Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 15 lutego 2017 r. o sygn. akt III SA/Łd 1086/16, orzekając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę J. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z dnia [...] października 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
Wyjaśniając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, że wniesiona przez J. Z. skarga na powyższą decyzję ZUS nie została podpisana. W związku z tym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Łodzi z dnia 27 grudnia 2016 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez jej podpisanie bądź nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis tego zarządzenia przesłano na adres podany w skardze i doręczono 16 stycznia 2017 r. w trybie art. 73 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że termin do uzupełnienia wskazanego braku skargi rozpoczął bieg 17 stycznia i upłynął 24 stycznia 2017 r. (w istocie termin upływał 23.01.2017 r.). Pomimo upływu terminu skarżąca braku skargi nie uzupełniła, zatem skarga podlegała odrzuceniu.
W zażaleniu złożonym do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca J. Z. domagała się uchylenia postanowienia Sądu z dnia 15 lutego 2017 r., zarzucając brak podstaw prawnych i faktycznych do jego wydania, sprzeczność ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, polegającą na błędnym ustaleniu, że skarżąca nie uzupełniła braków formalnych skargi w terminie, podczas gdy nie była w ogóle do tego przez Sąd wzywana. Zdaniem składającej zażalenie opisane wyżej postanowienie jest niezgodne z literą i duchem prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie mogło zostać uwzględnione.
Wyjaśnienia wymaga, że zarządzeniem z dnia 27 grudnia 2016 r. prawidłowo wezwano skarżącą do uzupełniania stwierdzonego braku formalnego skargi, ponieważ złożona skarga nie została podpisana. Wezwanie doręczono skarżącej na wskazany w skardze adres w trybie art. 73 p.p.s.a. (podwójne awizo) w dniu 16 stycznia 2017 r., zatem termin wykonania wezwania, jak trafnie wskazał Sąd I instancji w kontrolowanym postanowieniu rozpoczął bieg 17 stycznia 2017 r. i bezskutecznie upłynął 23 stycznia 2017 r., bowiem skarżąca braku formalnego skargi nie uzupełniła. Dlatego Sąd odrzucił skargę stosując art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Skarżąca twierdzi w zażaleniu, że nie mogła uzupełnić braku skargi, gdyż nie była przed Sąd o to wzywana.
Stanowisko skarżącej jest nietrafne.
Przechodząc do istoty rzeczy stwierdzić należy, że zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 art. 73 ustawy). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, o czym stanowi § 4 art. 73 p.p.s.a.
W okolicznościach sprawy znaczenie ma przede wszystkim to, że po upływie ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., przyjmuje się fikcję prawną doręczenia, która polega na tym, iż w razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Tak dokonane doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Sąd nie może przyjąć na podstawie formularza potwierdzenia odbioru, że doręczenie pisma sądowego na podstawie art. 73 było skuteczne, jeżeli doręczyciel nie wskazał w tym formularzu przyczyny uniemożliwiającej doręczenie właściwe lub zastępcze (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1999 r. o sygn. akt III CKN 621/99, publik. OSNC z 2000 r. nr 3, poz. 52).
Ponadto należy mieć na uwadze, że domniemanie faktyczne doręczenia pisma w myśl art. 73 może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością.
Należy zwrócić uwagę, że brak jest podstaw aby uznać, iż skutek doręczenia w myśl art. 73 § 3 w związku z § 4 p.p.s.a. nie wystąpił w dniu 16 stycznia 2017 r., to jest w ostatnim dniu okresu 14 dni, licząc od dnia pierwszego awizo (2 stycznia 2017 r.). Powyższe oznacza, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku skargi rozpoczął bieg 17 stycznia 2016 r. i bezskutecznie upłynął z dniem 23 stycznia 2017 r., na co już wskazywano. Skarżąca stwierdzonego braku nie uzupełniła, a to musiało skutkować zastosowaniem przez Sąd art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i odrzuceniem skargi, której brak nie został uzupełniony w wyznaczonym terminie. Nie sposób więc dopatrzyć się w działaniu Sądu w tej sprawie naruszenia przepisów prawa.
Dodatkowo wskazać trzeba, że instytucja doręczenia uregulowana w procedurze sądowej w art. 73 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi na tle procedury cywilnej albo karnej, jak również procedury administracyjnej albo podatkowej, zawierających normy porównywalne treściowo (zobacz odpowiednio: art. 139 Kodeksu postępowania cywilnego, art. 133 Kodeksu postępowania karnego, art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 150 Ordynacji podatkowej), niczym szczególnym się nie wyróżnia i nie ulega wątpliwości, że mieści się w wyznaczonych Konstytucją RP standardach demokratycznego państwa prawnego.
Skarżąca nie może zatem skutecznie zarzucać, że kwestionowane zażaleniem postanowienie WSA w Łodzi jest niezgodne z "literą i duchem prawa" tylko dlatego, iż WSA zastosował przepisy art. 73 p.p.s.a., w tym § 4 tego artykułu. Fikcji dokonanego na tej podstawie doręczenia wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi J. Z. nawet nie starała się obalić, np. poprzez wykazanie, że nie otrzymała awizo.
Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.