Uzasadnienie
A. S. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z [...] września 2014 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za rok 2008 i 2009, zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że nadal toczy się postępowanie dotyczące przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji wydanej po wznowieniu postępowania, i jeżeli zakończy się ono pomyślnie, to odpadanie zasadnicza podstawa do ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności. Ponadto sprawa dotyczy dużej kwoty płatności i realizacja tej decyzji już teraz rodziłaby istotne negatywne konsekwencje majątkowe w razie późniejszego wyeliminowania z obrotu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z 4 grudnia 2014 r. (sygn. akt III SA/Wr 797/14) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Sąd wyjaśnił, że skarżąca nie uzasadniła, w jaki sposób wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje skutki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). Na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zakwestionowanego orzeczenia nie przywołała żadnych okoliczności, uprawdopodabniających istnienie niebezpieczeństwa wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania wobec niej trudnych do odwrócenia skutków. A. S. ograniczyła się jedynie do uzasadnienia skargi.
WSA powołał się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym, warunkiem uwzględnienia żądania wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie wystarczy więc samo powtórzenie treści przepisu. Uzasadnienie wniosku winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione.
Sąd pierwszej instancji wobec braku w rozpoznawanym wniosku uzasadnienia w tym zakresie, uznał, że uniemożliwiło to dokonanie oceny zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie z 4 grudnia 2014 r., zarzucając sądowi naruszenie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. oraz 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 61 § 3 p.p.s.a. Powołała się między innymi na okoliczność, że wnosiła o wstrzymanie wykonania decyzji przez organ administracyjny, który nie odniósł się do tej kwestii oraz stwierdziła, że rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd powinno było nastąpić dopiero po wezwaniu skarżącej do wypowiedzenia się czy popiera ona wniosek w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy zauważyć, że zgodnie z treścią art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd może natomiast na wniosek skarżącego, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Powołany przepis przewiduje zamknięty katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, co oznacza że sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli poprzez wykonanie zakwestionowanego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla strony. Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o ochronę tymczasową należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. np. postanowienie NSA z 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07).
Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji.
Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca, pomimo ciążącego na niej obowiązku, nie wykazała zaistnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Natomiast w zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji zawarła ogólną argumentację sprowadzającą się do twierdzenia, że kwota do której zwrotu została zobowiązana jest wysoka, a związku z tym grozi skierowanie przeciwko niej egzekucji. Te ogólnikowe twierdzenia zdaniem skarżącej powinny stanowić podstawę do wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, gdyż art. 61 § 3 p.p.s.a. mówi o uprawdopodobnieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia szkody. Z twierdzeniami skarżącej, nie sposób się zgodzić. Skarżąca nie może oczekiwać od Sądu, że przeprowadzi dochodzenie mające na celu dokładne zbadanie sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni, podczas gdy skarżąca nie załącza do wniosku żadnych dokumentów, ani nie wskazuje jakie szkody mogłoby wyrządzić wykonanie zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do argumentacji zaprezentowanej przez skarżącą podkreślić należy, że egzekucja zawsze prowadzi do ujemnych następstw, a każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Skutki w tym zakresie są oczywiste i zawsze prowadzą do ujemnych następstw polegających na zmniejszeniu majątku zobowiązanego. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. jest też to, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi strony uiszczone już, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla strony.
Odnosząc się natomiast do okoliczności, że sąd rozpoznał wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bez wcześniejszego potwierdzenia, ze skarżąca taki wniosek podtrzymuje należy zauważyć, że w skardze do WSA wyraźnie zaznaczono, że w przypadku nieuwzględnienia wniosku skarżącej przez organ wnosi ona "o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd". Stoi to w sprzeczności z twierdzeniami zawartym w zażaleniu od postanowienia z 4 grudnia 2014 r.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji