Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: WSA, sąd pierwszej instancji) postanowieniem z 12 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 417/23, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. 2023 r. poz. 259; dalej: p.p.s.a.) oddalił wniosek J.S. (dalej: skarżący) o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego (dalej: Inspektor) w Łodzi z 10 maja 2023 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
W uzasadnieniu sąd pierwszej instancji wskazał, że w skardze na opisane wyżej postanowienie Inspektora skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu podnosząc, że przymuszenie ojca do poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom w sytuacji braku wykluczenia przeciwwskazań do zaszczepienia narażają je na nieodwracalną utratę zdrowia, a ojca na popełnienie czynu z art. 156 i art. 157 Kodeksu karnego.
Odmawiając uwzględnienia wniosku skarżącego WSA wskazał, że przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest postanowienie dotyczące zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Zaskarżone rozstrzygnięcie zawiera jedynie negatywną ocenę zarzutów zgłoszonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, nie nakłada na skarżącego żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Nie rodzi po stronie adresata żadnych uprawnień ani obowiązków, ponieważ nie posiada węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu. Z tego względu zaskarżone postanowienie pozbawione jest przymiotu wykonalności i nie może mieć do niego zastosowania instytucja wstrzymania wykonania aktu uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a.
J.S. zażaleniem zaskarżył postanowienie sądu pierwszej instancji w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o wstrzymanie jego wykonania na podstawie art. 196 p.p.s.a. Zaskarżonemu postanowieniu WSA, na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zarzucił:
- 1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., który w razie wykonania wywołałby czyn zagrożony karą, gdyż organ postąpił w następujący sposób, organ odrzucił argumentację tłumacząc, że "zarzut ten nie mieści się w zamkniętym katalogu zarzutów określonych w art. 33 § 1", oraz bagatelizowanie bardzo ważnych czynności lekarskich ujętych w art. 17 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi;
- 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez wydanie aktu, który nie mógł być wykonany nawet w dniu jego wydania, co trwa do chwili obecnej gdyż w przedmiotowej sprawie organ postąpił w następujący sposób; mimo braku wymagalności obowiązku wydanie postanowienia nakładającego grzywnę w kwocie 2000 zł;
- 3. naruszenie przepisów postępowania art. 156 § 1 pkt 7 k.p.a. zawiera wadę powodującą nieważność z mocy prawa;
- 4. naruszenie przepisów postępowania art. 145 p.p.s.a.;
- 5. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwego postanowienia organu pierwszej instancji; co powinno skutkować stwierdzeniem nieważności postanowienia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, zaś zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Strona wnosząca o zastosowanie ochrony tymczasowej jest zobligowana uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Podkreślenia wymaga, że warunkiem zastosowania w stosunku do wnioskodawcy ochrony tymczasowej wynikającej z powołanego przepisu jest wykazanie przez stronę, że w związku z wykonaniem decyzji lub aktu administracji publicznej zachodzić będzie niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody bądź jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Skoro zaś sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Przenosząc powyższe na grunt tej sprawy stwierdzić należy, co również słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Innymi słowy, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody.
Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia czy umorzenia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA) podziela dokonaną przez sąd pierwszej instancji ocenę, że wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego nie mógł zostać uwzględniony. Oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. WSA nie mógł bowiem zastosować ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż będącym przedmiotem skargi do sądu i objętym wnioskiem o wstrzymanie jego wykonania postanowieniem z 10 maja 2023 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o oddaleniu – zgłoszonych przez J.S. – zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w celu przymuszenia skarżącego do wykonania obowiązku szczepień ochronnych syna wskazanych w tytule wykonawczym nr 16/2022 z 12 grudnia 2022 r.
Postanowienie z 10 maja 2023 r. nie nakłada zatem na skarżącego żadnego obowiązku, ani nie kreuje praw, a jedynie orzeka o tym, że nieuzasadnione są zarzuty zgłoszone przez stronę w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w związku z wydaniem przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego postanowienia z 24 stycznia 2023 r. nakładającego na stronę grzywnę za niewykonanie obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom oraz wzywającego do wykonania tego obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym z 12 grudnia 2022 r.
Wobec powyższego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu – postanowienia z 10 maja 2023 r. – nie jest możliwe, bo ma ono charakter odmowny i nie podlega wykonaniu. Podniesiona w uzasadnieniu zażalenia argumentacja nie mogła zostać uwzględniona, bowiem w całości jest ona zbieżna z zarzutami i twierdzeniami wniesionej w tej sprawie skargi i zmierza do wykazania wadliwości wydanych w sprawie postanowień organów inspekcji sanitarnej i przeprowadzonego przez te organy postępowania. Skarżący nie uargumentował natomiast w żaden sposób co w jego ocenie świadczy o wadliwości działania sądu pierwszej instancji w związku z odmową udzielenia ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.