Uzasadnienie
Postanowieniem z 23 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Po 93/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił B. K. wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z [...] listopada 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.
Sąd I instancji stwierdził, że B. K. w uzasadnieniu winsoku powołał się na wysokość kary pieniężnej, która może wpłynąć na konieczność zakończenia przez niego prowadzenia działalności gospodarczej, utratę pracowników i kontrahentów.
WSA uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji rodziłoby groźbę wyrządzenia znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków, tj. przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.). W konsekwencji zdaniem Sądu nie było podstaw do udzielenia ochrony tymczasowej.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione okolicznościami przyjęcie, że skarżący nie spełnił ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy zapłata przez skarżącego kary pieniężnej w wysokości 48.000 zł przed wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie wyrządzi u niego znaczną szkodę, a skutki zapłaty będą nieodwracalne.
B. K. wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w 2016 i 2015 r., informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2015 i 2016 r., informacji o dochodach uzyskanych od organu rentowego za 2016 r., informacji o obrotach, kosztach i dochodach firmy skarżącego w miesiącach listopad 2016-styczeń 2017, oświadczenia skarżącego o ilości zatrudnianych pracowników i kosztach z tym związanych.
Powołując się na opisaną w zażaleniu sytuację finansową prowadzonej działalności, skarżący wskazał, że zgromadzenie środków finansowych potrzebnych do wykonania decyzji będzie wymagało zaciągnięcia zobowiązań w instytucjach finansowych lub u osób trzecich. Aktualny stan finansowy i konieczność uiszczenia tak znacznej kwoty doprowadzi skarżącego do utraty płynności finansowej i zamknięcia prowadzonej działalności gospodarczej. Późniejszy ewentualny zwrot kary pieniężnej nie doprowadzi do naprawienia szkody, jaką skarżący poniesie w związku z zakończeniem prowadzenia działalności gospodarczej. Zdaniem strony wykonanie decyzji spowoduje, że wszelkie ewentualne dochody z prowadzonej działalności będzie zobowiązana przekazywać na spłatę zobowiązań zaciągniętych w celu wykonania decyzji, co spowoduje, że nie będzie w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb życiowych.
Ponadto, zdaniem skarżącego za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia jej wadliwość.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 p.p.s.a.)
Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przez trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. rozumie się zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 379). Niebezpieczeństwo wystąpienia przesłanek przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji musi zagrażać skarżącemu, co oznacza, że nie może stanowić przesłanki uwzględnienia wniosku, jeżeli odnosi się ono do osób trzecich, niebędących uczestnikami postępowania sądowoadministracyjnego (Ibidem, s. 380).
Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa i doktryny to na skarżącym spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Oznacza to, że uzasadnienie wniosku musi w sposób przekonywający pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu a wystąpieniem zagrożenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja przedstawiona we wniosku powinna więc odnosić się do konkretnych okoliczności, pozwalających stwierdzić, czy są podstawy do jego uwzględnienia (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 375 i powołane w nim orzecznictwo).
Naczelny Sąd Administracyjny, oceniając zażalenie B. K. pod kątem powyższych przepisów i poglądów, uznał, że postanowienie Sądu I instancji jest prawidłowe z następujących powodów.
Po pierwsze, jak słusznie stwierdził WSA w Poznaniu, wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zawiera argumentacji pozwalającej na jego uwzględnienie. B. K. nie przedstawił bowiem sytuacji, w jakiej się znajduje, w tym przede wszystkim kondycji finansowej prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Do wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej nie zostały bowiem dołączone żadne dokumenty wykazujące tę sytuację. Skarżący również we wniosku powołał się ogólnikowo na utratę płynności finansowej i konieczność zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, jednak nie powołał się na konkretne okoliczności, poparte – na przykład – wykazaniem sytuacji finansowej, które przemawiałyby za udzieleniem ochrony tymczasowej. Takie działanie skarżącego powoduje, że Sąd nie miał podstaw do ustalenia jego sytuacji majątkowej i oceny, czy wykonanie decyzji nakładającej karę pieniężną może wyrządzić stronie znaczną szkodę bądź spowodować trudne do odwrócenia skutki w postaci konieczności zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej.
Zdaniem NSA również niezasadny jest argument B. K., że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia to, że jest ona błędna. Należy bowiem stwierdzić, że postępowanie o udzielenie ochrony tymczasowej jest postępowaniem wpadkowym, którego celem jest ewentualne udzielenie stronie ochrony przed skutkami wykonania aktu, do czasu rozstrzygnięcia, czy akt ten jest zgodny z prawem. Sąd, rozpoznając ten wniosek, nie jest jednak władny badać legalności zaskarżonego aktu. Wobec tego również twierdzenia skarżącego w tym zakresie nie podważyły prawidłowości zaskarżonego postanowienia.
Podkreślenia końcowo wymaga, że przedstawione przez skarżącego na etapie zażaleniowym dokumenty nie mogły zostać uwzględnione. Z zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego wynika bowiem, że NSA może jedynie kontrolować zgodność z prawem orzeczenia Sądu I instancji. Skoro zaś WSA przy wydaniu postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie miał możliwości dokonania kontroli tych dokumentów w kontekście wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, to nie mogły one także stanowić przedmiotu badania na etapie rozpoznania zażalenia od tego postanowienia.
Jedynie na marginesie należy wskazać, że na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania decyzji mogą być zmieniane lub uchylane w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Cytowany przepis warunkuje możliwość uchylenia bądź zmiany tych postanowień zmianą okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Zmiana okoliczności musi zostać również uprawdopodobniona przez stronę.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.