Postanowienie NSA z 23 lipca 2013 r., II GZ 357/13

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 23 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. O. – R. C. E. i Z. "T.-T." na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 maja 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 346/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej

Sprawa

w sprawie ze skargi B. O. – R. C. E. i Z. "T.-T." na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dotacji rozwojowej postanawia: oddalić zażalenie

Skład

sędzia NSA Stanisław Gronowski przewodniczący

Uzasadnienie

Postanowieniem z dnia 10 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił B. O. – R. C. E. i Z. "T.-T.", dalej "skarżącej" przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na decyzję Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] wydaną w przedmiocie zwrotu dotacji rozwojowej.

Jak ustalił Sąd pierwszej instancji, pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. (data nadania) pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. We wniosku skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika – r. pr. D. N. wyjaśniła, że po ogłoszeniu w dniu 6 listopada 2012 r. wyroku wypowiedziała pełnomocnictwo r. pr. R. O. i samodzielnie złożyła wniosek o wydanie odpisu wyroku wraz z jego uzasadnieniem, jednoznacznie wskazując, iż odpis wyroku z uzasadnieniem należy przesłać na adres wskazany we wniosku. Skarżąca, pozostawała w błędnym przekonaniu, że r. pr. R. O. poinformuje Sąd o wypowiedzeniu pełnomocnictwa – co nie zostało uczynione. Sąd pierwszej instancji doręczył uzasadnienie na adres pełnomocnika. Jak wyjaśniła skarżąca, jej dotychczasowy pełnomocnik – jak wynika z adnotacji sporządzonej zarówno na piśmie przewodnim jak i na kopercie - odpis wyroku odebrał w dniu 19 grudnia 2012 r., a nie w dniu 18 grudnia 2012 r. – jak wskazał Sąd pierwszej instancji. Dodatkowo skarżąca wyjaśniła, że odpis wyroku z uzasadnieniem został przesłany na adres sąsiadującego z kancelarią sklepu, którego pracownik grzecznościowo odbierał korespondencję przychodzącą na adres kancelarii (pełnomocnik udostępnił pracownikowi sklepu pieczątkę nagłówkową kancelarii). Uprawdopodabnia to fakt, że na potwierdzeniu odbioru korespondencji nie figuruje czytelny podpis, jaki zobowiązany był złożyć profesjonalny pełnomocnik. Pismo to zostało przekazane przez pracownika sklepu z mylną informacją o odbiorze korespondencji w dniu 19 grudnia 2012 r. Pełnomocnik wprawdzie próbował skontaktować się ze skarżącą, jednak było to utrudnione ze względu na fakt, że skarżąca przebywała od 15 grudnia 2012 r. do 5 stycznia 2013 r. wraz z chorą córka na turnusie rehabilitacyjnym w Gościmiu k/Drezdenka.

Skarżąca odebrała przesłany jej odpis wyroku wraz z uzasadnieniem po powrocie z turnusu. Na otrzymanym piśmie przekazującym dokumenty figuruje data 19 grudnia 2012 r., w związku z powyższym skarżąca ustalając termin do wniesienia skargi kasacyjnej mylnie przyjęła, że termin ten upływa w dniu 18 stycznia 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny jak wskazano na wstępie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazując, iż zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270, dalej: "p.p.s.a."), Sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli bez swojej winy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Jak podkreślił Sąd pierwszej instancji zgodnie art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Zatem ustanowienie pełnomocnika obliguje sąd do doręczenia pisma bezpośrednio pełnomocnikowi. Osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób jakby sama dokonywała czynności procesowych, w tym odbioru pism tyle, że z wykorzystaniem profesjonalnej pomocy. Bez znaczenia dla skuteczności doręczenia pozostają relacje między pełnomocnikiem a mocodawcą, przyjęty przez nich sposób komunikacji czy zakres przekazywania informacji.

