Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 31 maja 2011 r., sygn. akt V SA/Wa 1488/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówi zmiany postanowienia tegoż Sądu z dnia 25 października 2010 r. w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] kwietnia 2010 r., Nr [...], w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu dostosowania gospodarstw rolnych do standardów UE, z następującym uzasadnieniem.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych referendarz sądowy postanowieniem z dnia 21 września 2010 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia części wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 350 zł. Na skutek sprzeciwu skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 25 października 2010 r. przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 702 zł, a w pozostałej części wniosek oddalił. Postanowienie to nie zostało zaskarżone.
Wyrokiem z dnia 8 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę A. K. W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia skarżący wniósł również o przyznanie prawa pomocy, przywołując w treści wniosku te same argumenty co w poprzednio złożonym wniosku.
Odmawiając zmiany postanowienia z dnia 25 października 2010 r. w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym Sąd I instancji wskazał, że okoliczności powołane przez skarżącego we wniosku o przyznanie prawa pomocy załączonego do skargi kasacyjnej nie dają podstaw do przyjęcia, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy. Z wniosku nie wynika aby sytuacja majątkowa i osobista uległa pogorszeniu, co ewentualnie mogłoby skutkować przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 25 października 2010 r. do momentu wydania postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 25 października 2010 r.
A. K. w zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:
- 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę do wydania postanowienia polegający na ustaleniu, że sytuacja osobista i majątkowa skarżącego nie uległa zmianom, a w szczególności nie uległa pogorszeniu, co uzasadniałoby zmianę wydanego w dniu 25 października 2010 r. postanowienia, podczas gdy całościowo i kompleksowo oceniana sytuacja nie daje podstaw do stawiania takiej tezy;
- 2. naruszenie normy prawnej zawartej w przepisach art. 243 i następne ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez wydanie postanowienia o odmowie zmiany postanowienia z dnia 25 października 2010 r. w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym w sytuacji, gdy podmiot ten spełnia przesłanki wskazane w cytowanym przepisie upoważniające do uzyskania takiego prawa w całości w postępowaniu kasacyjnym.
W uzasadnieniu skarżący wskazał, że stan zdrowia jego i małżonki wmusza zażywanie lekarstw, a także wizyty w specjalistycznych poradniach, co w skali miesiąca pochłaniało dużą część budżetu domowego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Nie ulega przy tym wątpliwości, że okoliczności, o których mowa w tym przepisie, mają mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Oznacza to, że zmiana okoliczności sprawy, która pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji strony dokonaną przez Sąd w postanowieniu, o którego zmianę wnosi strona, nie może być przyczyną uwzględnienia takiego wniosku.
Zgodnie z powołanym wyżej artykułem, zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpiły zmiany okoliczności sprawy, podkreślić przy tym należy, iż mają to być okoliczności istotne dla rozpatrywanej kwestii, a więc dla oceny przesłanek umożliwiających ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy.
Tymczasem autor zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 31 maja 2011 r. nie kwestionuje uznania przez Sąd, że wniosek z dnia 5 maja 2011 r. jest wnioskiem o zmianę postanowienia a nie nowym wnioskiem złożonym w sprawie. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że treść wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 5 maja 2011 r. jest tożsama z treścią pierwszego wniosku.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia wskazać należy, że nie są one trafne. Z załączonej do zażalenia dokumentacji medycznej dotyczącej małżonki skarżącego wynika fakt leczenia szpitalnego, ale nie obrazuje on sytuacji materialnej. Powołanego w zażaleniu ogólnego osłabienia psychicznego skarżącego również nie można potraktować jako istotną zmianę okoliczności. Z zaskarżonego postanowienia wynika, że sąd kompleksowo ocenił wniosek skarżącego i na podstawie zawartych we wniosku informacji uznał, że nie ma podstaw do zmiany postanowienia.
Co do drugiego zarzutu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji nie mógł naruszyć "normy prawnej zawartej w przepisach art. 243 i następne p.p.s.a.". Przyznanie bowiem prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest uzależnione od złożenia wniosku przez stronę i wykazania, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stąd ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa.
Przypomnieć jednak należy, że zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy została oceniona postanowieniem z dnia 21 października 2010 r. W rozpoznawanej sprawie zaś istotne jest czy doszło do zmiany okoliczności uzasadniających zmianę ww. postanowienia.
A zatem, w świetle powołanych wyżej powodów, Sąd I instancji trafnie stwierdził, że nie można było uznać wskazanych argumentów za wystarczające dla zastosowania art. 165 p.p.s.a.
Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.