Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 20 lutego 2017 r. o sygn. akt I SA/Gl 1441/16, orzekając na podstawie art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w pkt 1. uchylił własne postanowienie z dnia 3 stycznia 2017 r. o odmowie wstrzymania wykonania decyzji, a w pkt 2. na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odmówił S. K. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia [...] sierpnia 2016 r. o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Wyjaśniając motywy podjętych rozstrzygnięć Sąd wskazał, że S. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, w skardze na powyższą decyzję ZUS zawarł wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Pierwotnie, postanowieniem z dnia 3 stycznia 2017 r., Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji, uznając, że skarżący nie wykazał przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący wniósł zażalenie. Działając w trybie autokontroli Sąd uwzględnił zażalenie i stwierdził, że kwestionowane orzeczenie było dotknięte oczywistym błędem, ponieważ zaskarżona decyzja ZUS nie korzysta z przymiotu wykonalności, a tym samym nie można orzec o wstrzymaniu wykonania takiej decyzji. Nie obliguje ona bowiem strony do jakiegokolwiek działania, nie nakłada również uprawnień, ale przede wszystkim jest aktem, który nie podlega wykonaniu. W związku z tym Sąd nie uwzględnił argumentacji dotyczącej trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego.
W zażaleniu złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego S. K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, domagał się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 20 lutego 2017 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania zażaleniowego wg norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia jego autor zgodził się z Sądem, że zaskarżona w tej sprawie decyzja ZUS z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie ma przymiotu wykonalności, zatem zgłoszenie wniosku o wstrzymanie jej wykonania było bezskuteczne. Wskazał jednak, że w piśmie z dnia 15 grudnia 2016 r. zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania innej decyzji ZUS z dnia [...] września 2016 r., stwierdzającej, że skarżący jest dłużnikiem ZUS z tytułu nieopłaconych składek na kwotę 29.418,44 zł. Do tego wniosku Sąd się nie odniósł, czym naruszył art. 61 § 3 zd. 3 p.p.s.a., z którego wynika, że sąd może wstrzymać wykonanie nie tylko zaskarżonej decyzji, ale także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Jak uznał autor zażalenia, decyzja z [...] września 2016 r. jest aktem wydanym w granicach tej samej sprawy; zachodzi tożsamość przedmiotowa, bo obie decyzje dotyczą tych samych zaległości w opłacaniu przez skarżącego składek, za te same okresy i z tego samego tytułu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy.
Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, iż szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego objęte zażaleniem postanowienie Sądu I instancji jest prawidłowe. Przypomnienia wymaga, że postanowienie to zostało przez Sąd wydane w trybie autokontroli, o którym mowa w art. 195 § 2 p.p.s.a., bo Sąd uchylił swoje wcześniejsze postanowienie z dnia 3 stycznia 2017 r. i orzekł o odmowie wstrzymana wykonania zaskarżonej przez S. K. decyzji ZUS z dnia [...] sierpnia 2016 r., odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Sąd uchylił wcześniejsze postanowienie, ponieważ zreflektował się, że tego rodzaju decyzja ZUS nie posiada przymiotu wykonalności, więc nie stosuje się do niej art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. sąd administracyjny nie może orzec o jej wstrzymaniu. Naczelny Sąd Administracyjny uznaje wskazane wyżej stanowisko Sądu za oczywiście trafne i podkreśla, że składający zażalenie nie kwestionuje go, stwierdzając na stronie drugiej zażalenia, iż cyt.: "Jak słusznie zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, tego rodzaju decyzja nie korzysta z przymiotu wykonalności, zatem zgłoszenie wniosku o jej wstrzymanie było bezskuteczne." (zob. k. 47 verte akt sądowych).
Skarżący uważa natomiast, że skoro pismem z dnia 15 grudnia 2016 r. uzupełnił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ZUS z dnia [...] sierpnia 2016 r., w którym zawnioskował o wstrzymanie wykonania innej decyzji ZUS z dnia [...] września 2016 r., wydanej jego zdaniem w granicach tej samej sprawy oraz znajdującej się w aktach administracyjnych, to Sąd miał obowiązek rozpatrzyć ten wniosek. Zdaniem skarżącego Sąd, nie odnosząc się do tego wniosku naruszył art. 61 § 3 zd. 3 p.p.s.a.
W ocenie sądu kasacyjnego, zaskarżone postanowienie, kontrolowane również z tej perspektywy, nie narusza prawa w sposób podany przez skarżącego. Brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że wskazywana przez skarżącego decyzja ZUS z dnia [...] września 2016 r. została wydana w postępowaniu prowadzonym w granicach tej samej sprawy (decyzja, o której mowa nie znajduje się w aktach sprawy; jej kopii nawet nie załączono do pisma z dnia 15 grudnia 2016 r., uzupełniającego wniosek). Pamiętać należy, że granice sprawy wyznaczyła skarga S. K. i są one jednoznacznie zakreślone przedmiotem kwestionowanego rozstrzygnięcia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2016 r. (utrzymującego w mocy decyzję ZUS Oddział w Chorzowie z dnia [...] czerwca 2016 r.) – odmową umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Nie można zatem uznać, że w granicach tak określonej sprawy została wydana inna decyzja ZUS, z dnia [...] września 2016 r. Skoro tak jest, to skarżący niezasadnie zarzucił w zażaleniu, że Sąd nie zastosował art. 61 § 3 zd. 3 p.p.s.a. i na tej podstawie nie rozpoznał wniosku o wstrzymanie wykonania niezaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji ZUS z dnia [...] września 2016 r.
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.