Uzasadnienie
Postanowieniem z 10 listopada 2020 r., III SA/Gd 1028/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A. K. wstrzymania wykonania zaskarżonej przez nią decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. z [...] lipca 2020 r., w przedmiocie kary pieniężnej nałożonej na posiadacza lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gry.
We wniosku skarżąca stwierdziła, że na skutek sytuacji związanej z ujawnieniem nielegalnego procederu właściciel nieruchomości wypowiedział skarżącej umowę dzierżawy wszystkich lokali użytkowych przy ul. H. w G. Skarżąca z tego powodu utraciła możliwość uzyskania stabilnych dochodów, a piętrzące się zobowiązania doprowadziły faktycznie do zakończenia prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. Skarżąca stwierdziła też, że nie posiada środków finansowych za zapłatę kary administracyjnej w wysokości 800 000 zł. Wykonanie zaskarżonej decyzji będzie wiązało się automatycznie z wszczęciem przeciwko niej postępowania egzekucyjnego oraz zajęciem jej nieruchomości i ich licytacją, co de facto pozbawi skarżącą środków do życia i spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody, a także doprowadzi do trudnych do odwrócenia skutków.
Sąd I instancji uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), stwierdził, że skarżąca nie wykazała zaistnienia jakichkolwiek okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek ograniczyła się bowiem do gołosłownych informacji, że utraciła możliwość uzyskiwania stabilnych dochodów, a wykonanie zaskarżonej decyzji będzie wiązać się automatycznie z wszczęciem przeciwko niej postępowania egzekucyjnego, co pozbawi skarżącą środków do życia.
Sąd podkreślił, że do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie załączono jakichkolwiek dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych skutków wykonania decyzji, co pozwoliłoby Sądowi na dokonanie oceny faktycznego wpływu wykonania tej na sytuację strony. Dysponowanie takimi danymi Sąd uznał zaś za niezbędne, aby dokonać weryfikacji tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku strony, prowadząc do powstania znacznej szkody bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. W konsekwencji Sąd przyjął, że samo twierdzenie skarżącej, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, a także doprowadzi do nieodwracalnych skutków - bez możliwości jego weryfikacji na tle szczegółowych informacji o sytuacji majątkowej skarżącej - nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
WSA miał na uwadze, że każde rozstrzygnięcie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego. Nie jest to jednak sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest tzw. ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, polegająca na wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w niektórych przypadkach może bowiem wywoływać skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata należności pieniężnej ma zaś charakter odwracalny, gdyż w przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji, której konsekwencją jest obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że w sprawie występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku.
Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając to orzeczenie w całości. Postanowieniu zarzuciła naruszenie:
- I. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji mimo, że w przypadku jej wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowoduje ona trudne do odwrócenia skutki.
Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z:
- - deklaracji PIT 36L za 2019 r. wraz z elektronicznym potwierdzeniem złożenia we właściwym urzędzie skarbowym,
- - KPiR szczegółowe oraz zbiorcze skarżącej za okres od stycznia 2020 r. do października 2020 r.,
- - wydruku KW dla nieruchomości przy ul. W. [...] w G., co do której skarżąca posiada udział w prawie własności wynoszący 1/40 na okoliczność trudnej sytuacji finansowej skarżącej oraz wykazania niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody skarżącej oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że z uwagi na rozwiązanie umowy dzierżawy przez właściciela pawilonu przy ul. H., skarżąca nie ma żadnych dochodów oprócz podnajmu lokalu biurowego, którego jest głównym najemcą. Dochody te są w całości przeznaczane na spłatę kredytu w rachunku bieżącym (linia kredytowa) oraz spłatę rat leasingowych na samochód. Skarżąca prowadziła osobiście działalność gastronomiczną serwowania jedzenia na wynos w postaci tzw. foodtrucka, jednakże z uwagi na pandemię musiała zakończyć tę działalność. Ponadto skarżąca podniosła, że brak wstrzymania wykonania decyzji spowoduje, że nie będzie miała możliwości zaciągania kredytów lub pożyczek na rozwój działalności gospodarczej, ani też spłacać obecnej linii kredytowej. Obecnie skarżąca spłaca zadłużenia, niemniej wszczęcie egzekucji doprowadzi do dezaktualizacji i niemożności dalszej spłaty zadłużeń.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, ponieważ postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu.
Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji jest prawidłowa. Trafnie bowiem Sąd I instancji ustalił, że skarżąca we wniosku o ochronę tymczasową nie uprawdopodobniła, że wykonanie decyzji spowoduje ziszczenie się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca - poza gołosłownymi twierdzeniami - nie wykazała ani swojej sytuacji majątkowej ani wpływu, jaki może mieć na nią wykonanie zaskarżonej decyzji. Nieudokumentowanie - na etapie orzekania przez Sąd I instancji - stanu finansów skarżącej powodowało, że WSA nie mógł ocenić, czy wykonanie decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. W tej sytuacji, rozstrzygnięcie Sądu I instancji należało uznać za zgodnie z prawem, jako nienaruszające art. 61 § 3 p.p.s.a.
Złożenie dopiero na etapie zażalenia pierwszych dowodów z dokumentów, które w przekonaniu skarżącej, uzasadniały zastosowanie tej formy ochrony tymczasowej, nie mogło mieć wpływu na ocenę prawidłowości postanowienia Sądu I instancji. Sąd ten w chwili orzekania w przedmiocie wniosku skarżącej nie dysponował bowiem jakimkolwiek materiałem dowodowym mogącym wykazywać, że niebezpieczeństwo znacznej szkody lub trudnych do odwrócenie skutków w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji jest prawdopodobne. W tej sytuacji trudno zatem temu Sądowi zarzucić niewzięcie pod uwagę, czy też wadliwą ocenę sytuacji finansowej skarżącej.
Z kolei istotą zażalenia jest kontrola legalności wymienionych w przepisach Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnych postanowień i zarządzeń wydanych w toku postępowania. Wobec tego skonkretyzowanie i wykazanie dopiero w zażaleniu przesłanek wstrzymania wykonania decyzji co do zasady nie może prowadzić do uznania wadliwości postanowienia Sądu I instancji.
Należy jednak zaznaczyć, że nadesłane przy zażaleniu dokumenty wskazują tylko przychód i dochód skarżącej z prowadzonej działalności. Dokumenty te nie obrazują zatem pełnej sytuacji majątkowej skarżącej. Brak jakichkolwiek danych o ewentualnych oszczędnościach i majątku. Ponadto część argumentów skarżącej podniesionych w zażaleniu - dotyczących spłaty kredytu oraz leasingu na samochód - nadal pozostaje gołosłownymi twierdzeniami. Argumentacja przedstawiona w zażaleniu nadal nie potwierdza zasadności przyznania skarżącej ochrony tymczasowej.
Poza tym, skarżąca przyznała, że jakkolwiek obecnie na bieżąco spłaca zadłużenia, to brak wstrzymania wykonania decyzji spowoduje, że nie będzie miała możliwości zaciągania kredytów lub pożyczek na rozwój działalności gospodarczej, ani nie będzie dłużej w stanie spłacać obecnej linii kredytowej.
Sąd przyznał rację skarżącej, że wszczęcie egzekucji może doprowadzić do dezaktualizacji jej sytuacji i może skutkować niemożnością dalszej spłaty przez nią zadłużeń. Co więcej, sytuacja finansowa skarżącej może nawet bez wszczęcia wobec niej egzekucji ulec pogorszeniu na skutek trwającej epidemii. Z tego względu Sąd kasacyjny zwraca uwagę, że postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności należą do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które zgodnie z treścią art. 165 p.p.s.a., mogą być uchylone lub zmienione wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
W związku z tym, strona jest uprawniona w każdym czasie, w przypadku spełnienia przesłanek z art. 165 p.p.s.a., do złożenia kolejnego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. We wniosku tym należy wykazać aktualne, nowe okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji, zgodnie z wytycznymi zamieszczonymi w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto, rozpoznając ewentualny kolejny wniosek, Sąd I instancji weźmie pod uwagę wszystkie wynikające z akt sprawy okoliczności dotyczące sytuacji finansowej i majątkowej skarżącej – w tym również fakty wynikające z już złożonych wraz z zażaleniem dokumentów. W ten sposób rozpoznanie wniosku nastąpi bez naruszenia prawa strony do dwuinstancyjnego postępowania w sprawie.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.