Uzasadnienie
Postanowieniem z 13 maja 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 2541/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K.W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 12 lipca 2021 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy:
Pismem z 25 sierpnia 2021 r. skarżący wniósł skargę na decyzję GITD z 12 lipca 2021 r., którą opłacił wpisem sądowym w kwocie 100 zł.
Zarządzeniem z 20 października 2021 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wpisu sądowego w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu 8 listopada 2021 r.
Pismem z 9 listopada 2021 r. skarżący wyjaśnił, że wpłacił na rachunek bankowy Sądu 100 zł tytułem wpisu od skargi. Oznaczył tę wpłatę numerem decyzji, a nie sygnaturą akt sprawy. Poprosił o zaliczenie tej kwoty na poczet wpisu sądowego w sprawie.
WSA w Warszawie odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie wpisu sądowego w terminie (do 15 listopada 2021 r.), na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej p.p.s.a.").
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Wskazał, że dokonał wpłaty wpisu 25 sierpnia 2021 r., na dowód czego przesłał potwierdzenie przelewu. O facie zapłaty wpisu informował również po otrzymaniu wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego. Stwierdził, że nikt z Sądu w żaden sposób nie próbował z nim wyjaśnić wpłaty na kwotę 100 złotych jako mylnie dokonanej z uwagi na tytuł przelewu. Nie otrzymał też zwrotu tej kwoty na konto bankowe, co – jego zdaniem – sugeruje, że została ona zaksięgowana na poczet sprawy.
Wskazał również, że przed wysłaniem pisma z 9 listopada 2021 r. kontaktował się telefonicznie z WSA w Warszawie w celu ustalenia sposobu załatwienia sprawy, ponieważ nie wiedział, czy ma kwotę 100 zł wpłacić ponownie i żądać zwrotu tej wpłaconej 25 sierpnia 2021 r. czy też złożyć dodatkowe wyjaśnienia. Polecono mu złożyć wyjaśnienia i potwierdzenie przelewu, co też uczynił.
Skarżący przestawił swoje stanowisko co do zgodności z prawem decyzji GITD.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 220 § 1 i § 3 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek skargi, od której nie zostanie uiszczona opłata. W takim przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego skargę, aby pod rygorem jej odrzucenia uiścił wpis w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W przypadku niedokonania tej czynności, sąd odrzuca skargę.
Z uwagi na to, że niezastosowanie się do wezwania rodzi doniosłe skutki prawne dla strony wnoszącej pismo (jego odrzucenie), to wezwanie powinno być w taki sposób sformułowane, aby jasno z niego wynikało, do czego strona została wezwana – z jakiego powodu musi uiścić wpis, w jakiej wysokości, jaki jest termin na dokonanie tej czynności – oraz jakie są skutki niezastosowania się do wezwania.
W doktrynie wskazuje się nawet, że zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia opłaty powinno być opatrzone krótkim uzasadnieniem, wskazującym na podstawę do żądania opłaty w wyznaczonej wysokości wynikającej z odpowiedniego przepisu jednego z dwóch rozporządzeń Rady Ministrów: w sprawie opłaty kancelaryjnej oraz w sprawie wysokości wpisu. Uzasadnienie wydaje się niezbędne, gdyż na takie zarządzenie, stosownie do art. 227 § 1 p.p.s.a., przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 163 § 2 w zw. z art. 167 p.p.s.a.). Ponadto za takim sposobem formułowania wezwania strony o wniesienie opłaty w stosownej wysokości przemawia art. 6 p.p.s.a. oraz konstytucyjna zasada informowania o działaniu organów państwowych (M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 220 i cytowane tam orzecznictwo).
Warto również wskazać, że w postanowieniu z 9 grudnia 2014 r., II FZ 1878/14, NSA stwierdził, że nieprecyzyjność (niedokładność) pouczenia, zawartego w zarządzeniu o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, powoduje wątpliwości co do treści oraz sposobu prawidłowego wykonania tego zarządzenia, a tym samym wyklucza możliwość odrzucenia skargi kasacyjnej w sytuacji niezastosowania się do wskazanego w pouczeniu rygoru.
