Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 maja 2022 r., sygn. akt III SA/Gl 225/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę A. C. na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Dąbrowie Górniczej w przedmiocie objęcia kwarantanną.
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca A. C., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego K. C., złożyła skargę do WSA na czynność ww. organu w przedmiocie objęcia kwarantanną. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 4 marca 2022 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi przez uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 200 złotych w terminie 7 dni liczonych od dnia następnego po dniu doręczenia tego zarządzenia. Stronę poinformowano, że niezastosowanie się do wezwania we wskazanym terminie spowoduje odrzucenie skargi zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.
Odrzucając skargę WSA stwierdził, że wezwanie zostało przesłane na adres zamieszkania pełnomocnika skarżącej i pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 6 i 14 kwietnia 2022 r., nie zostało odebrane, co potwierdza zwrócona koperta znajdująca się w aktach sprawy. W konsekwencji powyższego, zgodnie z art. 73 p.p.s.a., przesyłkę uznano za skutecznie doręczoną w dniu 20 kwietnia 2022 r. Termin na uiszczenie wpisu upłynął zatem bezskutecznie w dniu 27 kwietnia 2022 r., zaś do chwili wydawania przez Sąd I instancji skarżonego postanowienia, wpis od skargi nie został uiszczony.
Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając to orzeczenie oraz wnosząc o jego uchylenie.
W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej podniósł, że nigdy nie otrzymał przesyłki, o której pisze Sąd, a w jego skrzynce w kwietniu 2022 r. nie znajdowało się jakiekolwiek (ani pierwsze, ani kolejne) awizo z sądu. Podkreślił, że regularnie sprawdza skrzynkę pocztową, a cały kwiecień przebywał w miejscu zamieszkania, zaś w dniach rzekomego nieodebrania pisma w domu był przynajmniej jeden domownik. Zdaniem pełnomocnika skarżącej, w rozpoznawanej sprawie doszło do niestarannego działania Poczty na skutek braku obecności listonosza, bądź też jedynie dokonania adnotacji na zwrotkach, pozostawieniu awiza na skrzynkach, czy gdzieś obok. Wskazał, że przedstawione działania listonosza nasiliły się w trakcie ogłoszonej epidemii Covid-19. Pełnomocnik wskazał, iż w związku z powyższą sytuacją złożył skargę na działanie filii urzędu pocztowego w D., którą załączył do zażalenia. Podkreślił również, iż nierzetelność działania Poczty w doręczaniu przesyłek w jego budynku potwierdzają sąsiedzi z jego bloku oraz bloków sąsiednich obsługiwanych przez ten sam Urząd Pocztowy. W jego ocenie, przedstawione okoliczności obiektywnie uprawdopodabniają wadliwość doręczenia w rozpoznawanej sprawie.
Pismem z dnia 15 czerwca 2022 r. pełnomocnik skarżącej nadesłał do Sądu I instancji dwie odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. (z 3 i 10 czerwca 2022 r.) na złożone przez niego skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jednocześnie w myśl art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Zgodnie natomiast z art. 220 § 1 p.p.s.a., z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wspomniany art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Przepisy te składają się na regulację, zgodnie z którą strona wnosząca pismo do sądu administracyjnego jest obowiązana uiścić od niego opłatę.
Zaniedbanie tego obowiązku pomimo prawidłowego wezwania sądu do uzupełnienia braku fiskalnego skutkuje zastosowaniem rygoru przewidzianego w przepisach prawa. Jeżeli pismem tym jest jeden ze środków zaskarżenia wymienionych w art. 220 § 3 p.p.s.a., to sąd takie pismo odrzuci.
Sposób doręczania pism sądowych – w tym wezwań – w razie niemożności doręczenia pisma do rąk własnych lub innych upoważnionych osób został uregulowany w art. 73 p.p.s.a. Przepis § 1 tego artykułu stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65–72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie natomiast z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe.
Natomiast w myśl art. 73 § 3 p.p.s.a. w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Wreszcie, § 4 tego przepisu stanowi, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Powyższe przepisy określają warunki, które muszą zostać spełnione, aby sąd mógł przyjąć fikcję doręczenia, tj. stwierdzić, że na mocy ustawy pismo nieodebrane przez stronę traktuje się jako prawidłowo doręczone. W myśl powyższych przepisów powinny zostać spełnione ku temu następujące przesłanki: wystąpienie niemożności doręczenia pisma w inny sposób, dwukrotne awizowanie pisma w odpowiednim czasie, a także upływ 14-dniowego terminu od pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwości odebrania pisma w placówce pocztowej.
Jak wynika z akt sprawy skarżący, składając skargę na czynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Dąbrowie Górniczej, nie uiścił opłaty sądowej. Zasadnie zatem Sąd I instancji wezwał stronę do uzupełnienia braku fiskalnego skargi (karta akt sądowych nr 9 i 12) w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że skoro po dwukrotnym awizowaniu przesyłki sądowej, zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego (tj. w dniach 6 i 14 kwietnia 2022 r.), wezwanie to nie zostało odebrane z placówki pocztowej, to przesyłkę tę uznano za skutecznie doręczoną w dniu 20 kwietnia 2022 r. Siedmiodniowy termin na wykonanie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego minął zatem 27 kwietnia 2022 r. Z akt sprawy wynika zaś, że w zakreślonym w ten sposób terminie skarżąca nie uzupełniła braku fiskalnego skargi. Spełniona została zatem przesłanka do odrzucenia skargi z art. 220 § 3 p.p.s.a.
