Uzasadnienie
Postanowieniem z 14 maja 2018 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2880/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: ppsa), odmówił T. S. (dalej: skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA z 4 kwietnia 2017 r. (sygn. akt VI SA/Wa 2880/15) w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Ministra Sprawiedliwości z [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie zawieszenia praw wynikających z licencji syndyka.
WSA wskazał, że pismem z 14 listopada 2017 r. skarżący (reprezentowany przez nowego pełnomocnika - adwokata B. Z.) wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku WSA z 4 kwietnia 2017 r., który został doręczony pełnomocnikowi skarżącego (adwokatowi P. K.) w dniu 5 czerwca 2017 r. We wniosku tym podniesiono, że niedotrzymanie terminu na wniesienie skargi kasacyjnej było spowodowane m.in. tym, że skarżący w okresie od [...] kwietnia do [...] października 2017 r. przebywał w areszcie tymczasowym, a zatem nie miał możliwości zapoznania się z wyrokiem i wniesienia od niego skargi kasacyjnej, a także nie ustanowił i nie miał możliwości ustanowienia pełnomocnika do dokonania tej czynności procesowej (skarżący wyjaśnił przy tym, że pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu M. G. zostało przez niego wypowiedziane, a od 31 stycznia 2017 r. jedynym pełnomocnikiem był adwokat P. K., którego umocowanie obejmowało wyłącznie postępowanie przed WSA).
We wniosku o przywrócenie terminu stwierdzono również, że o rezultacie zawisłej przed WSA sprawy skarżący dowiedział się dopiero 7 listopada 2017 r., kiedy to jego nowy pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy i przekazał skarżącemu informację o prawomocności zapadłego orzeczenia.
WSA przyjął, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony z zachowaniem siedmiodniowego terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 ppsa. Zaznaczył jednak, że między [...] października 2017 r. (kiedy to, wedle oświadczenia pełnomocnika, skarżący opuścił areszt tymczasowy) a 6 listopada 2017 r. (kiedy to skarżący ustanowił nowego pełnomocnika) skarżący nie interesował się sprawą sądową, mimo że wiedział o rozprawie przed WSA wyznaczonej na 4 kwietnia 2017 r., na której wydano niekorzystny dla niego wyrok.
Zdaniem WSA, skarżący nie wykazał, że uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej bez swojej winy. WSA podkreślił, że pełnomocnictwa udzielone adwokatowi P. K. (z 31 stycznia 2017 r. i z 3 listopada 2015 r.) uprawniały tego pełnomocnika do występowania przed sądami, nie ograniczając umocowania jedynie do występowania przed WSA. Nie można zatem twierdzić, że w dniu doręczenia adwokatowi P. K. odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem nie miał on uprawnienia do sporządzenia i wniesienia w imieniu skarżącego skargi kasacyjnej.
Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił rażącą obrazę przepisów prawa procesowego, która miała istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, a to:
- 1) art. 86 § 1 ppsa w zw. z art. 87 § 1 ppsa, skutkujące odmową przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sytuacji, w której WSA rażąco niekonsekwentnie stwierdził z jednej strony, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w przewidzianym ustawą 7-dniowym terminie od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, jednak odmówił jego przywrócenia, uznając że przyczyna uzasadniająca przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, którą było aresztowanie skarżącego, ustała z dniem opuszczenia przez niego aresztu, tj. [...] października 2017 r., co powoduje, że zaskarżone postanowienie jest wewnętrznie sprzeczne i nie może się ostać w obrocie prawnym;
- 2) art. 86 § 1 ppsa w zw. z art. 87 § 1 ppsa przez zupełnie nieprawidłowe uznanie, że uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było przez niego zawinione i nie dochował on należytej staranności, podczas gdy - jak zostało wskazane we wniosku - skarżący przebywając w areszcie nie wiedział o treści wyroku, albowiem dotychczasowy pełnomocnik skarżącego, adwokat P. K., nie przekazał mu tej informacji, a co więcej, jego pełnomocnictwo obejmowało tylko występowanie przez WSA, zaś skarżący ustanawiając nowego pełnomocnika i zlecając mu wgląd w akta sprawy udowodnił, że dochował należytej staranności i w sposób należyty zadbał o swoje interesy, czego wyrazem jest właśnie wniesienie wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną;
- 3) błąd w ustaleniach faktycznych, mający istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, polegający na zupełnie błędnym przyjęciu, że pełnomocnictwo udzielone przez skarżącego adwokatowi P. K. obejmowało reprezentowanie go również przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, podczas gdy z treści pełnomocnictwa (k. 340) wynika wprost, że zawiera ono umocowanie do reprezentowania skarżącego tylko w sprawie o konkretnej sygnaturze, tj. w sprawie VI SA/Wa 2880/15, co oznacza, że upoważniało adwokata P. K. do działania tylko przed WSA, zaś pełnomocnictwo udzielone adwokatowi A. P. zostało przez skarżącego wypowiedziane.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził w szczególności, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest wewnętrznie sprzeczne, ponieważ WSA z jednej strony uznał, iż nowy pełnomocnik skarżącego zachował termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a z drugiej strony wskazał, że skarżący nie dochował należytej staranności w dbaniu o swoje interesy, skoro przez miesiąc od opuszczenia aresztu śledczego nie zainteresował się rezultatem sprawy.
