Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. postanowieniem z dnia 14 grudnia 2015 r., sygn. akt III SA/Gl 2065/15, oddalił wniosek P. W. Sp. z o.o. Sp. k. w W. o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] sierpnia 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.
Sąd I instancji stwierdził, że skarżąca uzasadniając swoje żądanie podniosła, iż w skardze szczegółowo uargumentowała zarzuty naruszenia prawa materialnego, którego dopuściły się organy obu instancji, wydając zaskarżone decyzje. Zdaniem spółki nie do pogodzenia z zasadą państwa prawnego byłoby wykonywanie decyzji obarczonych rażącymi wadami, zwłaszcza, gdy ich wykonanie oznacza bezpośrednio niekorzystne dla obywatela skutki finansowe. Wnioskująca spółka podniosła, że wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji jest zasadne gdyż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody, bowiem wykonanie zaskarżonych decyzji wiązałoby się z koniecznością zapłaty dobrowolnie lub w drodze egzekucji spornej kwoty kary pieniężnej w znacznej wysokości.
Skarżąca wskazała, że prowadzi kilkanaście analogicznych postępowań w skali Polski, co w przypadku wykonania kwestionowanych decyzji oznaczałoby dla niej znaczną stratę finansową, która z uwagi na specyfikę prowadzenia działalności i związaną z nią konieczność częstego wypłacania (zazwyczaj nagle) wygranych dla graczy, wymaga dysponowania na bieżąco środkami pieniężnymi. Wyjaśniła, że musi regulować bieżące zobowiązania, w tym wobec podmiotów świadczących usługi serwisowe, a jakikolwiek przestój w płatnościach oznaczałby automatycznie brak możliwości kontynuowania działalności, a co za tym idzie uzyskiwania przychodów.
Sąd I instancji oddalając wniosek stwierdził, że określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji nie zostały w rozpoznawanej sprawie wskazane przez Spółkę. Poza samym złożeniem wniosku nie uczyniono nic, aby dowieść, że istotnie przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zostały spełnione. Nie wynika to również z okoliczności i charakteru sprawy, jako że samo przekonanie o zasadności podniesionych w skardze zarzutów nie jest wystarczającym argumentem, aby uznać, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem WSA, subiektywne przeświadczenie wnioskodawcy jakoby skarżone orzeczenie było merytorycznie niesłuszne i naruszało prawo, nie stanowi przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu na podstawie art. 61 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w tym zakresie będzie bowiem badane przez Sąd przy rozpoznawaniu skargi co do meritum.
Dlatego też powoływanie się na wskazaną okoliczność na etapie postępowania wpadkowego, poprzedzającego merytoryczne rozpoznanie skargi, nie może być przesądzające i niweczyłoby sądową kontrolę zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Sąd I instancji wskazał, że obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, iż wskutek zapłaty spornej kwoty grozi mu szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa wydanej decyzji, bądź też, że do odwrócenia skutku jej wykonania nie wystarczy zwrot wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. Sąd podkreślił, że sytuacja finansowa spółki nie została w żaden sposób zobrazowana, bowiem dokumenty źródłowe wskazujące na konkretne dane liczbowe nie zostały nadesłane. Nie można było zatem ustalić jakie aktualnie spółka osiąga dochody i jaki poniosłaby uszczerbek w wyniku ewentualnego egzekwowania przez organ określonej w zaskarżonej decyzji kary pieniężnej. W tej sytuacji Sąd nie miał podstaw by przyjąć, że wykonanie zaskarżonej decyzji poprzez uiszczenie określonej sumy pieniędzy może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki.
W ocenie WSA, na istnienie tych okoliczności nie wskazuje również analiza akt sprawy, gdyż każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła P. W. Sp. z o.o. Sp. k., zaskarżając je w całości i domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie wniosku. Ponadto, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów, tj. zestawienia decyzji o wymierzeniu kary pieniężnej wydanych wobec spółki, bilansu spółki na dzień 31 maja 2015 r. i rachunku zysków i strat spółki za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 maja 2015 r., na okoliczność uzasadnienia wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może, na wniosek skarżącego, wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, co oznacza, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd o potrzebie udzielenia ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Sąd pierwszej instancji uznał, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie mógł zostać uwzględniony, bowiem skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie twierdzeń zawartych w tym wniosku, ani nie udokumentowała w żaden sposób swojej aktualnej sytuacji majątkowej.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez WSA ocena jest prawidłowa.
Podkreślić należy, że wykonanie aktu administracyjnego nakładającego na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w takim akcie należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonego do sądu administracyjnego aktu uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania aktu nakładającego obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Nie jest to – wbrew twierdzeniom zawartym w zażaleniu – przerzucanie na obywatela obowiązków, które powinno wykonywać państwo. To strona, chcąc skorzystać z wyjątku od zasady, że wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu, powinna wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania aktu przedstawić sądowi nie tylko argumenty, ale i stosowne dokumenty na ich poparcie, wskazujące że w sprawie istnieje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd administracyjny nie ma natomiast instrumentów prawnych do samodzielnego ustalania sytuacji majątkowej czy finansowej strony, które to ustalenie jest niezbędne przy ocenie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może spowodować w danym przypadku skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W dacie wydania zaskarżonego postanowienia w aktach sprawy nie było dokumentów, które uprawdopodabniałyby oświadczenie zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej, że jej wykonanie (tj. uiszczenie kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł) przed rozpoznaniem skargi doprowadzi do utraty płynności finansowej skarżącej spółki. W szczególności strona nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową. Bez tego rodzaju dokumentacji Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić, czy w kontekście aktualnej sytuacji finansowej strony wykonanie zaskarżonej decyzji organu – nawet przy uwzględnieniu obowiązku poniesienia tego rodzaju kar nałożonych na spółkę w innych postępowaniach – może doprowadzić do wyrządzenia jej szkody, która byłaby znaczna lub może spowodować skutki, które byłyby nieodwracalne.
Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że dokumentacja odnosząca się do sytuacji finansowej strony została dołączona do zażalenia. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. W tym kontekście NSA zwraca jedynie uwagę, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności.
Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.