Postanowienie NSA z 19 maja 2017 r., II GZ 357/17

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Rozpoznanie

w dniu 19 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. w P. Sp. z o.o. na postanowienie zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2017 r.; sygn. akt V SAB/Wa 17/16 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego

Sprawa

w sprawie ze skargi R. w P. Sp. z o.o. na bezczynność Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w przedmiocie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie odmowy umorzenia opłaty z tytułu używania niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych postanawia: oddalić zażalenie

Skład

sędzia NSA Dariusz Dudra przewodniczący

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 marca 2017 r. (sygn. akt V SAB/Wa 17/16) wydanym w sprawie ze skargi R. w P. Sp. z o.o. w przedmiocie bezczynności Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w zakresie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie zobowiązania organu do wydania aktu; stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności i bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądził od Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji na rzecz R. w P. Sp. z o.o. kwotę 614 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 4 kwietnia 2017 r. R. w P. Sp. z o.o. wniosła zażalenie na postanowienie WSA w przedmiocie kosztów postępowania sądowego zawarte w postanowieniu z dnia 7 marca 2017 r.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca spółka zarzuciła nieuwzględnienie zawartego w piśmie z dnia 16 września 2016 r. wniosku o zwrot kosztów postępowania w zakresie wydatku w wysokości 60 zł, poniesionego w celu uzyskania odpisu zupełnego KRS skarżącego (w odpowiedzi na zobowiązanie Sądu z dnia 7 września 2016 r.). Tym samym, w ocenie strony, Sąd dopuścił się naruszenia przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, tj. art. 200 w zw. z art. 205 § 2 i art. 211 p.p.s.a. W związku z powyższym strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej spółki kwoty 674 zł tytułem kosztów postępowania sądowego. Ponadto strona wniosła o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych tj. wpisu sądowego od zażalenia, kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym oraz zwrotu wydatku w wysokości 5,20 zł, poniesionego na nadanie zażalenia przesyłką poleconą.

W piśmie z dnia 28 kwietnia 2017 r. KRRiT wniosła o oddalenie zażalenia w całości oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik strony jest zobowiązany przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Pojęcie pełnomocnictwa w sensie dokumentu należy rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt I GSK 608/08), a więc w przypadku osoby prawnej przy dokonaniu pierwszej czynności, pełnomocnik jest obowiązany oprócz pełnomocnictwa dołączyć dokument wskazujący umocowanie osób upoważnionych do działania w imieniu tej osoby prawnej (zob. M. Niezgódka-Medek, w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A., Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu, s. 103). W związku z powyższym odpis pełny z KRS był konieczny w celu wykazania umocowania osoby udzielającej pełnomconitwa.

Podkreślić należy, że zwrot kosztów uzyskania pełnego odpisu z KRS nie mieści się w dyspozycji art. 205 § 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a., określających niezbędne koszty postępowania strony działającej osobiście oraz za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika.

Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się (zgodnie z art. 205 § 2 p.p.s.a.) ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wydatki pełnomocnika należy utożsamiać z niezbędnymi wydatkami poniesionymi w ramach świadczenia pomocy prawnej i związanymi bezpośrednio z osobą pełnomocnika (takimi jak np. koszty przejazdu czy noclegu) co nie obejmuje wydatków wskazanych w zażaleniu, towarzyszących normalnemu funkcjonowaniu spółki kapitałowej w profesjonalnym obrocie i będących naturalną konsekwencją złożenia skargi do sądu przez podmiot gospodarczy (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2016 r., sygn. akt I FZ 313/16).

W orzecznictwie przyjmuje się, że regulacja art. 205 § 2 p.p.s.a. ma charakter wyczerpujacy, a zatem przedstawiony tam katalog niezbędncyh kosztów postępowania nie może być rozszerzany na inne wydatki (por. postanownie NSA z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 30/12 oraz II FZ 31/12). Przykładowo mozna wskazać, że koszty dojazdu do sądu w celu uzyskania uzasadnienia wyroku (por. postanowienie NSA z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt I OZ 498/08), konsultacja prawna (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2005 r. sygn. akt II SAB/Wa 134/05) czy zakup eksperetyzy prawnej (por. wyork WSA w Warszaiwe z dnia 7 lipca 2004 r., sygn. akt III SA 855/03) nie wchodza w skład kosztów postępowania, które podlegają zwrotowi (por. też postanowienie NSA z dnia 5 marca 2008 r., sygn. akt I OZ 128/08).