Skarżący zakwestionował stanowisko WSA, że adwokat P. K. był umocowany do wniesienia skargi kasacyjnej. Z pełnomocnictwa udzielonego temu adwokatowi wynika bowiem, że jego umocowanie obejmowało tylko działanie przed WSA, albowiem zakres pełnomocnictwa został określony przez podanie sygnatury, co w powszechnie przyjętej praktyce sądowej oznacza, iż zostało udzielone wyłącznie do reprezentowania mocodawcy przed sądem, który prowadzi daną sprawę właśnie pod wskazaną sygnaturą, zaś zakresu umocowania nie można interpretować w sposób rozszerzający.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przed odniesieniem się do zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w sentencji zaskarżonego postanowienia doszło do oczywistej omyłki w oznaczeniu daty wydania wyroku WSA wydanego w tej sprawie. Z akt sprawy jednoznacznie wynika (k. 359), że wyrok ten został wydany 4 kwietnia 2017 r., a nie - jak wskazano w sentencji zaskarżonego postanowienia - 4 kwietnia 2018 r. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 156 § 1 i 3 w zw. z art. 166 ppsa, z urzędu sprostował stwierdzoną oczywistą omyłkę.
Przechodząc do rozpoznania zażalenia, stwierdzić należy, że nie zasługuje ono na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 85 ppsa czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 ppsa warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, nie można przyjąć, że WSA uznał, iż skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu na wniesienie skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia (s.
2) jednoznacznie wskazano, że "w przedmiotowej sprawie Sąd uznał, że pełnomocnik skarżącego zachował ustawowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Adw. B. Z. o rezultacie zawisłej przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie sprawie dowiedział się bowiem dopiero w dniu 7 listopada 2017 r., kiedy to jako nowy pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy. Natomiast ww. wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 14 listopada 2017 r.". Zasadnie natomiast skarżący podnosi, że w świetle powyższej oceny niezrozumiałe są rozważania WSA odnośnie do okresu, jaki upłynął między [...] października 2017 r. (wskazana przez skarżącego data jego wyjścia z aresztu) a 7 listopada 2017 r. (data zapoznania się przez nowego pełnomocnika z aktami sprawy). Mankamenty uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w tym zakresie nie miały jednak istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Trzeba bowiem podkreślić, że całościowe odczytanie rozważań WSA pozwala na przyjęcie, że spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu WSA zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 ppsa). Zdaniem WSA, żaden z argumentów podniesionych we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowi uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez WSA ocena wskazanych przez skarżącego okoliczności mających uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej - była prawidłowa.
Z art. 86 § 1 zdanie pierwsze ppsa wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Istotne jest również to, że w sytuacji, gdy strona postępowania nie działa osobiście, lecz przez pełnomocnika, to wówczas działania pełnomocnika powinny być oceniane z punktu widzenia braku winy w uchybieniu terminu.
W świetle powyższych rozważań, w niniejszej sprawie kluczowa była odpowiedź na pytanie, czy w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący działał przez pełnomocnika, który był umocowany do sporządzenia skargi kasacyjnej i jej wniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafna jest ocena WSA, że co najmniej w terminie 30 dni od doręczenia odpisu wyroku WSA z 4 kwietnia 2017 r. skarżący był w niniejszej sprawie reprezentowany przez adwokata P. K., którego umocowanie obejmowało w szczególności działania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W aktach sądowych (k. 318) znajduje się potwierdzony za zgodność z oryginałem odpis pełnomocnictwa procesowego ogólnego z 3 listopada 2015 r., uprawniającego adwokata P. K. do reprezentowania skarżącego m.in. "we wszystkich sprawach sądowych przeciwko Mocodawcy, przed właściwymi rzeczowi i miejscowo (...) Sądami Administracyjnymi".
Ponadto k. 340 akt sądowych stanowi wydruk przesłanego faksem dokumentu pełnomocnictwa z 31 stycznia 2017 r., w którym wskazano sygnaturę akt niniejszej sprawy oraz oświadczenie, że pełnomocnictwo obejmuje działanie przed sądami. Z akt sprawy nie wynika, że pełnomocnictwo udzielone adwokatowi P. K. zostało wypowiedziane przed upływem terminu na wniesienie skargi kasacyjnej. Wobec tego należy uznać, że adwokat P. K. był wówczas skutecznie ustanowionym pełnomocnikiem skarżącego umocowanym do reprezentowania go zarówno przed WSA, jak i przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Z uwagi na skuteczne doręczenie temu pełnomocnikowi odpisu wyroku WSA wraz z uzasadnieniem w dniu 5 czerwca 2017 r. (vide zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 381 akt sądowych) należało przyjąć, że od następnego dnia rozpoczął bieg termin na złożenie skargi kasacyjnej, do sporządzenia i wniesienia której adwokat P. K. był umocowany.
Jak wskazano wyżej, gdy strona działa w postępowaniu przez pełnomocnika, to działania lub zaniechania pełnomocnika podlegają ocenie pod względem spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, o jakiej mowa w art. 86 § 1 ppsa. Wobec tego prawidłowe jest stanowisko WSA, że dla oceny czy uchybienie terminu nie było zawinione nie ma znaczenia okoliczność, iż skarżący - jak twierdzi - w okresie od [...] kwietnia do [...] października 2017 r. przebywał w areszcie tymczasowym, ani to czy adwokat P. K. poinformował skarżącego o treści wyroku WSA. We wniosku o przywrócenie terminu - wbrew art. 87 § 2 ppsa - nie wskazano natomiast okoliczności, które wykazywałyby, że uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie było zawinione przez pełnomocnika skarżącego - adwokata P. K. W takiej sytuacji WSA zasadnie uznał, że skarżący nie wykazał przesłanki braku winy w uchybieniu terminu, co skutkowało odmową przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie.
PG