Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 października 2016 r. odrzucił wniosek C. C. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonego postanowieniem tego Sądu z dnia 5 sierpnia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 565/15.
Sad I instancji w uzasadnieniu powyższego postanowienia podał, że Skarżący – C. C., w dniu [...] sierpnia 2016 r. nadał na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie VISA/Wa 565/15. Jako podstawę swojego żądania wskazał art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej p.p.s.a.). Podniósł, że w toku postępowania w sprawie VISA/Wa 565/15 został przez WSA pozbawiony możliwości działania, gdyż Sąd wszelką korespondencję – w tym odpis postanowienia kończącego z [...] sierpnia 2015 r. wraz z uzasadnieniem skierował nie do niego, ale do pełnomocnika, którego - jak twierdzi, upoważnił jedynie do występowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jako dzień, w którym dowiedział się o treści ww. postanowienia WSA z 5 sierpnia 2015 r. skarżący wskazał [...] maja 2016 r. – tj. dzień, w którym w siedzibie NSA przeglądał akta sprawy VISA/Wa 565/15.
Zatem, w jego ocenie od tego dnia, swój bieg rozpoczął przewidziany w art. 277 p.p.s.a. trzymiesięczny termin na wniesienie skargi o wznowienie postępowania. Jednocześnie skarżący podniósł, że gdyby Sąd doszedł do przekonania, że owa skarga została złożona po terminie wnosi o przywrócenie tego terminu, jako uchybionego bez jego winy.
Sąd I instancji uzasadniając odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wskazał, że skarżący zaskarżył do WSA uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VISA/Wa 2699/12. Wyrokiem z 28 maja 2013 r. WSA oddalił skargę na ową uchwałę. Skarżący wyrok ten zaskarżył do NSA, uprzednio ustanowiwszy profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego (k. 121 akt VISA/Wa 565/15). NSA wyrokiem z 17 grudnia 2014 r. (IIGSK 1932/13 – k. 153 akt VISA/Wa 565/15) uchylił powyższy wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
WSA sprawę zarejestrował ponownie, pod sygn. akt VISA/Wa 565/15 i wyznaczył dla jej rozpoznania termin rozprawy na dzień [...] sierpnia 2015 r., godz. 12:30, o czym zawiadomił pełnomocnika skarżącego – radcę prawnego. Dnia [...] sierpnia 2015 r., do WSA wpłynął faks skarżącego, w którym poinformował, że o rozprawie, która ma się dziś odbyć, dowiedział się przypadkiem. Wskazał przy tym, że "zawiadomienie o dzisiejszej rozprawie zostało przesłane (na nieaktualny już adres) upoważnionej do reprezentowania mnie w postępowaniu przez Naczelnym Sądem Administracyjnym r.pr. (...)". Fakt wpływu tego faksu do Sądu został odnotowany także w protokole z rozprawy. Z treści faksu nie wynika, aby skarżący podał w nim nowy adres, jak również nie wypowiedział udzielonego radcy prawnemu pełnomocnictwa. Odnośnie tej okoliczności Sąd I instancji stwierdził, że skarżący w piśmie z [...] stycznia 2013 r. został pouczony, że o każdej zamianie adresu ma obowiązek informować Sąd oraz o skutkach niedopełnienia tego obowiązku.
WSA postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r. umorzył postępowanie wszczęte ze skargi na uchwałę Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej, wypełniając tym samym wytyczne NSA zawarte w orzeczeniu z dnia [...] grudnia 2014 r. Postanowienie to zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego na znany Sądowi adres i uznane za doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. z dniem [...] września 2015 r. Prawomocność tego rozstrzygnięcia została stwierdzona z dniem [...] października 2015 r.
Sąd I instancji wskazał ponadto, że zanim postanowienie WSA z dnia [...] sierpnia 2015 r. stało się prawomocne skarżący pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. wniósł o doręczenie mu odpisu tego postanowienia wraz z uzasadnieniem. To świadczy, zdaniem Sądu I instancji, że skarżący już w sierpniu 2015 r. wiedział o orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 565/15. Sąd w odpowiedzi poinformował skarżącego, że odpis ww. postanowienia z uzasadnieniem, zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a., został przesłany do jego pełnomocnika. Nadto wskazał, że żądane dokumenty mogą zostać skarżącemu przesłane po uprzednim uiszczeniu opłaty kancelaryjnej.
