Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3463/15, odmówił "P. P." Sp. z o.o. w K. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia.
I
W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji strona wskazała, iż w związku z brakiem kolejnych zezwoleń na urządzanie gier, spółka prowadzi obecnie działalność jedynie w [...] punktach gry, co przynosi znikome dochody. Ponadto z uwagi na regularnie ponoszoną od kilku miesięcy stratę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, zwolnionych zostało wielu pracowników. Skarżąca podniosła, że łączna suma wymierzonych wobec niej kar pieniężnych wynosi kilka milionów złotych, zaś spółka nie dysponuje taką kwotą ani w gotówce, ani też w ruchomościach czy nieruchomościach. Jej majątek szacowany jest na znacznie mniejszą kwotę i nie starczyłby na pokrycie nawet 1/5 wskazanej należności. Konieczność zapłaty kar bądź ewentualnej egzekucji z ruchomości czy nieruchomości spowoduje likwidację spółki i możliwe wystąpienie nieodwracalnych skutków.
Do skargi załączono dokumentację finansową Spółki w postaci: sprawozdania finansowego na dzień 31 grudnia 2014 r. wraz z informacją dodatkową do sprawozdania finansowego za rok 2014, sprawozdanie z działalności Spółki w roku obrotowym 2014, a także wykaz zaliczek na CIT-8 za okres od 1 stycznia do 31 maja 2015 r.
Sąd I instancji, dokonując oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji stwierdził, że w ramach przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) nie jest dopuszczalne dokonywanie merytorycznej oceny zarzutów podniesionych w skardze, bowiem na tym etapie postępowania sądowego nie dokonuje się oceny zasadności zarzutów oraz nie bada się legalności decyzji będącej przedmiotem wniesionej skargi.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA wskazał, że skarżąca we wniosku podniosła, iż wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji może doprowadzić do jej likwidacji, utraty płynności finansowej, konieczności wyzbycia się majątku oraz utraty pozycji na rynku, wobec czego w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wystąpienia nieodwracalnych skutków w sferze finansowej spółki.
Sąd I instancji analizując przedstawione przez Skarżącą dokumenty finansowe stwierdził, że Spółka osiąga znaczne przychody, posiada środki w kapitale zakładowym, nadal prowadzi działalność gospodarczą. Sąd wskazał, że Spółka dynamicznie reaguje na zmianę sytuacji gospodarczej, planuje kroki w celu dywersyfikacji działalności poprzez dalszy jej rozwój, poszerzenie kontaktów handlowych, marketing, zwiększenie rentowności sprzedaży. Przedstawione informacje o jej sytuacji finansowej wskazują, że w 2014 r. skarżąca uzyskała zysk netto w wysokości 3.203.997,72 zł. Zgodnie ze sprawozdaniem finansowym przewidywała przeznaczyć zysk w 100 % na wypłatę dywidendy, pomimo, że w roku 2014 przeciwko skarżącej organy administracji prowadziły postępowania administracyjne w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych albo odmownie załatwiały wnioski skarżącej o przedłużenie zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej.
Ponadto w sprawozdaniu finansowym za 2014 r. stwierdzono, że spółka na dzień 31 grudnia 2014 r. posiadała aktywa o łącznej wartości 16.195.214,26 zł, w tym 70% aktywów stanowiły aktywa trwałe (np. środki trwałe, w tym grunty, budynki). Majątek trwały spółki w całości był finansowany kapitałem własnym (wkłady właścicieli oraz zysk wypracowany przez spółkę). Sąd zwrócił uwagę, że w 2014 r. skarżąca poniosła nakłady na środki trwałe w wysokości 148.055,61 zł, które "wytworzyła własnymi siłami jednostki" oraz że w latach 2009 – 2011 udzieliła powiązanej jednostce, spółce C. V., pożyczek w kwocie 1.400.000 zł. Termin spłaty pożyczek upływał w 2014 r. W latach 2012 - 2014 spółka powinna uzyskać dochód z tytułu odsetek od udzielonych pożyczek w wysokości 140.000 zł za poszczególne lata. W dniu 31 grudnia 2014 r. Zarząd spółki zadecydował o umorzeniu pożyczek wraz z odsetkami na łączną kwotę 1.997.589,04 zł z uwagi na brak spłaty pożyczek wraz z odsetkami przez jednostkę powiązaną. Nie wyjaśniono, czy skarżąca podejmowała jakiekolwiek działania w celu wyegzekwowania należności od dłużnika.
Sąd podniósł również, iż każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to zatem sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem w razie uwzględnienia skargi i uchylenia decyzji, istnieje możliwość zwrotu uiszczonej kwoty.
Mając powyższe na uwadze WSA stwierdził, iż skarżąca nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., wobec czego nie zachodzi sytuacja uzasadniająca zastosowanie wobec spółki ochrony tymczasowej.
II
Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez wydanie postanowienia wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Do zażalenia skarżąca dołączyła dokumenty obrazujące stan finansowy spółki celem wykazania, że jej sytuacja materialna pogorszyła się od chwili złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niesłuszne niezastosowanie, w sytuacji gdy w sprawie zostały spełnione przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. skarżąca złożyła "uzupełnienie zażalenia" (karta akt sądowych – nr 196), w którym zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. polegające na:
- - nieuwzględnieniu wniosku pomimo zaistnienia i wykazania przez skarżącą przesłanek wynikających z powyższego przepisu, w szczególności wobec wykazania, że wykonanie decyzji ostatecznej, mocą której nałożono na skarżącą karę pieniężną powoduje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
- - nieprawidłowej jego wykładni, poprzez zupełne pominięcie przy ocenie zasadności wniosku faktu uprawdopodabniającego racje skarżącej w odniesieniu do samej decyzji, które w kontekście wykładni celowościowej i systemowej przepisu, oraz przy uwzględnieniu norm prawa międzynarodowego, mają istotne znaczenie dla udzielania ochrony tymczasowej.
