Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt VI SA/Wa 2702/13 odrzucił wniosek [...] o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Wyrokiem z dnia 27 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę [...] (dalej: skarżąca, spółka, strona) na ww. decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia z dnia [...] lipca 2013 r.
Pismem z dnia 13 lutego 2015 r. skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Warszawie.
Przewodniczący Wydziału VI WSA w Warszawie zarządzeniem z dnia 21 września 2015 r. wezwał skarżąca do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.
Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2016 r. WSA w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną z uwagi na fakt, że skarżąca nie uiściła wymaganego wpisu od skargi kasacyjnej. Odpis postanowienia został doręczony skarżącej w dniu 30 stycznia 2016 r.
Pismem z dnia 4 lutego 2016 r. (6 lutego 2016 r. – data nadania) skarżąca wniosła do WSA w Warszawie zażalenie na powyższe postanowienie, wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
W dniu 13 lutego 2015 r. spółka, reprezentowana przez adwokata, wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2016 r. Sąd odrzucił skargę kasacyjną.
Pismem z dnia 4 lutego 2016 r. skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
W związku z powyższymi wnioskami zawartymi w obu ww. zażaleniach skierowano do skarżącej wezwanie do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr) i nadesłania go w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Wezwanie zostało uznane za doręczone w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), w dniu 24 marca 2016 r.
Zarządzeniem z dnia 13 września 2016 r. Starszy referendarz sądowy WSA w Warszawie pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego bez rozpoznania, bowiem nie został on złożony na urzędowym formularzu. Zarządzenie doręczone zostało skarżącej w dniu 24 września 2016 r.
Pismem z dnia 23 września 2016 r. (data nadania w UP: 30 września 2016 r.) skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia Starszego referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 13 września 2016 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Skarżąca wskazała, że nie ma szczegółowej wiedzy prawniczej i nie mogła wiedzieć, że obowiązek określony w art. 257 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co stanowiło przyczynę nieprzedłożenia ww. formularza prawidłowo wypełnionego we wskazanym terminie. Do pisma skarżąca nie załączyła wypełnionego formularza PPPr.
Według Sądu I instancji wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny, albowiem uchybienie terminowi, o którego przywrócenie skarżąca wnosi, nie powoduje w istocie dla niej ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego.
WSA stwierdził, że p.p.s.a. nie przewiduje żadnego terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, a zatem wniosek ten (w prawem przepisanej formie) strona może złożyć na każdym etapie postępowania sądowego, do czasu jego prawomocnego zakończenia. Jeżeli możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest ograniczona żadnym terminem, to tym samym nie jest możliwe uchybienie takiemu terminowi, a co za tym idzie - również przywrócenie uchybionego terminu. W takiej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu należy uznać za niedopuszczalny z mocy ustawy.
W zażaleniu na powyższe postanowienie spółka wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a. poprzez błędną interpretację i ocenę stanu faktycznego poprzez stwierdzenie Sądu, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku i przyznanie prawa pomocy został wniesiony jako niedopuszczalny.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Zażalenie jest niezasadne.
Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle wspomnianych przepisów podstawowym warunkiem dopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest to, że dla tej czynności został w ustawie zakreślony określony termin.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, WSA prawidłowo uznał, że ustawodawca nie wprowadził określonego terminu na złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, poza wskazaniem, że wniosek taki może zostać złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że wniosek o przyznanie prawa pomocy: 1) może być składany na każdym etapie postępowania oraz 2) może być składany wielokrotnie. W konsekwencji ewentualne uchybienia zaistniałe przy składaniu i dokumentowaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzą do zamknięcia stronie możliwości ponownego żądania przyznania prawa pomocy.
W konsekwencji WSA trafnie uznał, że wniosek skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny i jako taki podlegał odrzuceniu. Zgodnie bowiem z art. 88 zdanie pierwsze p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.