Poczynienie powyższych uwag na gruncie niniejszej sprawy było niezwykle istotne, ponieważ – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi nie było precyzyjne, a więc jego niewykonanie nie mogło być przyczyną odrzucenia skargi.
Należy bowiem wskazać, że wraz ze złożeniem skargi – bez wezwania Sądu – skarżący uiścił wpis sądowy w wysokości 100 zł. Na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a. w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczególnych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) od skargi na decyzję z 12 lipca 2021 r. o nałożeniu kary pieniężnej należny był wpis sądowy w wysokości 200 zł. Różnica między wpisem uiszczonym a zapłaconym wyniosła więc 100 zł, do uiszczenia której kwoty skarżący został wezwany.
W okolicznościach tej sprawy wezwanie nie zostało jednak sformułowane precyzyjnie. Wskazano w nim bowiem, że wzywa się skarżącego do "uzupełnienia wpisu sądowego od skargi (...) w kwocie 100 zł". Z zarządzenia nie wynikało natomiast, że Sąd miał świadomość, że skarżący uiścił już 100 zł wraz z wniesieniem skargi ani że cały wpis powinien wynosić 200 zł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji gdy wpis sądowy został uiszczony przez skarżącego – bez wezwania – w niższej wysokości niż wpis należy, z prawidłowo sformułowanego wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego do skargi wydanego na podstawie art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., powinno jasno wynikać, że zapłacona kwota nie jest wystarczająca, oraz jaka była prawidłowa kwota całego wpisu do skargi i część pozostała do zapłacenia. Wezwanie powinno zawierać takie elementy szczególnie, w sytuacji gdy kwota zapłacona przez skarżącego i pozostająca do zapłacenia są takie same, jak to miało miejsce na gruncie niniejszej sprawy.
Zdaniem NSA, otrzymując takie wezwanie, skarżący mógł przyjąć, że uiszczony przez niego wpis zagubił się, z powodu wskazania numeru zaskarżonej decyzji w tytule, a nie sygnatury akt, lub nie został połączony ze skargą. Tym samym skarżący mógł przyjąć, że Sąd wzywa go do uiszczenia kwoty już wpłaconej i – jak wskazał, po kontakcie telefonicznym z Sądem – złożył wyjaśnienia odnośnie do zapłacenia kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi.
Naczelny Sąd Administracyjny ze swojej praktyki wie, że sądy administracyjne w wezwaniach zazwyczaj rozróżniają sytuację gdy wpis sądowy nie został w ogóle zapłacony – i wtedy wzywają do jego "uiszczenia" – oraz gdy został zapłacony w nieprawidłowej wysokości, wskazując, że wzywa się do jego "uzupełnienia". Dla stron postępowania, szczególnie niereprezentowanych przez adwokata czy radcę prawnego, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, rozróżnienie to nie musi być jasne. Słowo "uzupełnić" można bowiem rozumieć jako uzupełnienie czegoś, czego brakuje w całości, a nie jedynie w części, jak słowo to rozumieją sądy administracyjne.
Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego na gruncie niniejszej sprawy nie było na tyle precyzyjne, aby jego niewykonanie mogło stanowić podstawę do odrzucenia skargi.
Po wydaniu niniejszego postanowienia Sąd pierwszej instancji powinien co do zasady skierować do skarżącego wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi w odpowiedniej kwocie, w sposób precyzyjny wyjaśniając, dlaczego wezwanie zostało wystosowane. Jednak, uwzględniając, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi, które było wolne od wpisu sądowego, zostało opłacone wpisem w wysokości 100 zł, Sąd pierwszej instancji powinien zaliczyć tę kwotę na poczet zaległego wpisu sądowego od skargi i nadać sprawie dalszy bieg.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.