Uzasadnienie
I
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 3678/21, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej jako: "p.p.s.a.") oddalił skargę B. S. (dalej jako: "skarżąca") na decyzję Ministra Zdrowia w przedmiocie skierowania do pracy przy zwalczaniu epidemii.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, który uprzednio wstąpił do toczącego się postępowania i wniósł o przesłanie odpisu ww. wyroku wraz z uzasadnieniem.
Postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r. WSA w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. W uzasadnieniu Sąd wyjaśnił, że wniesiona skarga kasacyjna nie została podpisana przez Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, lecz przez działającego z jego upoważnienia doktora nauk prawnych M. W., zatem osobę nie spełniającą wymogu z art. 175 § 2 p.p.s.a., jako nieposiadającą stopnia doktora habilitowanego nauk prawnych. Z dołączonego do skargi kasacyjnej pełnomocnictwa z dnia 9 marca 2022 r. wynikało bowiem jedynie, że M. W. jest doktorem nauk prawnych i jest zatrudniony na stanowisku Dyrektora Generalnego, natomiast nie wynika zeń posiadanie przez autora skargi kasacyjnej uprawnień adwokata lub radcy prawnego, zgodnie z wymogiem z art. 175 § 1 p.p.s.a.
II
Na powyższe postanowienie WSA w Warszawie zażalenie złożył Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców, zaskarżając je w całości.
Powyższemu postanowieniu Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców zarzucił naruszenie przepisów postępowania skutkujące odrzuceniem skargi kasacyjnej:
- 1) art. 175 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. o Rzeczniku Małych i Średnich Przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r. poz. 648). polegające na nieuwzględnieniu tego, że Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców występuje w postępowaniu na prawach prokuratora, a przez to nie ma do niego zastosowania art. 175 § 1 p.p.s.a ustanawiający przymus adwokacko-radcowski odnośnie skargi kasacyjnej, a w konsekwencji także do wyznaczonych przez niego zastępców do dokonywania czynności przed Naczelnym Sądem Administracyjnym,
- 2) art. 177a w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a., polegające na przyjęciu, że istnieje możliwość odrzucenia skargi kasacyjnej bez uprzedniego wezwania do uzupełnienia braków pisma, tj., gdy nie czyni ona zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego (brak podpisu osoby wymienionej w art. 175 p.p.s.a.).
Wobec powyższego Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców wniósł o uchylenie w całości przedmiotowego postanowienia Sądu pierwszej instancji.
III
Odpowiedź na zażalenie złożył Minister Zdrowia, wnosząc o jego oddalenie jako oczywiście bezzasadnego oraz zasądzenie na rzecz Ministra Zdrowia niezbędnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
IV
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie z wyłączeniem przypadków, o których mowa art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3 (§ 1). Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 2). Przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej (§ 2a). Skarga kasacyjna może być sporządzona przez: 1) doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami;
- 2) rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej (§ 3).
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna sporządzona została przez działającego z upoważnienia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców doktora nauk prawnych M. W. Autor skargi kasacyjnej jest zatrudniony na stanowisku Dyrektora Generalnego. Z pełnomocnictwa z dnia 9 marca nie wynika także posiadanie przez autora skargi kasacyjnej uprawnień adwokata lub radcy prawnego, zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a.
Powyższe oznacza zatem, że autor skargi kasacyjnej nie posiada kwalifikacji koniecznych do sporządzenia tego rodzaju środka odwoławczego.
Niedopełnienie warunku o jakim mowa w art. 175 § 1 lub 2 lub 3 p.p.s.a. jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu. Sporządzenie skargi kasacyjnej przez osobę nieuprawnioną stanowi zatem nieusuwalną wadliwość tej skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że niezachowany został wymóg z art. 175 § 2 p.p.s.a., gdyż skarga kasacyjna nie została sporządzona przez osobę posiadająca stopień doktora habilitowanego nauk prawnych, co jest niedopuszczalne. Ponadto, z akt sprawy nie wynikało, że autor skargi kasacyjnej posiada uprawnienia adwokata lub radcy prawnego, zgodnie z art. 175 § 1 p.p.s.a.
Dodać należy, że wniesienie skargi kasacyjnej przez stronę, jeżeli nie jest ona podmiotem wskazanym w art. 175 § 1 lub 2 lub 3 p.p.s.a., nie jest, wbrew twierdzeniom Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, brakiem formalnym podlegającym usunięciu, ale uzasadniającym odrzucenie skargi kasacyjnej.
Wyjaśnić należy, że obowiązek ustanowiony w art. 175 § 1 p.p.s.a., ale i § 2, i § 3 ma charakter bezwzględny. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie w swych orzeczeniach wyjaśniał, że przez pojęcie "sporządzenie skargi kasacyjnej" należy rozumieć jej napisanie i podpisanie, ponieważ to podpis wprost wskazuje na osobę, która przygotowała dany środek odwoławczy. Jedynie podpis złożony pod skargą kasacyjną potwierdza z punktu widzenia sądu oceniającego dopuszczalność tego środka. Brak podpisu jest usuwalny tylko wówczas, gdy treść pisma wskazuje, że zostało ono sporządzone przez uprawnioną osobę, stosownie do art. 175 § 1, 2, 3 p.p.s.a Natomiast podpisanie środka zaskarżenia przez osobę niewymienioną w tych przepisach stanowi uchybienie skutkujące niedopuszczalnością takiego pisma, a w konsekwencji odrzuceniem na podstawie art. 178 p.p.s.a.
Wobec powyższego Sąd pierwszej instancji prawidłowo skargę kasacyjną odrzucił, niewzywając strony do uzupełnienia tego braku, skoro skarga kasacyjna była podpisana przez działającego z upoważnienia Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców doktora nauk prawnych, a jej treść oraz akta sprawy nie wskazywały, aby był on podmiotem upoważnionym do sporządzenia tej skargi kasacyjnej. Brak taki jest nieusuwalny i stanowi przeszkodę do nadania sprawie dalszego biegu. Brak ten jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu
Ponadto zaznaczyć należy, że dodanie do ustawy procesowej art. 177a p.p.s.a miało na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. SK 22/11, stwierdzającego niezgodność art. 180 w zw. z art. 178 i art. 176 p.p.s.a. z Konstytucją RP. Wyrok ten nie dotyczy jednak sytuacji, w której brak skargi kasacyjnej polegał na sporządzeniu jej przez osobę do tego nie uprawnioną. Jak już bowiem wskazano wyżej, brak formalny w postaci sporządzenia skargi kasacyjnej przez nieuprawniony podmiot, nie podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 177a p.p.s.a.
Wobec powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.