Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt II SA/Sz 479/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. L.-L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 2 kwietnia 2004 r., Nr [...] w przedmiocie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem strona otrzymała w dniu 18 lipca 2005 r.
Postanowieniem z dnia 9 października 2005 r. skarżącej zostało przyznane prawo pomocy z zakresie całkowitym, więc również w zakresie ustanowienia adwokata. W dniu 19 grudnia 2005 r. adwokat K. M. został wyznaczony adwokatem z urzędu, któremu skarżąca udzieliła pełnomocnictwa w dniu 6 stycznia 2006 r. Pełnomocnik ten w dniu 23 stycznia 2006 r. wniósł skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Sąd I instancji postanowieniem z dnia 15 lutego 2006 r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, wskazując w uzasadnieniu, że przyczyna uchybienia terminu do jej wniesienia ustała w dniu udzielenia pełnomocnictwa, tj. w dniu 6 stycznia 2006 r., zatem termin do wniesienia wniosku upłynął z dniem 13 stycznia 2006 r.
W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik strony zwrócił uwagę, że zaskarżone postanowienie nie uwzględnia aktualnego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego co do przywrócenia terminu do wniesienia kasacji. We wniosku o przywrócenie terminu naświetlił on przebieg działań przy sporządzaniu skargi. Jego zdaniem, w ocenie czasu niezbędnego do rozważań przez pełnomocnika należy uwzględnić też fakt, że dążenie skarżącej jest w pewnej mierze sprzeczne z interesem korporacji adwokackiej. W sprawach wątpliwych pierwsza nasuwa się koncepcja sporządzenia opinii prawnej odmawiającej sporządzenia skargi. Dopiero po przemyśleniu stanu sprawy pojawia się koncepcja znalezienia podstaw do wniesienia kasacji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.s.a.).
Przywrócenie terminu należy do kompetencji sądu, ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku gdy strona (lub jej pełnomocnik) w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a także fakt, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia tegoż wniosku. Termin, o którym mowa w art. 87 p.s.a. jest terminem przywracanym, zatem brak przeszkód prawnych, aby strona która o jego przekroczeniu dowiedziała się po dacie ustania przyczyny, złożyła wniosek o jego przywrócenie. Ponadto termin ten liczy się od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a nie od czasu dowiedzenia się o tym (tak: postanowienie SN z dnia 10 września 1971 r., I CZ 138/71, OSPiKA 1972, nr 3, poz. 50; postanowienie NSA z dnia 27 lipca 2004 r., FZ 183/04, niepubl.).
W praktyce orzeczniczej powstają pewne problemy w sytuacji realizowania swoich obowiązków przez pełnomocników ustanowionych z urzędu. Zdarza się, że prawomocne postanowienie o ustanowieniu pełnomocnika z urzędu dociera do indywidualnie ustanowionego pełnomocnika już po upływnie terminu do dokonania jakiejś czynności procesowej. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymuje stanowisko zawarte w postanowieniu NSA z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I OZ 616/05, dotyczące nierówności stron (i ich pełnomocników) w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy ustanawianiu pełnomocników z wyboru lub z urzędu. W przypadku przyjęcia stanowiska, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z chwilą udzielenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu pełnomocnictwa przez stronę powoduje, że faktycznie ma on tylko siedmiodniowy termin do zapoznania się z aktami sprawy oraz sporządzenia środka odwoławczego bądź opinii o braku podstaw do jego wniesienia.
Jest to możliwe do zrealizowania w tak krótkim terminie, jednakże może wiązać się z nierzetelnością usługi prawnej w porównaniu do pełnomocnika z wyboru, który na dokonanie tej czynności ma dni trzydzieści. Naczelny Sąd Administracyjny aprobuje też pogląd, że przyczyna uchybienia terminu do wniesienia kasacji przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem (postanowienie SN z dnia 27 czerwca 2000 r., I CZP 62/00, OSNC 2001, nr 1, poz. 7).
Pełnomocnik strony we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej uprawdopodobnił brak swojej winy przy uchybieniu tego terminu uzasadniając to realną możliwością zapoznania się ze sprawą i sumiennością przy sporządzaniu skargi kasacyjnej.
Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie za uzasadnione.
Z tych względów i na podstawie art. 185 p.s.a. w związku z art. 197 p.s.a. orzekł, jak w sentencji.