Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2015 r. (sygn. akt V SA/Wa 3459/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."), omówił "P." Spółce z o.o. z siedzibą w [...] wstrzymania wykonania zaskarżonej przez tę spółkę decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r. (nr [...]), na mocy której - po uchyleniu w całości decyzji organu I instancji (Naczelnika Urzędu Celnego [...]) i rozpoznaniu sprawy co do istoty - wymierzono skarżącej spółce karę pieniężną w wysokości 771 460 zł za urządzanie gier na automatach o niskich wygranych bez zezwolenia w listopadzie 2012 r.
W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że w skardze spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. We wniosku tym strona podniosła, że obecnie działalność prowadzi jedynie w 11 punktach gry, co przynosi znikome dochody, a nadto musiała zwolnić wielu pracowników, bowiem od kilku miesięcy regularnie ponosi stratę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Strona wskazała, że łączna suma wymierzonych jej kar wynosi kilka milionów złotych, a spółka nie dysponuje taką kwotą ani w gotówce, ani też w ruchomościach czy nieruchomościach (stwierdziła, że jej majątek nie starczyłby nawet na pokrycie 1/5 wskazanej kwoty). W ocenie wnioskodawcy, konieczność zapłaty kar, czy też ewentualna egzekucja z ruchomości czy nieruchomości spowoduje całkowitą likwidację spółki i może spowodować nieodwracalne skutki.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wstrzymanie wykonania decyzji mogą uzasadniać tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca na poparcie swoich twierdzeń nie przedstawiła żadnych dowodów i nie udokumentowała w żaden sposób aktualnej sytuacji majątkowej i ewentualnego wpływu na tę sytuację wykonania decyzji. Takie działanie strony uniemożliwiło Sądowi określenie prawdopodobieństwa wystąpienia zdarzeń określonych w art. 63 § 1 p.p.s.a.
Zażalenie na wskazane postanowienie Sądu pierwszej instancji złożyła "P." Spółka z o.o. (zastępowana przez adwokata). Zaskarżyła to orzeczenie w całości. Wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wydanie postanowienia wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Strona zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niesłuszne nie zastosowanie, w sytuacji gdy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wstrzymania zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził w szczególności że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji i co więcej zostały one uprawdopodobnione poprzez przedłożenie wszystkich stosownych dokumentów. Dokumenty te zostały bowiem złożone do akt innych spraw toczących się przed WSA w Warszawie. Spółka wskazała, że odkąd wygasły ostatnie z posiadanych przez nią zezwoleń na urządzanie gier, ponosi stratę, która właściwie z miesiąca na miesiąc jest coraz większa, ponieważ spółka cały czas zatrudnia łącznie 14 osób, zaś równocześnie osiąga zdecydowanie mniejsze dochody.
W ocenie strony, już ze wstępnej analizy dokumentów wynika, że spółka ponosi stratę, a na zapłatę wszystkich kar nie starczy cały posiadany przez spółkę majątek, nawet ten w formie środków trwałych. Wobec braku wstrzymania wykonania wszystkich (a nawet części) zaskarżonych decyzji, strona będzie zmuszona ogłosić upadłość, zwolnić wszystkich pracowników, a w konsekwencji zlikwidować całkowicie spółkę.
Do zażalenia strona załączyła aktualne dokumenty obrazujące stan finansowy spółki na dzień 30 listopada 2015 r., a także otrzymane w dniu 4 grudnia 2015 r. decyzje Naczelników Urzędów Celnych celem wykazania, że sytuacja spółki nie tylko nie polepszyła się, ale wręcz pogorszyła od chwili złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia 21 grudnia 2015 r. skarżąca złożyła "uzupełnienie zażalenia", w którym zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., polegające na:
- - nieuwzględnieniu wniosku pomimo zaistnienia i wykazania przez skarżącą przesłanek wynikających z powyższego przepisu, w szczególności wobec wykazania, że wykonanie decyzji ostatecznej, mocą której nałożono na skarżącą karę pieniężną powoduje realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków;
- - nieprawidłowej jego wykładni, poprzez zupełne pominięcie przy ocenie zasadności wniosku faktu uprawdopodabniającego racje skarżącej w odniesieniu do samej decyzji, które w kontekście wykładni celowościowej i systemowej przepisu, oraz przy uwzględnieniu norm prawa międzynarodowego, mają istotne znaczenie dla oceny zasadności udzielania ochrony tymczasowej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowa jest ocena Sądu pierwszej instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić jej znaczną szkodę lub spowoduje trudne do odwrócenia skutki.
Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów potwierdzających okoliczności uzasadniające stwierdzenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Dysponując jedynie danymi dotyczącymi sumy nałożonych na spółkę kar pieniężnych oraz wskazaną (lecz nie nieudokumentowaną) przez spółkę wartością jej majątku, Sąd pierwszej instancji nie miał w aktach niniejszej sprawy wystarczającego materiału pozwalającego na ustalenie, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sama konieczność uiszczenia przez skarżącą kwoty należności publicznoprawnej określonej zaskarżoną decyzją (jak i innych powoływanych przez stronę należności wynikających z rozstrzygnięć wydanych w odrębnych sprawach), bez dokładnego określenia sytuacji majątkowej skarżącej, nie może uzasadniać stwierdzenia, że zapłata tej kwoty wpłynie negatywnie na prowadzone przez stronę przedsiębiorstwo. Z tego względu uznać należy, że Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Argumenty podniesione w zażaleniu, że sytuacja finansowa skarżącej uległa pogorszeniu w stosunku do lat ubiegłych, mogłyby mieć znaczenie w sprawie o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Jednakże na obecnym etapie postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatruje ponownie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, ale bada zgodność z prawem działania Sądu pierwszej instancji, a więc rozstrzyga na podstawie stanu, jaki istniał w dacie orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Należy jednak z tym miejscu przypomnieć, że oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie uniemożliwia jego ponowienia w razie zmiany okoliczności, co wynika z treści art. 61 § 4 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.