Pełnomocnik skarżącej wskazał w zażaleniu, że nie został skutecznie wezwany do dokonania opłaty od skargi z powodu wystąpienia nieprawidłowości działania Poczty Polskiej S.A. przy doręczeniu przedmiotowej przesyłki sądowej. Istotą argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zażalenia jest próba podważenia prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie, tj. spełnienia w okolicznościach sprawy przesłanek skuteczności doręczenia w trybie z art. 73 p.p.s.a., czyli poprzez awizo. Pełnomocnik kwestionuje fakt prawidłowej awizacji wskazując na błędne awizowanie przesyłki i brak awiza w skrzynce pocztowej, podnosząc nadto, że w okresie wskazanym jako terminy awizacji nie otrzymał żadnej korespondencji, w tym zawiadomień o przesyłce poleconej, a sytuacje takie występowały już wcześniej.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że domniemanie prawdziwości danych przedstawionych przez doręczyciela może zostać obalone przez stronę mającą w tym interes. W niniejszej sprawie pełnomocnik strony nie obalił jednak skutecznie tego domniemania. Zdaniem NSA, nie przedstawił on bowiem żadnych dowodów na okoliczność niedoręczenia mu zawiadomień o przesyłce zawierającej wezwanie do uzupełnienia braku fiskalnego skargi. Niewystarczające jest zaś samo twierdzenie strony w tym zakresie. Przyjęcie tezy przeciwnej prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, bowiem w każdej takiej sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej bądź też zostało błędnie wystawione. Wyprowadzone zaś w zażaleniu argumenty nie mogły zaprzeczyć fikcji doręczenia.
Stanowisko wnoszącego zażalenie nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Ze znajdującej się w aktach koperty (karta akt sądowych nr 13), w której na adres pełnomocnika skarżącej została nadana przesyłka z wezwaniem do uiszczenia wpisu sądowego oraz załączonego do niej dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru (z.p.o.), wynika, iż z powodu niedoręczenia przesyłki, nastąpiło jej dwukrotne awizowanie w dniach 6 i 14 kwietnia 2022 r. Z z.p.o. wynika również, że przesyłkę pozostawiono w UP [...], o czym w dniu 6 kwietnia 2022 r. umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej. Wszystkie czynności podjęte przez doręczyciela przy próbie dostarczenia przesyłki sądowej zostały odnotowane na kopercie i z.p.o., a każda adnotacja tam się znajdująca została opatrzona podpisem osoby doręczającej. Jak wynika zaś z ugruntowanego stanowiska sądów administracyjnych, dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru pisma ma zaś moc dokumentu urzędowego, a zatem stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone (vide np.: postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OZ 460/20; wyrok NSA z 12 grudnia 2018 r., sygn. akt I FSK 784/16).
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa również, że z załączonych do pisma pełnomocnika skarżącej z dnia 15 czerwca 2022 r. odpowiedzi Poczty Polskiej S.A. nie wynika potwierdzenie nieprawidłowości doręczenia tej konkretnej przesyłki, zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego. W odpowiedzi Poczty z dnia 3 czerwca 2022 r. wskazano m.in., że: "w zgłoszonej sprawie przeprowadzono postępowanie wyjaśniające. Z uzyskanych informacji wynika, że każdorazowo podejmowana jest próba doręczenia przesyłek, a w sytuacji nieobecności adresata lub osoby uprawnionej do odbioru, przekazywane jest zawiadomienie z informacją o miejscu i terminie odbioru przesyłki. Nadmieniamy jednak, że czynności związane z podjęciem próby doręczenia przesyłek przez operatora oraz ich awizowanie nie wymagają uwierzytelnienia ich wykonania, dlatego jednoznaczne odniesienie się do sygnalizowanych zastrzeżeń jest utrudnione".
Z kolei w odpowiedzi z dnia 10 czerwca 2022 r. Poczta Polska S.A. wskazała, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie zgłoszonej pismem z dnia 4 czerwca 2022 r. potwierdziło, iż listonosz obsługujący przedmiotowy rejon doręczeń omyłkowo doręczył do skrzynki zgłaszającego skargę zawiadomienie powtórne o awizowaniu przesyłki kierowanej do innego adresata. Okoliczność ta nie może jednak bezsprzecznie stanowić dowodu nieprawidłowości doręczenia zupełnie innej przesyłki, tj. przesyłki adresowanej do pełnomocnika skarżącej i doręczanej w dniu 6 kwietnia 2022 r. Świadczy ona jedynie o nieprawidłowości w doręczeniu innej korespondencji i w innej dacie, która adresata nie dotyczyła i nie może skutecznie podważyć informacji wynikających ze zwrotnego potwierdzenia odbioru załączonego do właściwej przesyłki.
Tym samym, wobec braku obalenia domniemania prawidłowości doręczenia przesyłki w sposób zastępczy, nie sposób uznać, że do doręczenia nie doszło. Brak jest zatem podstaw, aby w rozpoznawanej sprawie stwierdzić, że skutek doręczenia w myśl art. 73 § 3 w związku z § 4 p.p.s.a. nie wystąpił w dniu 20 kwietnia 2022 r., to jest w ostatnim dniu okresu 14 dni, licząc od dnia pierwszego awizo (6 kwietnia 2022 r.). Powyższe oznacza, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku skargi bezskutecznie upłynął w dniu 27 kwietnia 2022 r.
W świetle przedstawionych okoliczności przyjąć należy, że Sąd I instancji zasadnie postanowił o odrzuceniu wniesionej skargi, której braku strona nie uzupełniła w terminie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.