Uzasadnienie
Postanowieniem z 27 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 527/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę P.D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] października 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej.
Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
W wyniku przekazania według właściwości skargi P.D. na ww. decyzję otrzymał ją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie.
Wezwaniem z 23 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 527/18, Przewodniczący Wydziału III WSA w Krakowie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 400 zł, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi.
W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył pismo, w którym wniósł o przyznanie prawa pomocy.
Na podstawie zarządzenia z 18 czerwca 2018 r. skarżącemu przesłano formularz urzędowy PPF.
Zarządzeniem z 19 października 2018 r., sygn. akt III SA/Kr 527/18, referendarz sądowy WSA w Krakowie pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z uwagi na jego niewniesienie na urzędowym formularzu.
W piśmie z [...] listopada 2018 r. skarżący wniósł o "przywrócenie terminu z zarządzenia referendarza sądowego Wydziału III z 19 października 2018 r. do przesłania wypełnionego formularza wniosku o przyznanie pomocy (PPF)". Skarżący wskazał, dlaczego uważa, że bez swojej winy nie przesłał formularza PPF w terminie i podał datę, od której ustała przyczyna uniemożliwiająca mu dokonanie tej czynności.
Zarządzeniem z 28 listopada 2018 r. referendarz sądowy WSA w Krakowie nakazał przesłać skarżącemu formularz PPF i poinformował skarżącego m.in., że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") nie sprzeciwiają się możliwości wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, stąd nie ma podstaw do stosowania instytucji przywrócenia terminu.
W piśmie wykonującym to zarządzenie wskazano, że wezwanie dotyczy sprawy o sygn. akt III SA/Kr 527/18, której przedmiotem jest skarga na decyzję GITD z [...] października 2017 r., nr [...].
W odpowiedzi na powyższe skarżący poprosił o wyjaśnienie, jakiej sprawy dotyczy powyższe pismo, ponieważ powołana sygnatura akt nie dotyczy takiej decyzji.
Zarządzeniem z 18 stycznia 2019 r. referendarz sądowy WSA w Krakowie pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania.
Postanowieniem z 27 lutego 2019 r. WSA w Krakowie utrzymał w mocy powyższe zarządzenie.
W konsekwencji zarządzeniem z 9 kwietnia 2019 r. skarżący został wezwany do wykonania zarządzenia z 23 maja 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego.
Postanowieniem z 27 maja 2019 r. WSA w Krakowie odrzucił skargę P.D., na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę i dalsze rozpatrywanie skargi ze zwolnieniem od kosztów, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie.
Zarzucił naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej "k.p.a.").
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie zaś z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, skarga podlega odrzuceniu przez sąd, zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że złożona przez P.D. skarga podlegała wpisowi, do uiszczenia którego skarżący został pierwotnie wezwany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Krakowie z 23 maja 2018 r. W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został pozostawiony bez rozpoznania, a następnie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku – tj. złożenia go na urzędowym formularzu PPF.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że złożenie po raz pierwszy w danej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych powoduje, że termin do uiszczenia wpisu podlega niejako zawieszeniu do czasu rozpoznania tego wniosku. W razie jego uwzględnienia zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu powinno być uchylone, a nawet jeżeli nie zostanie – nie ma podstaw do jego wykonania. Natomiast w przypadku nieuwzględnienia wniosku sąd powinien ponownie wezwać skarżącego do wykonania zarządzenia określającego wysokość wpisu (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 220 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, System Informacji Prawnej LEX, 2019). Takiego skutku nie ma natomiast złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w danej sprawie.
Z powyższego wynika, że w sytuacji gdy skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doniosłe prawnie jest złożenie pierwszego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ tylko jego rozpoznanie zawiesza bieg terminu do uiszczenia wpisu.
Z tego powodu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że odrzucenie skargi było w niniejszej sprawie przedwczesne. Sąd I instancji pominął bowiem tę okoliczność, że nie zostało zakończone postępowanie z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Skarżący bowiem złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych pierwotnie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a prośba ta nie została rozpoznana.
NSA nie podziela przy tym stanowiska zawartego w piśmie referendarza sądowego z 28 listopada 2018 r., że nie ma podstaw do stosowania przywrócenia terminu do wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ przepisy p.p.s.a. nie sprzeciwiają się możliwości wielokrotnego składania tego wniosku. Jak już zostało powiedziane, tylko pierwszy, wniesiony po wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, wniosek o przyznanie prawa pomocy ma ten skutek, że powoduje zawieszenie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego do czasu rozpoznania tego wniosku. Wobec tego, wniesienie kolejnego wniosku nie niweluje negatywnego skutku dla strony, tj. konieczności ponownego wezwania jej do uiszczenia wpisu sądowego i w razie jego nieuiszczenia – odrzucenia skargi. Pozostawienie pierwszego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania ma bowiem negatywne skutki procesowe dla strony, a więc możliwe jest rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu procesowego do uzupełnienia braków formalnych takiego wniosku.
Wobec tego, nierozpoznanie podania o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi wadę postępowania przemawiającą za uchyleniem postanowienia o odrzuceniu skargi. Dopiero bowiem po ostatecznym rozpoznaniu pierwszego złożonego w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy możliwe jest ponowienie wezwania do uiszczenia wpisu od skargi i ewentualnie na skutek jego niewykonania – odrzucenie skargi. W niniejszej sprawie nie można natomiast uznać, że taka sytuacja zaszła, ponieważ nie zostało zakończone postępowanie o przyznanie prawa pomocy, gdyż skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków wniosku. Dopiero więc po rozpoznaniu tego wniosku i w zależności od jego wyniku, Sąd będzie mógł podjąć dalsze czynności.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.