Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 marca 2017 r., sygn. akt V SA/Wa 357/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Z. C. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z jej skargi na postanowienie P. S.A. w K. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach tj. art. 3 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.). W sprawie skarżąca wniosła skargę do sądu administracyjnego na stanowisko wierzyciela P. S.A. w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności z tytułu zaległych opłat abonamentu rtv. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. o treści obowiązującej od dnia 15 sierpnia 2015 r. sprawy w powyższym przedmiocie zostały wyłączone spod kontroli sądowoadministracyjnej. Ponieważ wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym został złożony w sprawie nie podlegającej kognicji sądu administracyjnego, wniosek ten Sąd I instancji oddalił z uwagi na oczywistą bezzasadność wniesionej skargi, na podstawie art. 247 w zw. z art. 258 § 4 p.p.s.a.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Z. C. wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazała, że pozbawia się ją prawa do sądu administracyjnego, kontroli nad treścią orzeczeń, które teoretycznie mają już postać tytułu wykonawczego, ale w rzeczywistości nie zostały wcześniej w żaden sposób skonkretyzowane (przez wydanie decyzji wymiarowej, złożenie deklaracji, czy też z mocy samej ustawy) prowadzi wprost do uszczuplenia podstawowych, konstytucyjnych praw obywatelskich.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Rozpatrując wniesione zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 marca 2017 r. wskazać należy, że Sąd I instancji prawidłowo orzekł o odmowie przyznania prawa pomocy na zasadzie art. 247 p.p.s.a.
Zakres kognicji sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 p.p.s.a. Przepis ten aktualnie, po nowelizacji ustawy Prawo o postępowaniu administracyjnym dokonanej ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;
- 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Z treści tego przepisu wynika, że spod kognicji sądu administracyjnego, wolą ustawodawcy, w pkt 3 wyłączono postanowienia, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Niewątpliwie przedmiot niniejszej skargi dotyczy właśnie takiego postanowienia.
Stosownie natomiast do treści art. 247 p.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. O oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi więc o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania strony skarżącej. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości, co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, str. 573).
W związku z powyższym ustalenie, że skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 p.p.s.a. w sytuacji rozpatrywania wniosku o prawo pomocy determinuje odmowę uwzględnienia takiego wniosku w oparciu o art. 247 p.p.s.a. Inaczej brak właściwości sądu administracyjnego w danej sprawie (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) czyni koniecznym stwierdzenie oczywistej bezzasadności skargi co w konsekwencji uzasadnia także odmowę przyznania prawa pomocy, jeśli w rozpatrywanej sprawie wniosek o prawo pomocy został złożony.
Sąd I instancji odmawiając prawa pomocy na zasadzie art. 247 p.p.s.a. postąpił zgodnie z prawem, bowiem przedmiotem skargi w niniejszej sprawie było stanowisko wierzyciela P. S.A. w K. w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności z tytułu zaległych opłat abonamentu rtv. Z dniem 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), którą zmieniono między innymi treść art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu, sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało zainicjowane skargą wniesioną po 15 sierpnia 2015 r., co oznacza, że zastosowanie w tej sprawie ma art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 r., który wyłącza możliwość wniesienia skargi na postanowienie zawierające stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów, a co za tym idzie w rozumieniu art. 247 p.p.s.a. uzasadnia oddalenie wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy.
Na marginesie należy zwrócić uwagę, że niezaskarżalność postanowień wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym nie wyklucza sądowej kontroli działalności tego podmiotu. Podkreślić bowiem, należy że skarga do sądu przysługuje na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów. Sądowa kontrola takiego postanowienia obejmuje w takim przypadku również postanowienie wierzyciela w sprawie zajętego przez niego stanowiska.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.