Sąd I instancji wskazał, że skarżący w styczniu 2016 r. złożył do NSA skargę na przewlekłość postępowania WSA, która to skarga postanowieniem z 23 lutego 2016 r. (IIGPP 3/16) została oddalona. NSA - powołując się na drugi akapit pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego w związku z wniesioną przez niego skargą kasacyjną od wyroku WSA z 28 maja 2013 r. stwierdził, że jest to pełnomocnictwo ogólne, obejmujące swym zakresem przedmiotowym "prawo do podejmowania czynności faktycznych i prawnych przed sądami" (....) "we wszystkich instancjach wraz z prawem dalszej substytucji". W ocenie NSA owo pełnomocnictwo zostało zatem przez WSA prawidłowo zinterpretowane, jako obejmujące swym zakresem postępowanie prowadzone przez WSA i dlatego wszelka korespondencja właściwie kierowana była do pełnomocnika skarżącego.
Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, że bezspornym jest, że sprawa, o wznowienie której skarżący obecnie wnosi, jest prawomocna od dnia [...] października 2015 r., a skarga o wznowienie została nadana na adres WSA dnia [...] sierpnia 2016 r.
Zdaniem WSA wskazany przez skarżącego dzień o którym dowiedział się o postanowieniu WSA z dnia 5 sierpnia 2015 r. (zdaniem skarżącego – [...] maja 2016 r.) jest niewłaściwy, gdyż jak wynika z akt sprawy, o postanowieniu z 5 sierpnia 2015 r. skarżący miał wiedzę na pewno już dnia [...] sierpnia 2015 r., gdyż tego dnia sporządził skierowany do WSA wniosek o doręczenie mu owego orzeczenia z uzasadnieniem. W tamtym czasie - sierpień 2015 r., skarżący nie mógł jeszcze skutecznie wnosić o wznowienie postępowania, gdyż sprawa ta nie była prawomocna – stała się taką z dniem [...] października 2015 r. W tym okresie od postanowienia z 5 sierpnia 2015 r. przysługiwała skarga kasacyjna.
Sąd zauważył przy tym, że dnia [...] września 2015 r. skarżący otrzymał informację (z.p.o. k. 215 akt), że żądany przez niego odpis postanowienia z uzasadnieniem z 5 sierpnia 2015 r. może zostać mu doręczony po uiszczeniu stosownej opłaty kancelaryjnej oraz że Sąd przesłał odpis tego orzeczenia z uzasadnieniem do pełnomocnika skarżącego, który, jak wynika z akt sprawy, został uznany za doręczony w trybie zastępczym dnia [...] września 2015 r.
Skoro skarżący już w sierpniu 2015 r. miał wiedzę o orzeczeniu z 5 sierpnia 2015r., to trzymiesięczny termin wskazany w art. 277 p.p.s.a. rozpoczął bieg od [...] października 2015 r. tj. od dnia następnego po dniu kiedy sprawa, o wznowienie której wnosi, stała się prawomocna. Zatem wnosząc skargę o wznowienie dnia [...] sierpnia 2016 r. uchybił trzymiesięcznemu terminowi, którego ostatnim dniem był [...] stycznia 2016 r. Wobec tego mógł wnieść wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosek taki należy zgłosić w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że w sprawie, o wznowienie której wnosi, istota sprowadzała się do ustalenia, czy WSA prawidłowo działał przyjmując, że jest on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, a w konsekwencji czy prawidłowo wszelką korespondencję kierował do tego pełnomocnika, a nie do skarżącego. Nadto wskazał, że w sytuacji, "gdy dzień początkowy biegu terminu zależy od przyjętej interpretacji, a interpretacji takiej dokonał w sprawie NSA, nie można przypisać stronie, która wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania przez NSA z powodu niedoręczenia orzeczenia, winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania."
Sąd I instancji wskazał, że dla skargi o wznowienie postępowania w sprawie VI SA/Wa 565/15 żadnego znaczenia nie miała sprawa zawisła przed NSA ze skargi na przewlekłość postępowania w sprawie VISA/Wa 565/15 (II GPP 3/16). Skarżący błędnie zatem przyjął, że dzień początkowy biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania zależny był od przyjętej przez NSA interpretacji, co do zakresu przedmiotowego spornego pełnomocnictwa.
Jednakże mając na uwadze przekonanie skarżącego, Sąd I instancji przyjął, że z tym dniem – tj. [...] maja 2016 r. - moment doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia NSA w sprawie II GPP 3/16, bieg rozpoczął siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania. Termin ten upłynął dnia [...] maja 2016 r., a wniosek został zgłoszony przez skarżącego dnia [...] sierpnia 2016 r. To powoduje, że wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania jest spóźniony i jako taki podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a.
