Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. postanowieniem z 24 czerwca 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 320/14 odmówił spółce "C." we W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z [...] stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności pisma. Wyrokiem z 15 00stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę. Spółka wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku, a następnie sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
W oświadczeniu o majątku i dochodach złożonym na urzędowym formularzu skarżąca Spółka podała, że kapitał zakładowy wynosi 50 000 zł (z czego 46 000 zł zostało wniesione aportem w postaci mebli biurowych), wartość środków trwałych wynosi 7 000 zł. Spółka wyjaśniła, że nie ma konta bankowego, jedynym kosztem działalności jest opłata za telefon wysokości 35 zł. Suma bilansowa na dzień 31 grudnia 2013 r. wynosi 35 721,99 zł, a w skład majątku wchodzą meble biurowe oraz wyposażenie. Na fundusz specjalny w kwocie 20 000 zł, który powstał w roku 2007 w związku z koniecznością zachowania wymaganych przez kodeks spółek handlowych proporcji pomiędzy wynikiem Spółki a jej kapitałami, składają się tylko i wyłącznie elementy wyposażenia wniesione aportem. Wskazano również, iż w chwili obecnej nie ma przeszkód "kapitałowych" do kontynuowania działalności gospodarczej, ale brak jest nadwyżek pozwalających na próbę poprawienia bieżącej płynności finansowej w drodze różnych form spieniężenia aktywów, którymi dysponuje Spółka.
Strona podała, że "przedmiotem działalności Spółki jest przede wszystkim: zarządzanie, doradztwo, szkolenie i dopóki prezes zarządu ma możliwość komunikowania się ze światem zewnętrznym, oferując i negocjując w zakresie produktów oferowanych przez Spółkę oraz pozywając, dopóty istnieje zdolność operacyjna do prowadzenia działalności gospodarczej". Strona skarżąca podkreśliła, że "prowadzi wiele zaawansowanych procesowo sporów sądowych o znacznych wartościach przedmiotu sporu, a zasądzone odszkodowania będą stanowiły przychód dla spółki."
W odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z 22 kwietnia 2015 r. wzywające do uzupełnienia dokumentów w trybie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. z 2012 r., poz. 270; dalej: ppsa), Spółka przekazała bilans oraz rachunek zysków i strat, nie przekazała natomiast innych żądanych dokumentów, ograniczając się w tym zakresie do krótkiej odpowiedzi pisemnej, z której wynikało, że w ostatnich dwóch latach ponosiła straty z działalności. Oświadczyła również, że nie składa deklaracji VAT-7 i nie prowadzi rachunków bankowych.
Zaskarżonym postanowieniem, w wyniku rozpoznania sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia Referendarza sądowego z 22 maja 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podkreślił, że wniosek będący przedmiotem rozpoznania jest ponownym wnioskiem skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z 8 lipca 2014 r. Sąd odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy, wskazując, że nie przedstawiła żądanych informacji, które czyniłyby możliwym przeprowadzenie kompleksowej oceny jej sytuacji majątkowej. Stanowisko to podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GZ 469/14.
Sąd pierwszej instancji wyjaśnił także, że składając ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca Spółka powołała się na te same okoliczności, które wskazała w pierwszym wniosku z 18 kwietnia 2014 r. Przedstawiona w obecnym wniosku sytuacja skarżącej nie uległa zmianie w stosunku od okoliczności będących przedmiotem rozstrzygnięcia w prawomocnym postanowieniu z 8 lipca i 20 sierpnia 2014 r. Skarżąca Spółka wezwana w trybie art. 255 ppsa do nadesłania dokumentów obrazujących jej aktualną sytuację, wykonała zobowiązanie Sądu jedynie częściowo, bowiem nadesłała tylko bilans oraz rachunek zysków i strat oraz wskazała, że w ciągu ostatnich dwóch lat ponosi straty z działalności, nie składa deklaracji VAT 7 i nie prowadzi rachunków bankowych.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła "C." spółka z o.o. we W., żądając uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W uzasadnieniu przytoczyła identyczną argumentację, jaka została zaprezentowana w zażaleniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 8 lipca 2014 r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 199 ppsa strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243-263 ppsa instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
W myśl art. 246 § 2 pkt 2 ppsa osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 ppsa, zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ppsa).
Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uznając, że zestawienie jej sytuacji majątkowej z wysokością koniecznych do poniesienia kosztów sądowych nie prowadzi do wniosku o niemożliwości ich poniesienia. Ponadto zwrócił uwagę na fakt, że skarżąca Spółka nie podniosła żadnych nowych okoliczności, przemawiającym za stwierdzeniem, że jej sytuacja finansowa uległa zmianie od czasu wydania postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy na etapie postępowania, przed wydaniem wyroku w sprawie przez Sąd pierwszej instancji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że "C." spółka z o.o. we W. nie wykazała w sposób należyty, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wprawdzie skarżąca zawarła we wniosku o przyznanie prawa pomocy szereg oświadczeń dotyczących jej sytuacji majątkowej, jednakże uniemożliwiła Sądowi dokonanie weryfikacji wiarygodności tychże oświadczeń. Dołączone do wniosku o prawo pomocy dokumenty w postaci: bilansu na dzień 31 grudnia 2014 r., rachunek zysków, nie stanowią dokumentów obrazujących w pełni sytuację majątkową i finansową Spółki, a tak jak zostało to wskazane powyżej, to obowiązkiem strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest wiarygodne i pełne przedstawienie jej sytuacji majątkowej i finansowej Na aprobatę nie zasługuje również twierdzenie skarżącej, że obecnie nie ma konta bankowego.
Trudno bowiem przyjąć, iż to oświadczenie jest wiarygodne, skoro w zakresie rozliczeń z urzędem skarbowym (np. do otrzymania zwrotu podatku VAT) i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych jest wymagany obrót bezgotówkowy. Analiza wskazanych okoliczności musiała skutkować odmową przyznania skarżącej Spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto należy zauważyć, że wnosząca zażalenie nie podjęła próby wykazania, że jej sytuacja zmieniła się od czasu wydania ostatniego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy. Powielając dosłownie dotychczasową argumentację należy stwierdzić, że Spółka nie zadała sobie trudu przedstawienia obrazu aktualnej kondycji finansowej w sposób bardziej szczegółowy.
Mając na uwadze, że na tle identycznych oświadczeń Spółki, dotyczących jej sytuacji majątkowej, zapadło już orzeczenie Sądu pierwszej instancji jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można orzec inaczej niż zostało to uczynione w sentencji postanowienia.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ppsa.