Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 10 kwietnia 2014 r. odmówił Przedsiębiorstwu G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. (zwanej dalej: skarżącą, spółką) przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Sąd w uzasadnieniu wyjaśnił, że zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ponadto to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania takich okoliczności w sposób przekonujący.
Następnie sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że przewidziana w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie została spełniona. Natomiast analiza stanu majątkowego skarżącej, dokonana w oparciu o podniesione okoliczności oraz przedłożone do akt sprawy kserokopie dokumentów źródłowych, doprowadziła do wniosku, iż sytuacja finansowa spółki pozwala na uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 250 złotych.
WSA wyjaśnił, miedzy innymi, że skarżąca obraca znacznymi środkami pieniężnymi, z przedłożonych wydruków z rachunku bankowego wynika, że na rachunek bankowy skarżącej wpływają wpłaty od kontrahentów. Ponadto stan rachunku przewyższał kilkanaście, kilkadziesiąt, a nawet sto tysięcy złotych.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji nie może było uznać, że koszty działalności gospodarczej są priorytetowe, wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Strona występująca na drogę sądową winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku.
Spółka G. wniosła zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu przy ocenie sytuacji majątkowej skarżącej takich okoliczności, jak: wielość prowadzonych w całym kraju postępowań, brak możliwości zbycia aktywów spółki, czy konieczność zachowania środków na realizację bieżących zobowiązań, co skutkowało bezpodstawną odmową przyznania skarżącej spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, a więc stosownie do treści art. 245 § 3 p.p.s.a., obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków i opłat sądowych lub obejmującego ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, uwarunkowane jest wykazaniem przez wnioskodawcę, że jego sytuacja majątkowa i zdolności płatnicze nie są wystarczające dla poniesienia pełnych kosztów postępowania przed sądem. W przypadku osoby prawnej oznaczać to będzie wykazanie sytuacji, w której pomimo bycia zobowiązaną na mocy generalnej zasady ponoszenia przez strony postępowania kosztów swojego w nim uczestnictwa (art. 199 p.p.s.a.), nie ma ona realnej możliwości wygospodarowania środków finansowych niezbędnych na pokrycie pełnych kosztów postępowania przed sądem administracyjnym.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, podzielić należy ocenę, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji w związku z rozpoznaniem wniosku skarżącej o zwolnienie jej z obowiązku uiszczenia opłaty sądowej – wpisu od skargi kasacyjnej.
Zauważyć w pierwszej kolejności należy, że jedyne koszty, jakie skarżąca jest zobowiązana ponieść w sprawie na tym etapie postępowania to wpis od wniesionej przez nią skargi kasacyjnej, w wysokości 250 złotych.
Generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) wyjaśnił, że zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP, dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się ograniczać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe.
Odnosząc przedstawione stanowisko do realiów rozpoznawanej sprawy za niezasadne należało uznać stanowisko skarżącej, że WSA błędnie wywodził wnioski o korzystnej sytuacji spółki z rozmiarów prowadzonej przez nią działalności, ponieważ pomimo osiągania wysokich przychodów, skarżąca ponosi znaczne koszty funkcjonowania na rynku, co oznacza, że czysty dochód jest niewysoki, a dodatkowo pomniejsza go konieczność wypłaty dywidendy. Z treści formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumentów złożonych na wezwanie referendarza wynikało, że spółka osiągnęła na koniec 2012 r. znaczące zyski. Również w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 30 listopada 2013 r. osiągnięto dochód w kwocie 240.556,09 złotych. Wyciągi z rachunków bankowych za okres trzech miesięcy wykazały ponadto szereg operacji wykonanych na rzecz różnych podmiotów (od kilku do kilkudziesięciu tysięcy złotych).
Skarżącą podniosła w zażaleniu, że jej działalność wymaga posiadania – tylko z pozoru znacznych – zasobów obrotowych koniecznych do terminowego regulowania zobowiązań z tytułu najmu lokali na punkty gier, wypłacania wygranych graczom, opłacania serwisu i obsługi urządzeń, uiszczania podatku. Jednak należy wyjaśnić, że wystąpienie przez stronę o przyznanie prawa pomocy nie może być uzasadnione koniecznością regulowania (kosztem opłat sądowych) wszelkich innych należności. Naczelny Sąd Administracyjny w związku z tym stwierdza, że spółka nie wykazała, by konieczność poniesienia przez nią kosztów sądowych odbiegała od innych ciężarów finansowych, jakie ponosi w związku z prowadzoną działalnością.
Ponadto należy zauważyć, że strona występując na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku, uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiona przez skarżącą argumentacja nie daje podstaw do uwzględnienie jej wniosku. W związku z tym Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.