje przedstawione przez skarżącą (wynikające z danych zawartych we wniosku i wyciągów z kont bankowych) i prawidłowo uznał, że na dzień złożenia wniosku skarżąca dysponowała środkami, które uniemożliwiały uznanie za zasadne stanowiska, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W zażaleniu strona ograniczyła się jedynie do polemiki ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji i ogólnych twierdzeń, niepowiązanych z konkretnymi argumentami tego Sądu. W tej sytuacji należy uznać, że skarżąca nie zdołała w sposób skuteczny podważyć stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odnośnie zasadności odmowy przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.