III
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Podkreślić również należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Oznacza to, że strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania.
Wykonanie decyzji zobowiązującej do zwrotu środków finansowych zawsze będzie wywierało określone skutki finansowe dla strony. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, które nie mogłyby zostać odwrócone przez ewentualne wygranie sporu sądowego. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie przedstawiła okoliczności wskazujących, że takie niebezpieczeństwo w niniejszej sprawie zachodzi, wobec czego Sąd I instancji trafnie uznał, że w sprawie niniejszej nie zostało wykazane spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wskazuje, iż ocena wniosku została przeprowadzona w sposób prawidłowy, a Sąd I instancji dokonał rzetelnej analizy przedstawionych dokumentów. Skarżąca powołała informacje dotyczące nałożenia na nią kar pieniężnych, wymieniła składniki swojego majątku oraz ich wartość, ale nie przedstawiła i nie udokumentowała bieżących dochodów. Zatem, oceniając wniosek, WSA nie dysponował aktualnymi informacjami dotyczącymi bieżących obrotów Spółki i rentowności prowadzonej przez nią działalności. Nie może bowiem ujść uwadze okoliczność dotycząca okresu, do jakiego odnosiły się przedłożone przez stronę dokumenty. W konfrontacji z datą, w której wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji został złożony wraz ze skargą, tj. pismem z dnia 22 lipca 2015 r., a następnie uzupełniony pismem z dnia 22 września 2015 r., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że materiał dowodowy przedłożony przez stronę obrazował sytuację finansową Spółki w 2014 roku.
Mając na uwadze informacje wynikające przedstawionych dokumentów w aspekcie podniesionych w uzasadnieniu wniosku okoliczności stwierdzić należy, że Spółka nie przedstawiła swojej aktualnej (w dacie sporządzenia skargi) sytuacji finansowej i majątkowej, która pozwoliłaby na rzetelną i obiektywną ocenę zaistnienia przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powołane przez skarżącą informacje przedstawiały jej zdolność płatniczą w sposób wybiórczy. WSA dysponując jedynie danymi dotyczącymi sumy nałożonych na Spółkę kar pieniężnych oraz znając wartość majątku Spółki, nie miał wystarczającego materiału pozwalającego na ustalenie, czy aktualnie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem przedłożone wraz wnioskiem dokumenty nie dotyczyły w sposób bezpośredni jej bieżącej sytuacji majątkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, że skarżąca nie przedstawiła swojej aktualnej sytuacji finansowej również poprzez brak wykazania czy i w jakiej wysokości ma zgromadzone środki na rachunkach bankowych.
W świetle powyższego, zdaniem sądu kasacyjnego, WSA zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji uznając, że strona nie uprawdopodobniła zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd I instancji oceniał wprawdzie materiał dowodowy, który nie był już aktualny, ale były to jedyne dokumenty, które przedstawiła Spółka. Z dokumentów tych nie wynikało zaś, iż wykonanie decyzji (tj. uiszczenie kary pieniężnej) przed rozpoznaniem skargi wpłynie na wypłacalność skarżącej. Skoro zatem spółka nie uprawdopodobniła, że w momencie składania wniosku wykonanie zaskarżonej decyzji naraża ją na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd nie miał podstaw do uwzględnienia jej wniosku.
Wszystkie powyżej wskazane okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego świadczą, że Sąd I instancji doszedł do prawidłowego wniosku, iż spółka nie uprawdopodobniła ryzyka wystąpienia ustawowych przesłanek przemawiających za wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do podniesionej w zażaleniu argumentacji, że sytuacja finansowa skarżącej uległa pogorszeniu w stosunku do lat ubiegłych, a więc do okresu, który Sąd wziął pod uwagę rozpoznając wniosek, mogłyby mieć znaczenie w sprawie o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Jednakże na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ale bada zgodność z prawem działania Sądu I instancji, a więc rozstrzyga na podstawie stanu, jaki istniał w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Należy jednak w tym miejscu przypomnieć, że oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uniemożliwia jego ponowienia w razie zmiany okoliczności, co wynika z treści art. 61 § 4 p.p.s.a.
W uzupełnieniu zażalenia skarżący powoływał się na okoliczności dotyczące podstawy prawnej decyzji. Odnosząc się do tego zagadnienia należy wyjaśnić, że wstrzymanie wykonania decyzji jest instytucją procesową i nie ma nic wspólnego z kontrolą zaskarżonej decyzji, służąc jedynie zabezpieczeniu interesów strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym aż do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Ocena, czy decyzja jest, czy nie jest legalna (zgodna z prawem), a także czy adresat decyzji naruszył prawo zostanie przeprowadzona przez Sąd I instancji w postępowaniu ze skargi spółki, a nie w sprawie wpadkowej zainicjowanej wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Na tym etapie postępowania sąd administracyjny, rozpatrując wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie bada tej kwestii. Powołany przepis upoważnia Sąd tylko do oceny złożonego wniosku, w której to ocenie nie mieści się weryfikacja prawidłowości decyzji.
Ze względu na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.