Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r., sygn. akt I SAB/Ol 2/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił wniosek I. Ż. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, z następującym uzasadnieniem.
We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż jest emerytem i posiada na wychowaniu niepełnosprawnego syna, który wymaga ciągłego leczenia i rehabilitacji. Wydatki z tym związane wynoszą około 400 zł miesięcznie. Ponadto sam skarżący posiada orzeczenie o niepełnosprawności z powodu nadciśnienia oraz choroby kręgosłupa i na zakup swoich lekarstw wydaje około 100 zł miesięcznie. Koszty utrzymania mieszkania wynoszą natomiast około 800 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z nim syn, zaś majątek stanowi mieszkanie "współwłasnościowe" o pow. ok. 57m2. Jego miesięczny dochód brutto z tytułu emerytury wynosi 1.162,87 zł, natomiast syn otrzymuje rentę socjalną w wysokości 526,88 zł miesięcznie.
Skarżący wskazał również na zaciągniętą pożyczkę w rodzinie w wysokości 15.000 zł, podkreślając, iż w tej sytuacji poniesienie kosztów sądowych równoważne byłoby z pozbawieniem rodziny środków do życia, a ponadto wymagałoby zaciągnięcia dodatkowej pożyczki, której spłacenie byłoby bardzo trudne.
W wykonaniu wezwania skarżący przedłożył wyciągi ze wszystkich posiadanych kont, oświadczył, że syn nie posiada konta a jego renta wpływa na konto jego matki. Wskazał, że nie posiada umowy pożyczki, bowiem zawarto ją ustnie. Nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających wysokość wydatków, które – w zależność od miesiąca – wahają się pomiędzy 500 a 800 zł. Pozostała kwota wydatkowana jest na zakup żywności (300-600 zł) i odzieży (100-150). Skarżący wskazał również, że w ostatnich miesiącach wydał około 20.000 zł na remont mieszkania. Żona skarżącego uzyskuje zasiłek z pomocy społecznej i nie osiąga innych dochodów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. odmawiając przyznania prawa pomocy uznał, że skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja była na tyle trudna, iż nie dysponuje środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowego. W ocenie Sądu w sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności pozwalające na skuteczne ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Sąd wskazał, że wnioskodawca posiada stałe źródło dochodów. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarżący nie spełnia warunków do zwolnienia od kosztów sądowych, które obecnie ograniczają się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł I. Ż. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie podniósł, iż Sąd błędnie uznał, iż jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. We wniosku o przyznanie prawa pomocy szczegółowo określił wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę.
Sąd I instancji, rozpoznając wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, przeanalizował dokumenty i oświadczenia przez niego przedstawiane. Należy wskazać, że skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny i przekonujący, aby obiektywnie nie był w stanie ponieść kosztów sądowych, o zwolnienie których ubiega się oraz aby zachodziły okoliczności uzasadniające przerzucanie tych kosztów na Skarb Państwa.
Przedstawiona przez skarżącego sytuacja finansowa nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, że nie ma on możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Jak zasadnie zauważył Sąd I instancji, skarżący nie wykazał, iż nie prowadzi wspólnego gospodarstwa z żoną. Z analizy przedstawionych rachunków bankowych wynika m.in., że dokonywane są z nich płatności związane z opłatami mieszkaniowymi, przekazywane są środki na rachunek skarżącego. Zestawienie oświadczeń wnioskodawcy z treścią wyciągów z rachunków bankowych wykazało zatem szereg rozbieżności dotyczących wpływów, jak i wydatków prowadzonego przez niego gospodarstwa.
Wobec powyższego zasadnie Sąd I instancji doszedł do przekonania, że skarżący nie spełnia warunków do zwolnienia od kosztów sądowych i jest w stanie ponieść koszty sądowe ograniczające się do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożonej przez skarżącego.
Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.