Jednocześnie wskazać należy, że w sytaucji, w której skarżąca spółka samodzielnie wnosiłaby skargę, bez udziału profesjonalengo pełnomocnika dokument w postaci odpisu z KRS również byłby wymagany. Tym razem w celu wykazania umocowania osoby podpisującej skargę w imieniu spółki do jej reprezentowania. Fakt ten dodatkowo przemiawia za tym, że wydatku tego nie można zaliczyć na poczet wydatków właściwych dla strony reprezentowanej przez profesjonalengo pełnomocnika. Dlatego też opisanego kosztu nie można było zwrócić w oparciu o przepis dotyczący zwrotu wydatków pełnomocnika.

Koszt uzyskania odpisu z KRS nie mieści się też w pojęciu kosztów sądowych, do których (w myśl art. 211 p.p.s.a.) zalicza się opłaty sądowe i zwrot wydatków. Przykładowy katalog opisanych w art. 211 p.p.s.a. wydatków zawiera natomiast art. 213 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem do wydatków zalicza się w szczególności: należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach. Są to więc wydatki ściśle związane z procedowaniem przed sądem. Również do tej kategorii wydatków ustawa nie zalicza więc kosztów prawidłowego umocowania pełnomcnika (tj. m.in. kosztów uzyskania odpisu z KRS). Z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ani też z przepisów Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.z 2015 poz.1804 ze zm.) nie można wnioskować, że zwrot kosztów uzyskania odpisu z KRS należy stronie zwracać, jako wydatek odrębny od wynagrodzenia pełnomocnika.

W katalogu kosztów w rozumieniu art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. nie mieszczą się wydatki zwykle występujące przy okazji postępowania sądowego (np. prowizje bankowe, koszty korespondencji), co oznacza, że strona nie mogłaby dochodzić ich zwrotu, gdyby prowadziła postępowanie osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym. Omawiane wydatki, w razie, jeżeli strona jest reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego, nie mogą być zaliczone do wymienionych w art. 205 § 2 ustawy wydatków adwokata lub radcy prawnego, ponieważ, jeżeli pokrywa je pełnomocnik, zastępuje w tym stronę. W takiej sytuacji wydatki te mogą być pokrywane przez wynagrodzenie pełnomocnika lub zwracane pełnomocnikowi przez stronę. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że koszty drobne i zwykle występujące przy okazji procesu sądowego są pokrywane przez przyznawane pełnomocnikowi wynagrodzenie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt III SA/Lu 935/13). Adwokatowi lub radcy prawnemu nie przysługuje też np. zwrot kosztów kserowania pism procesowych wraz z załącznikami, bowiem koszty te pokrywa przyznane mu wynagrodzenie (por. postanowienie WSA w Lublinie z dnia 10 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Lu 611/04 lub postanowienie WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 6 lutego 2007 r., sygn. akt I SA/Go 16/07).

Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że koszty uzyskania odpisu z KRS należą do wydatków zwykle wstępujących przy okazji postępowania sądowego i są elementem koniecznym zarówno do skutecznego umocowania pełnomocnika, jak i do wykazania umocowania osoby występującej w imieniu spółki, gdy ta występuje w sprawie bez profesjonalnego zastępcy procesowego. Nie można więc ich zaliczyć na poczet wydatków pełnomocnika reprezentującego stronę (w rozumieniu art. 205 § 2 p.p.s.a.), ani także na poczet kosztów sądowych.

Powyższe wywody pozostają aktualne w kwestii zwrotu kosztów korespondencji, a także innych kosztów zwykle występujących w postępowaniu sądowym.

Z podanych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.

W związku ze sformułowanymi wnioskami o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, wskazać należy, że w postępowaniu odwoławczym zasady dotyczące zwrotu kosztów uregulowano w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., jednak żaden z tych przepisów nie przewiduje zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.