Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnegoz 22 września 2022 r., sygn. akt II GZ 370/22

Uzasadnienie

M. L. (dalej zwana "Skarżącą") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej zwanego "WSA" lub "Sądem pierwszej instancji") na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 15 grudnia 2021 r. nr DGN.4.6651.52.2017.ACz.12.KOZ-R/1220 o zastosowaniu wobec rzeczoznawcy kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia uprawnień zawodowych na okres 3 miesięcy wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej zwanej "ppsa").

WSA postanowieniem z 7 czerwca 2022 r. (sygn. akt VI SA/Wa 486/22) odmówił Skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na brak uprawdopodobnienia i udokumentowania, że zawieszenie jej uprawnień zawodowych na okres 3 miesięcy spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody.

Na powyższe postanowienie Skarżąca wniosła 30 czerwca 2022 r. zażalenie. W zażaleniu Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji:

1. I. Naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 195a ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 z późn. zm.; dalej zwanej "ugn") poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa, a w stanie faktycznym sprawy Minister Rozwoju i Technologii, z urzędu powinien wstrzymać wykonanie decyzji, w drodze postanowienia;
2. II. Naruszenie przepisów postępowania:
3. 1. Art. 61 § 3 ppsa poprzez jego niezastosowanie podczas gdy przedmiot sprawy oraz analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wskazują, iż w przypadku rzeczoznawcy majątkowego z tak dużym stażem i doświadczeniem zawodowym jak Skarżąca, która jest także biegłym sądowym, zawieszenie uprawień zawodowych na okres 3 miesięcy niewątpliwie spowoduje dla Skarżącej daleko idące negatywne skutki w sferze stosunków zawodowych oraz finansowych, jak również wstrzymanie decyzji powinno nastąpić z urzędu przez organ, który ją wydał;
4. 2. Art. 80 kpa w zw. z art. 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. DZ. U. z 2021 r., poz.735; dalej zwanej "kpa") polegające na dowolnej, a nie swobodnej i wszechstronnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegająca na bezpodstawnym uznaniu, iż Skarżąca nie uzasadniła wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w tym nie wykazała że zaskarżona decyzja w razie jej wykonania mogłaby narazić Skarżącą na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w sferze majątkowej, rodzinnej, zawodowej, podczas gdy:
5. a. złożona skarga dotyczy kwestionowania bezpodstawnej w ocenie Skarżącej decyzji w przedmiocie zastosowania wobec niej jako rzeczoznawcy majątkowego kary dyscyplinarnej w postaci zawieszenia uprawień zawodowych na okres 3 miesięcy, a już sam fakt zastosowania tak daleko idącej kary wywoła negatywne skutki w sferze zawodowej, majątkowej a tym samym także rodzinnej rzeczoznawcy majątkowego, w tym wpłynie negatywnie na dotychczasowy przebieg pracy zawodowej, nieskazitelną opinię oraz uznanie w środowisku zawodowym, uprzednią niekaralność żadnymi karami porządkowymi, a tym samym na opinię o osobie skarżącej, wpłynie także negatywnie na współpracę z podmiotami na rzecz których Skarżąca świadczy na co dzień usługi rzeczoznawcy majątkowego oraz zachwieje płynność finansową Skarżącej z uwagi na odebranie jej źródła zarobkowania przez okres 3 miesięcy oraz narazi ją na utratę klientów z którymi współpracuje lub mogłaby współpracować;
6. b. w treści uzasadnienia skargi Skarżąca obszernie wskazywała na negatywne skutki jakie wydana decyzja wywoła w sferze jej stosunków zawodowych oraz majątkowych, w tym jak wpłynie na przebieg jej pracy zawodowej, a co uzasadniało złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, bowiem organ pomimo obowiązku ustawowego postanowienia o zawieszeniu wykonania decyzji nie wydał;
7. c. norma prawna nie nakłada na stronę obowiązku udowodnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a jedynie ich uprawdopodobnienie, a co Skarżąca wykazała w uzasadnieniu złożonej skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 61 § 3 ppsa, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod względem legalności, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 ppsa, zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Odnosi się ona do sytuacji szczególnego i wyjątkowego zagrożenia, która wymaga zastosowania specjalnego rodzaju tymczasowej ochrony strony postępowania.

Przepis art. 61 § 3 ppsa jasno wskazuje, że przesłankami warunkującymi możliwość wstrzymania wykonania decyzji są: niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przez znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki rozumie się taką szkodę, która nie będzie mogła zostać wynagrodzona przez późniejszy zwrot świadczenia lub nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu.

W przedmiotowej sprawie zarzuty materialne i procesowe sformułowane w zażaleniu w swej istocie sprowadzają się właśnie do ustalenia czy zaistniały okoliczności wypełniające przesłanki z art. 61 § 3 ppsa.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że Skarżąca nie uprawdopodobniła na etapie postępowania przed sądem pierwszej instancji w wystarczającym stopniu przesłanek: niebezpieczeństwa zaistnienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w szczególności nie udokumentowała swojej obecnej sytuacji majątkowej, rodzinnej, zawodowej. Brakujące uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w istocie zawarła dopiero w zażaleniu.

Na podzielenie zasługuje jednak argumentacja Skarżącej sformułowana w pkt. I petitum zażalenia. Stosownie do art. 195a pkt. 3 ugn, wykonanie decyzji, o której mowa w art. 138 kpa, następuje po upływie 14 dni od dnia, w którym upłynął bezskutecznie termin do wniesienia skargi na decyzję do sądu administracyjnego. W przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego minister właściwy do spraw budownictwa, planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa wstrzymuje z urzędu wykonanie decyzji, w drodze postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie.

Jak wynika z akt sprawy organ takiego postanowienia nie wydał. Dlatego też należało uznać, że w sytuacji, kiedy organ nie wykonał obowiązku nałożonego art. 195a pkt. 3 ugn, to niezależnie od argumentacji powołanej we wniosku, czy też jej braku lub tylko lakonicznego uzasadnienia wniosku zasadne było wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na wniosek Skarżącej.

Skoro bowiem decyzja powinna być wstrzymana z urzędu, to należało uznać, że błąd czy zaniechanie organu w dopełnieniu obowiązku z art. 195a pkt. 3 ugn nie powinny pociągać za sobą ujemnych dla strony skutków prawnych.

Należy przy tym jednocześnie podkreślić, że przyczyny, które legły u podstaw regulacji z art. 195a pkt. 1 ugn, uwzględniały daleko idące skutki kar dyscyplinarnych dla osoby, przeciwko której jest prowadzone postępowanie z tytułu odpowiedzialności zawodowej, trzeba je więc uznać za zbieżne z przesłankami zawartymi w art. 61 § 3 ppsa.

Z powyższych względów należało uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 7 czerwca 2022 r. oraz uwzględnić wniosek o wstrzymanie wykonania powołanej decyzji.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 i § 5 ppsa, orzekł jak w postanowieniu.