W ocenie Sądu pierwszej instancji bez wpływu dla sprawy pozostaje okoliczność, iż odpis wyroku wraz z uzasadnieniem Sąd doręczył na adres wskazany przez pełnomocnika, nawet jeżeli w piśmie procesowym skarżąca wnosiła o jego przesłanie na własny adres, tym bardziej, że w Sądzie ani skarżąca ani jej pełnomocnik nie złożyli dokumentu wypowiedzenia pełnomocnictwa. W ocenie Sądu pierwszej instancji, nie uzasadnia braku winy skarżącej powoływana okoliczność, iż to pełnomocnik powinien złożyć akt wypowiedzenia pełnomocnictwa, bowiem po wypowiedzeniu pełnomocnictwa skarżąca samodzielnie dokonywała czynności procesowych (złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku) zatem nie można uznać, że jest osobą niezaradną życiowo i w związku z brakiem wykształcenia prawniczego nie potrafi należycie dbać o swoje interesy w postępowaniu sądowym. W ocenie Sądu pierwszej instancji, strona skarżąca wybierając profesjonalnego pełnomocnika może wymagać od niego zawodowego wypełniania obowiązków, jednak ponosi też skutki jego działania lub zaniechania, w tym również doboru osób w którymi pełnomocnik współpracuje.

Skarżąca w zażaleniu na to postanowienie wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. Jak wskazała, Sąd pierwszej instancji wydając zaskarżone postanowienie nie uwzględnił całego kontekstu sytuacyjnego przedmiotowej sprawy, a w szczególności nie uwzględnił, że przyczyną nie dotrzymania przez skarżącą terminu do wniesienia skargi kasacyjnej była błędna informacja na temat daty doręczenia pisma przez jej dotychczasowego pełnomocnika, zaś sama skarżąca, mimo niesprzyjających okoliczności, dochowała szczególnej staranności wymaganej przy wykonaniu czynności procesowej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw.

W myśl przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu.

W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Podkreślenia wymaga przy tym, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminowi należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika. To strona bowiem ponosi wszelkie konsekwencje działania bądź zaniechania reprezentującego ją w sprawie pełnomocnika.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, iż doręczenia na adres pełnomocnika, w sytuacji kiedy to skarżąca osobiście wystąpiła z wnioskiem o doręczenie wyroku wraz z uzasadnieniem, jednocześnie nie zawiadamiając Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi, czy też okoliczność, że została błędnie poinformowana przez pełnomocnika o dacie odebrania korespondencji, nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi kasacyjnej.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Stwierdzić należy, że ustanowienie pełnomocnika obliguje sąd do doręczenia pisma bezpośrednio pełnomocnikowi. Osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób jakby sama dokonywała czynności procesowych, w tym odbioru pism tyle, że z wykorzystaniem profesjonalnej pomocy. Bez znaczenia dla skuteczności doręczenia pozostają relacje między pełnomocnikiem a mocodawcą, przyjęty przez nich sposób komunikacji czy zakres przekazywania informacji.

Przepisy o doręczeniach pism procesowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący (ius cogens), a sama procedura doręczania pism musi być oceniania w świetle zasady oficjalności doręczeń oraz zasady formalizmu czynności procesowych sądu. Ustawodawca w tym zakresie wyłączył, co do zasady, jakąkolwiek dyspozytywność stron postępowania, określając jasno i precyzyjnie: jak, kiedy i komu należy dokonywać doręczenia oraz jakie z tym faktem wiążą się konsekwencje procesowe. Zgodnie z art. 34 p.p.s.a. strona w postępowaniu sądowoadministracyjnym może działać samodzielnie lub przez pełnomocnika (pełnomocników). Udzielenie pełnomocnictwa procesowego i dołączenie go do akt sprawy rodzi ten skutek, że wszystkie pisma procesowe doręcza się od tej chwili aż do czasu poinformowania Sądu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa, ustanowionemu pełnomocnikowi. Przesądza o tym treść art. 67 § 5 p.p.s.a. Zatem data doręczenia pełnomocnikowi wyroku wraz z uzasadnieniem rozpoczyna bieg terminu do wniesienia środka odwoławczego. Jest to konsekwencja założenia, że osoba reprezentowana przez pełnomocnika działa w taki sposób, jakby sama dokonywała czynności procesowych, tyle że przy wykorzystaniu profesjonalnej pomocy. Nie stanowi zatem przesłanki do przywrócenia terminu okoliczność błędnego poinformowania skarżącej przez jej pełnomocnika w zakresie daty odebranie wyroku wraz z uzasadnieniem, bowiem działania i zaniechania pełnomocnika ustanowionego w sprawie, jak już wyżej podkreślono, obciążają bezpośrednio jego mocodawcę.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.