C. C. złożył zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 88 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że doszło do uchybienia siedmiodniowego terminu na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, podczas gdy 3-miesięczny termin na wniesienie skargi o wznowienie zaczął swój bieg od dnia [...] maja 2016 r. (przy jednej z możliwych interpretacji przepisów), albo od dnia [...] maja 2016 r. (przy innej interpretacji), przyjmując skrajny przypadek, że dniem początkowym dla 3-miesięcznego terminu był dzień [...] maja 2016 r., to termin ten mijał dnia [...] sierpnia 2016 r., czyli skarżący dochował terminu;
do wskazanej obrazy przepisu doszło wskutek założenia, że wszczęcie postępowania w sprawie o stwierdzenie przewlekłości postępowania, prowadzonej pod sygn. akt II GPP 3/16 przez Naczelny Sąd Administracyjny, nie miało wpływu dostępność drogi zaskarżenia w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 565/15.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a., że pierwszą kwestią, która podlega badaniu przy rozpoznawaniu wniosku o przywrócenie terminu, jest to czy terminowi o przywrócenie którego się wnosi rzeczywiście uchybiono. W przypadku bowiem, gdy czynność procesowa została dokonana w terminie, wniosek taki podlega odrzuceniu.
Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji, że skoro skarżący posiadał już w sierpniu 2015 r. wiedzę o orzeczeniu z dnia 5 sierpnia 2015 r. o sygn. akt VI SA/Wa 565/15, to składając skargę o wznowienie postępowania sądowego, zakończonego tym postanowieniem, w dniu [...] sierpnia 2016 r., uchybił terminowi określonemu w art. 277 p.p.s.a. O okoliczności, iż skarżący posiadał wiedzę o wydaniu postanowienia w sprawie o sygn. akt VI SA/Wa 565/15, świadczy przede wszystkim to, że skarżący pismem z dnia [...] sierpnia 2015 r. wniósł o doręczenie mu tego postanowienia wraz z uzasadnieniem. Wobec tego Sąd I instancji zasadnie przyjął, że termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania rozpoczął bieg w dniu [...] października 2015 r. – od dnia w którym postanowienie z dnia 5 sierpnia 2015 r. stało się prawomocne.
Następnym etapem badania wniosku o przywrócenie terminu, jest zbadanie czy zostały spełnione warunki zawarte w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. W świetle tych przepisów warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest łączne spełnienie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, jednocześnie dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Jak stanowi z kolei art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd I instancji prawidłowo przyjął, iż wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania w sprawie VI SA/Wa 565/15 jest spóźniony, a w konsekwencji podlega odrzuceniu.
Sąd I instancji stwierdził, że siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie VI SA/Wa 565/15 upłynął w dniu [...] maja 2016 r., licząc rozpoczęcie jego biegu od dnia [...] maja 2016 r. tj. od momentu doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II GPP 3/16. Sąd wprawdzie zauważył, że "dla skargi o wznowienie postępowania w sprawie VI SA/Wa 565/15 żadnego znaczenia nie miała sprawa zawisła przed NSA ze skargi na przewlekłość postępowania w sprawie VI SA/Wa 565/15.", jednakże oceniając terminowość wniosku o przywrócenie terminu, na korzyść skarżącego wziął pod uwagę "przekonanie skarżącego" i jako datę początkową biegu terminu określił dzień [...] maja 2016 r. Nie oznacza to jednak, że ewentualne prawo do wniesienia skargi o wznowienie postępowania aktualizuje się dopiero w momencie zakończenia postępowania dotyczącego przewlekłości.
Sąd I instancji w tym zakresie zasadnie zwrócił uwagę, że postępowanie dotyczące przewlekłości postępowania miało oddzielny byt prawny. Należy w tym aspekcie wskazać również na powoływany wyżej art. 277 p.p.s.a., który określa termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Wskazano w nim, że początkiem terminu jest dzień, w którym strona lub jej przedstawiciel ustawowy dowiedział się o orzeczeniu. Wobec tego nie można przyjąć, jak chciałby skarżący, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, rozpoczyna się w dniu w którym zostało wydane orzeczenie dotyczące ewentualnej przewlekłości postępowania sądowoadministracyjnego, którego strona żąda wznowienia. Nie ma przy tym znaczenia, z jakiego powodu skarga na przewlekłość postępowania została złożona.
Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze stwierdza, że z uwagi na to, że skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w dniu [...] sierpnia 2016 r., a zatem po upływie ustawowego terminu na jego wniesienie (siedem dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu) Sąd I instancji prawidłowo odrzucił wniosek na podstawie art. 88 p.p.s.a.
W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.